ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

آداب معاشرت و روابط انسانى

آداب معاشرت و روابط انسانى

فهرست مطالب

آداب معاشرت و روابط انسانى

واژه آداب جمع ادب و آن به معناى دانش، هنر، حسن معاشرت، حسن احوال در قيام و قعود، حسن اخلاق و اجتماع خصال حميده و مانند آن آمده است. «- لغت نامه دهخدا، واژه ادب.»

معاشرت نيز به معناى آميختن، الفت، مصاحبت، همدمى، رفاقت و زندگانى با هم، نشست و برخاست و مانند آن مى ‏باشد. «همان، واژه معاشرت.»

 

معاشرت در معناى كلّى خود، از جمله امورى است كه اولياى گرامى اسلام عنايت ويژه‏اى نسبت به آن مبذول داشته‏ اند و حجم قابل توجّهى از كتاب‏هاى روايى و حديث نيز به آن اختصاص يافته است.

 

 

آداب معاشرت و روابط انسانى

 

جامعه و روابط انسانى‏

 

انسان، موجودى كمال‏جو و تعالى‏پذير است؛ كمال آدمى، بر اثر حسن انجام وظايفى به دست مى‏آيد كه به موجب روابط گوناگون او با خود، خداوندو همنوعان بر عهده‏اش نهاده شده است، اين روابط، به ترتيب عبارتند از:

 

الف- رابطه انسان با خودش؛ به اين معنا كه خود را بشناسد، ارزش‏ها و استعدادهاى بالقوّه و خدادادى خود را تشخيص دهد، هدف از خلقت و فلسفه وجودى خود را مورد مطالعه و بررسى قرار دهد تا در نتيجه به قدر و قيمت واقعى گوهر وجود خويش واقف گردد.

آداب معاشرت و روابط انسانى

ب- رابطه انسان با خدا؛ كمال نهايى انسان، تقرّب به پروردگار است.

 

اين مهم تنها از راه شناخت او و راه‏ها
ى تقرّب به درگاه او ميسّر خواهد بود.

 

ج- رابطه انسان با ديگران؛ انسان موجودى اجتماعى است و بسيارى، اين ويژگى را جزو خصوصيّات ذاتى و طبيعى او دانسته و او را موجودى مدنىّ بالطبع به شمار آورده‏اند. برخى از نظريه‏پردازان علوم اجتماعى نيز، اين خصيصه را، معلول نيازهاى متنوّع آدمى دانسته‏اند؛ زيرا نيازهاى او- با توجّه به استعدادهاى مختلف نهفته در وجودش- با معاشرت، تبادل افكار و ايجاد روابط نيكو با همنوعان، در يك اجتماع سازمان‏يافته انسانى تأمين مى‏شود. بر اثر همين معاشرت‏ها و تبادل افكار، روابط انسانى شكل مى‏گيرد و فرهنگ انسانى به وجود مى‏آيد.

آداب معاشرت و روابط انسانى

در ديدگاه اسلامى، جامعه و روابط انسانى آن، رنگ الهى و عبادى به خود مى‏گيرد و همه جنبه‏هاى گوناگون رفتار آدمى در جهت نيل به هدف غايى آفرينش كه كمال مطلوب اوست، معنا و مفهوم مى‏يابد.

آداب معاشرت و روابط انسانى

بر اين مبنا، جامعه و روابط متنوّع آن، صحنه آزمون الهى است و انسان در اين صحنه مى‏تواند با ايجاد روابط صحيح و ا
نسانى با همنوعان خود، صفات نيكويى را كه مورد توجّه و رضايت حق‏تعالى است، در خود پرورش داده و صفحه دل خويش را از رذايل اخلاقى و خصلت‏هاى ناپسندى كه باعث سقوط و انحطاط وجود ارزشمند اوست، پالايش دهد.

آداب معاشرت و روابط انسانى

 

 

خطوط كلّى در روابط اجتماعى‏

 

با چه كسانى ارتباط داشته باشيم؟ از معاشرت و همنشينى با چه افرادى دورى جوييم؟ در نشست و برخاست‏ها، چه نكات اصلى و اساسى را مراعات كنيم تا بتوانيم به وظيفه خود چنان كه بايد عمل نموده و از خطرها و خسارت‏هاى احتمالى ايمن باشيم؟

 

نخستين گروهى كه اسلام، حُسن روابط با آن‏ها را توصيه كرده، اعضاى خانواده،- پدر و مادر و ساير بستگان حسبى و نسبى است.

آداب معاشرت و روابط انسانى

در مرحله بعد، كلّيّه كسانى كه به طريقى مى‏توانند انسان را در مسير تكاملى‏اش يارى رسانند و تأثير مثبت و سازنده‏اى در ابعاد مختلف تربيتى و معنوى او داشته باشند، شايسته معاشرت و همنشينى هستند. از اين رو، در روايات اسلامى معاشرت با افراد مؤمن، عالم، عاقل، نيكوكار و … سفارش شده و آدابى درباره چگونگى همنشينى با آن‏ها آموخته شده است.

 

اين آداب را مى‏توان در دو مرحله انديشه و عمل خلاصه كرد:

 

الف- مرحله انديشه‏

 

از ديدگاه‏اسلام روابط اجتماعى انسان‏ها در مرحله انديشه، بر اصول «خيرخواهى»، «محبّت و مودّت»، «حسن ظنّ» و مانند آن مبتنى است؛ بدين معنا كه مسلمان بايد صفحه انديشه و نيّت خود را نسبت به برادران‏ و خواهران دينى خود نيكو و زيبا سازد؛ انديشه خيرخواهى، نصيحت، دوستى و سعادت آن‏ها را در سر داشته و از نقشه‏كشى و توطئه‏چينى بر ضرر آنان بپرهيزد؛ اين همان صبغه و رنگ الهى است كه پيش از اين بدان اشاره شد.

آداب معاشرت و روابط انسانى

امير مؤمنان عليه السلام مى‏فرمايد:

 

« انَّ اللَّهَ سُبْحانَهُ يُحِبُّ انْ تَكُونَ نِيَّةُ الْانْسانِ لِلنَّاسِ جَميلَةً» « شرح غرر الحكم، ج 2، ص 667.»

 

خداى سبحان دوست دارد كه نيّت انسان درباره همنوعانش نيكو و زيبا باشد.

 

ب- مرحله عمل‏

آداب معاشرت و روابط انسانى

اسلام در مرحله عمل براى تنظيم روابط اجتماعى انسان‏ها آداب و وظايفى قرار داده و پايه آن را بر ايمان به خدا و تقويت روح فضيلت و انسانيّت بنا نهاده است. تعاليم اسلام در اين زمينه به قدرى دقيق و هماهنگ با فطرت انسان است كه اگر به آن عمل شود و معاشرت‏ها رنگ انسانى الهى به خود گيرد، سيماى زندگى عوض مى‏شود.

آداب معاشرت و روابط انسانى

بسيارى مايلند در ارتباط با همنوعان خويش زندگى موفّقى داشته باشند، ولى به جهت ناآگاهى از چگونگى آداب معاشرت و نيز عدم رعايت اين آداب، توانايى برقرارى روابط مناسب و اسلامى را از دست مى‏دهند و به‏ناچار منزوى مى‏شوند. بنا بر اين، شناخت اين آداب در مرحله عمل و توانايى ايجاد ارتباط مناسب با قشرهاى مختلف جامعه بر اساس بينش مكتبى از اهمّيّت بسيارى برخوردار است. خطوط كلّى آداب معاشرت در مرحله عمل اين است كه انسان رفتار خود را با ديگران نيكو سازد؛ انصاف را رعايت كرده، آنچه براى خود مى‏پسندد، براى ديگران نيز بپسندد و آنچه براى خود دوست نمى‏دارد، براى ديگران نيز نپسندد؛ با آنان مدارا كند؛ به امور آن‏ها اهتمام ورزد؛ به نفع آن‏ها حركت كند؛ از تكروى بپرهيزد؛ با آن‏ها همكارى داشته باشد و ….

آداب معاشرت و روابط انسانى

امير مؤمنان على عليه السلام در وصيّت خود به امام حسن عليه السلام به بخشى از اين خطوط كلى اشاره كرده، مى‏فرمايد:

آداب معاشرت و روابط انسانى

« اجْعَلْ نَفْسَكَ مِيْزاناً فيما بَيْنَكَ وَ بَيْنَ غَيْرِكَ فَأَحْبِبْ لِغَيْرِكَ ما تُحِبُّ لِنَفْسِكَ وَاكْرَهْ لَهُ ما تَكْرَهُ لَها، وَ لا تَظْلِمْ كَما لا تُحِبُّ أَنْ تُظْلَمَ وَ أَحْسِنْ كَما تُحِبُّ أَنْ يُحْسَنَ إِلَيْكَ» «نهج البلاغه، فيض الاسلام، نامه 31، بند 28.»

 

خويشتن را ميان خود و ديگران ميزان قرار ده؛ آنچه را براى خود مى‏خواهى، براى ديگران بخواه و آنچه را براى خود خوش نمى‏دارى، براى ديگران نيز خوش ندار. [به كسى‏] ستم نكن، چنان كه دوست ندارى به تو ستم شود و نيكى كن همان گونه كه دوست دارى به تو نيكى شود.

آداب معاشرت و روابط انسانى

امام صادق عليه السلام در ترسيم آن خطوط كلّى مى‏فرمايد:

آداب معاشرت و روابط انسانى

«خالِطُوا النَّاسَ وَ أتُوهُمْ وَ أَعينُوهُمْ وَ لا تُجانِبُوهُمْ وَ قُولُوا لَهُمْ كَما قالَ اللَّهُ تَعالى‏: وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً» « مستدرك الوسائل، ميرزا حسين نورى طبرسى، ج 8، ص 314، آل البيت، قم.»

 

با مردم بياميزيد، در اجتماعشان شركت كنيد و آن‏ها را در كارها يارى
‏ نماييد، منزوى نشويد و از جامعه كناره نگيريد و با آنان چنان سخن بگوييد كه خدا فرموده است: «با مردم به خوبى سخن بگوييد.»

آداب معاشرت و روابط انسانى

در جاى ديگر نيز پس از ابلاغ سلام به پيروان فرمان‏بردار خود، بازتاب رعايت آن را چنين توضيح مى‏دهد.

 

«… فَإِنَّ الرَّجُلَ مِنْكُمْ إِذا وَرِعَ فى‏ دينِهِ وَ صَدَقَ الْحَديثَ وَ أَدَّى الْأَمانَةَ وَ حَسُنَ خُلْقُهُ مَعَ النَّاسِ قيلَ هذا جَعْفَرِىٌّ فَيَسُرُّنى‏ ذلِكَ وَ يَدْخُلُ عَلَىَّ مِنْهُ السُّروُرُ وَ قيلَ هذا أَدَبُ جَعْفَرٍ وَ إِذا كانَ عَلى‏ غَيْرِ ذلِكَ دَخَلَ عَلَىَّ بَلاؤُهُ وَ عارُهُ وَ قيلَ هذا أَدَبُ جَعْفَرٍ … « اصول كافى، كلينى، ج 2، ص 636، دار صعب و دار التعارف، بيروت، چاپ چهارم، 1401 ه- ق.»

آداب معاشرت و روابط انسانى

بدرستى كه هرگاه مردى از شما در دين خود ورع داشته باشد، راست گويد، امانت را بپردازد و با مردم خوش‏رفتارى كند، مى‏گويند اين «جعفرى» است، اين امر مرا مسرور مى‏سازد و خوشحال مى‏شوم و گفته مى‏شود اين،
ادب جعفر است؛ ولى چنانچه غير از اين باشد، ننگ و عارش نصيب من مى‏شود و مى‏گويند اين، ادب جعفر است!

آداب معاشرت و روابط انسانى

کانال جامع دو نور در ایتا:
https://eitaa.com/twonoor
کانال جامع دو نور در تلگرام:
https://t.me/twonoor

 

صفحه اصلی – موسسه قرآن و نهج البلاغه

www.fatehnet.ir

آداب معاشرت و روابط انسانى. آداب معاشرت و روابط انسانى. آداب معاشرت و روابط انسانى. آداب معاشرت و روابط انسانى. آداب معاشرت و روابط انسانى. آداب معاشرت و روابط انسانى. آداب معاشرت و روابط انسانى. آداب معاشرت و روابط انسانى. آداب معاشرت و روابط انسانى. آداب معاشرت و روابط انسانى. آداب معاشرت و روابط انسانى

به این مطلب امتیاز دهید:
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید