ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

راههای تقویت عواطف در خانواده

جایگاه خانواده


هدف اساسی دین اسلام، تربیت انسان‏ها و تامین سعادت بشر در تمام ابعاد وجودی، در تمام مراحل زندگی است. پیامبران الهی به ویژه پیامبر اسلام‏(ص)، برای این هدف مقدس مبعوث شده و در این راه نهایت‏ سعی خود را مبذول نموده‏ اند و در انجام این ماموریت، ‏به نیازها، ویژگی‏ها و علایق فطری بشر به عنوان یک اصل مسلم توجه فراوان داشتند. به همین جهت دستورات تربیتی اسلام و فرهنگ حیات بخش اهل بیت‏(ع)، دقیقا در راستای پرورش فطری انسان‏ها، تدوین شده است. خداوند متعال برای تربیت افراد بشر، کانون پر مهر خانواده را بهترین محیط تربیتی انسان قرار دادهاست. در این مقاله به بررسی راههای تقویت عواطف اعضای خانواده، در پرتو سیره و سخنان اهل بیت‏(ع) می ‏پردازیم.
راههای تقویت عواطف در خانواده
یکی از راههای استحکام بنیان خانواده، توجه به ارتباط کلامی است. سخنان عاطفی و بهره‏ گیری از کلمات دلنشین و خطاب‏های شایسته و محبت‏آمیز، مخاطب را جذب می‏کند. خواسته یا ناخواسته از گوینده راضی شده، و در دلش نوعی احساس محبت نسبت‏ به او ایجاد می‏شود.
اگر در خانواده‏ای مرد یا زنی با عبارات زیبا و دلپذیر همسرش را صدا کند، علاوه بر این که به فرزندان چگونه سخن گفتن را می‏آموزد، در قلب او جایگاه ویژه‏ای خواهد یافت. امیرمؤمنان علیه السلام می‏فرماید: «اجملوا فی الخطاب تسم
عوا جمیل الجواب(1)، زیبا سخن بگویید تا سخن زیبا بشنوید.»
خطاب‏های ملاطفت‏آمیز و دلربا، روح را نوازش داده و همسر را تحت تاثیر قرار می‏دهد. بعضی از عبارات، آن قدر زیبا هستندکه هرگز تا آخرعمر فراموش نمی ‏شوند.
رسول گرامی اسلام (ص) با توجه به این نکته فرمودند: «قول الرجل للمراة انی احبک لا یذهب من قلبها ابدا. (2)مردی که به زنش بگوید: من ترا دوست دارم، [اثر این سخن] هرگز از دل زن بیرون نمی ‏رود.» اساسا مرد و زن مسلمان باید زبان خویش را به سخن نیک عادت دهند، زیرا انسان فطرتا از عبارت‏های جذاب و پرمهر استقبال می‏کند و نسبت‏ به انسان‏های نیکو سخن، در دل احساس محبت می‏نماید. صدا کردن همسر با نامی که بیشتر دوست دارد، در ایجاد انس و الفت در میان زوجین تاثیر به سزایی خواهد داشت. پیامبر گرامی اسلام( ص)توصیه فرموده
اند که برای افزایش مهر و صفا در میان مسلمانان، همدیگر را با نام زیبا و محترمانه صدا بزنند: «ثلاث یضفین ود المرء لاخیه المسلم یلقاه بالبشر اذا لقیه و یوسع له فی المجلس اذا جلس الیه و یدعوه باحب الاسماء الیه; (6)سه چیز دوستی و محبت‏ بین دو مسلمان را افزایش داده [و صفا و صمیمیت را در میان آن‏ها تقویت می‏کند.]
1) هنگام ملاقات، با خوشرویی و چهره‏ای گشاده برخورد کند.
2) اگر می‏خواهد در کنار او بنشیند برایش جا باز کند.
3) «به بهترین نامی که دوست دارد او را صدا زند.» طبق آموزش‏های اسلام، سلام کردن با صدای رسا و واضح و با آهنگی عاطفی و جذاب موجب تقویت روابط بین زن و شوهر خواهد شد. سلام با لحنی عاطفی، کینه‏ها را از بین برده، روحیه را تقویت کرده و دل‏ها را به هم نزدیک می‏نماید. سلام دادن به جمع خانواده و به ویژه زن و شوهر به یکدیگر، نشاط آور و فرح ‏بخش است.
امام صادق علیه السلام فرمود: «یسلم الرجل اذا دخل علی اهله(3); وقتی شوهر به خانه وارد می‏شود، باید به اعضای خانواده
(به ویژه همسرش) سلام کند.» زوج جوانی که با هم پیمان زناشویی می‏بندند، معمولا بر مبنای علاقه درونی و عشق پاکی است که به یکدیگر دارند. اما آنچه که در اسلام تاکید شده، بنیان خانواده را تقویت می‏کند و محبت و الفت را میان زوج جوان افزایش می‏دهد، اظهار و ابراز آن است.
امام صادق‏علیه السلام می‏فرماید: «اذا احببت رجلا فاخبره بذلک فانه اثبت للمودة بینکما;(4)هرگاه شخصی را دوست داشتی، دوستی خود را به او اعلام کن، زیرا این عمل انس و الفت را بین شما پایدارتر می‏کند.»
خانواده برای انسان کانون آرامش و راحتی
است. مردی که بیرون ازمنزل با انواع مشکلات درگیر است و با ناملایمات فراوانی برخورد می‏کند، دوست دارد هنگام برگشت ‏به خانه کسی از او دلجوئی کند، حرف دلش را بشنود و با سخنان آرام بخش خود، مرهم دردهای انباشته دل او باشد. دلش می‏خواهد هنگامی که در منزل را باز می‏کند، کسی با چهره‏ای گشاده، لبی خندان و لحنی عاطفی از او استقبال نموده و آنچه را که در دست دارد، با تکریم از او تحویل بگیرد و این فرد جز همسر صالح و مهربان او فرد دیگری نخواهد بود. در این صورت چنین زنی از دوستان خدا بوده و پاداش بزرگی خواهد داشت.
مردی به محضر رسول خدا صلی الله علیه وآله آمده و عرضه داشت: «یا رسول‏الله! من همسری دارم که هرگاه وارد خانه شوم به استقبالم می‏آید و چون می‏خواهم از منزل بیرون روم مرا بدرقه می‏کند. هر گاه مرا اندوهگین ببیند می‏گوید: چه چیز تو را اندوهگین کرده؟ اگر برای مخارج زندگی‏ات ناراحتی، مطمئن باش که دیگری (خداوند) عهده ‏دار آن است و اگر برای آخرت [و گرفتاری‏های قبر و قیامت] غصه می‏خوری، خداوند اندوهت را زیاد کند. (و باید چنین باشی. ) رسول خدا(ص)فرمودند: خداوند [در روی زمین] کارگزارانی دارد و این زن یکی از آن‏ها است. برای او نصف پاداش شهید می‏باشد. »(5)
علی(‏ع) در مورد بانوی بانوان و همسر نمونه تاریخ می‏فر
ماید: «به خدا سوگند بعد از ازدواج با فاطمه‏(س) بر او خشمگین نشدم و او را به کاری مجبور نکردم. و او مرا ناراحت نکرد و هیچگاه با من مخالفت ننمود، وقتی به او نگاه می‏کردم تمام غم و اندوه‏های دلم برطرف می‏شد.»(6)
هماهنگی و همدلی در انتخاب نوع غذا از جمله عواملی است که ارتباط زن و شوهر را تقویت کرده و بنیان خانواده را استحکام می‏بخشد. اگر زوجین در مساله غذا و خوراک تفاهم داشته باشند و شرایط همدیگر را مراعات کنند، بسیاری از مشکلات و اختلافات خانواده‏ها حل می‏شود. اگر مرد غذایی را دوست دارد وانتظار دارد که در منزلش تهیه شود، می‏تواند علاوه بر این که لوازم مورد نیاز را تهیه می‏کند، همسر خویش را از آن آگاه سازد. ولی اگر برای او فرقی نمی‏کند، که معمولا هم شوهران مسلمان و متعهد چنین اند و در مورد غذای روزانه خویش سخت‏گیری و موشکافی نمی‏کنند، در این صورت از غذای تهیه شده استفاده کرده و با کمال متانت و بزرگواری از همسر هنرمند خویش قدردانی و تشکر می‏نماید و با بهانه‏های مختلف زحمات وی را نادیده نمی‏گیرد. رسول اکرم (ص) فرمود: «المؤمن یاکل بشهوة عیاله والمنافق یاکل اهله بشهوته; (7)انسان با ایمان، مطابق میل و خواسته عیالش غذا می‏خورد و خانواده انسان منافق، مطابق میل و خواسته وی غذا می‏خورند.»


در سیره و روش(ص) آمده است که آن حضرت هیچگاه در مورد انتخاب نوع غذا سختگیری نمی‏کرد و با خانواده‏اش همراه می‏شد: «رسول خدا(ص)از هر نوع غذا می‏خوردند و غذایی که خداوند برایش حلال نموده بود، ‏ به همراه خانواده و خدمتگزارشان تناول می‏کردند.»(8)
در جای دیگرپیامبرخدا(ص)فرمودند: «خیر نسائکم الطیبة الطعام; (9)بهترین زنان شما زنی است که غذای پاکیزه و دلپسند درست کند.»
مردبه عنوان مدیر خانواده، مسؤولیت فراهم کردن وسائل مورد نیاز از قبیل خوراک و پوشاک و… اعضای خانواده
را عهده دارد. در این مورد اگر مردان با ایمان وظیفه خویش را در مورد به دست آوردن روزی حلال و پاکیزه به خوبی‏انجام دهند، مقامی بس بلند، در پیشگاه خداوند متعال کسب خواهند نمود.
امام باقر(ع) فرمودند: «من طلب الرزق فی الدنیا استعفافا عن الناس و سعیا علی اهله و تعطفا علی جاره لقی الله عزوجل یوم القیامة و وجهه مثل القمر لیلة البدر; (10)هر کس در دنیا به دنبال روزی حلال برود، به قصد این که نیازمند و محتاج دیگران نباشد و مخارج زن و فرزندش را تامین نماید و به همسایه‏ها [و همنوعان مستمند خود] یاری رساند، چنین فردی در روز قیامت ‏با سیمایی [نورانی] مانند ماه شب چهارده با خداوند ملاقات خواهد کرد.» و امام صادق‏(ع) نیزفرمودند: «الکاد علی عیاله من حلال کالمجاهد فی سبیل‏الله; (11)مرد تلاشگری که برای تهیه روزی حلال و مشروع برای خانواده‏اش می‏کوشد، مانند مجاهدی است که در راه خدا جهاد می‏کند.» امام رضا علیه السلام نیز فرمودند: «کسی که از فضل و عنایت پروردگار به دنبال روزی حلال می‏رود به اندازه‏ای که مخارج خانواده خود را تامین کند، از رزمنده‏ای که در راه خداوند متعال جهاد می‏کند پاداش افزونتری دارد.»(12)
احترام به شخصیت افراد، در وجود آنان عشق و محبت می‏آفریند. هدیه دادن نوعی احترام به طرف مقابل محسوب می‏شود و انسانی که هدیه را می‏گیرد بی‏اختیار و از روی فطرت خدادادی خویش، مهر و محبت هدیه دهنده را در دل خود جای می‏دهد. این نکته در روابط زناشویی از اهمیت‏خاصی برخوردار است و عامل مهمی در ایجاد انس و الفت و هم گرایی نسبت ‏به زن و مرد
به شمار می‏رود.


 


1) گفت وگوهای محبت‏آمیز
2) صدا کردن با بهترین نام
3) سلام کردن به همدیگر
4) اظهار علاقه و ابراز محبت
5) دلجویی، استقبال، بدرقه
6) همدلی در انتخاب نوع غذا
7) فراهم نمودن مخارج خانواده
8) هدیه دادن به همسر


منبع: وبلاگ کلام اسلامی


http://parsidoc.ir

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید