ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

علائم حتمی و علائم شرطی ظهور

علائم حتمی و علائم شرطی ظهور

علایم حتمی و علایم شرطی ظهور

پنج مورد از نشانه های ظهور در بسیاری از روایات که از حدّ تواتر گذشته است؛ از جمله نشانه های حتمی ظهور برشمرده شده اند:

 


1.      
خروج سیّد خراسانی

 

2.       خروج یمانی،

 

3.      
ندای آسمانی مبنی بر حقّانیت حضرت مهدی(ع)،

 

4.       شهادت نفس زکیّه

 

5.       و فرو رفتن سپاهیان سفیانی در منطقه بیداء (بیابان بین مدینه و مکّه).

 

صدوق، محمد بن علی بن حسین، کمال الدین، ج۲، ص۶۵۰، طوسی، محمد بن حسن، الغیبه ص۲۶۷، نعمانی، همان، صص۱۶۹ و ۱۷۲؛ مجلسی، محمد باقر، همان؛ ج۵۲، ص۲۰۴، طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری، ص۴۲۶؛صافی گلپایگانی، لطف الله، منتخب الاثر، صص۴۳۹ و ۴۵۵.

این نشانه های پنج گانه را احادیث از علایم حتمی شمرده و هیچ گونه احتمال بدایی در مورد تحقّق آنها نداده اند وگرنه خلاف حتمی بودن آنها می شد. این نشانه ها شدیداً با مسئله ظهور ارتباط داشته و همگی مقارن ظهور رخ خواهند داد ان شاءالله.

 

بزرگوارانی چون مرحوم آیت الله خویی در پاسخ به نویسنده کتاب سفیانی و علامات ظهور

 

فقیه، محمد، السفیانی و علامات الظهور، ص۱۰۲.
، علّامه سیّد جعفر مرتضی عاملی، در کتاب خویش و شیخ طوسی، در غیبت خویش

 

عاملی، جعفر مرتضی، دراسته فی علامات الظهور، ص۶۰.

 

نسبت به این موضوع تصریح و اذعان کرده اند که:

 

هر چند بنابر تغییر مصلحت ها با تغییر شروط اخباری که به حوادث آینده می پردازند، ممکن است دچار تغییر و تبدیل شوند؛ جز آنکه روایت تصریح کرده باشد که وقوع آن جریان حتمی است که (با توجه به اعتماد ما به معصومین(ع)) ما هم یقین به حدوث آنها در آینده پیدا می کنیم و قاطعانه می گوییم در آینده چنین خواهد شد.

 

طوسی، محمد بن حسن، همان، ص۲۶۵.

 

اشکال اساسی که به این نظر گرفته می شود؛ متکی به حدیثی است که نعمانی در کتاب خویش آورده است که: ابوهاشم داوود بن قاسم جعفری گفته است: نزد امام جواد(ع) بودیم و صحبت از حتمی بودن آمدن سفیانی شد، از آن حضرت پرسیدم: آیا در مورد امور حتمی هم بداء رخ می دهد؟ فرمودند: آری. گفتم: می ترسم در مورد خود حضرت مهدی(ع) بداء رخ دهد. حضرت فرمودند:
ظهور حضرت مهدی(ع) وعده الهی است و خداوند خلف وعده نمی کند. (نعمانی، محمد بن ابراهیم، همان، ص۲۰۵، مجلسی، محمد باقر، همان، ج۵۲، ص۲۵۰)
علّامه مجلسی، هم در بحارالانوار پس از نقل این حدیث این توضیح را اضافه کرده اند که:

 

شاید محتوم، معانی مختلفی داشته باشد که با توجه به اختلاف در تعاریف ممکن است در مورد برخی از آنها بداء رخ بدهد.

 

مضاف بر اینکه شاید منظور از بداء در مورد خصوصیات آن حادثه محتوم و حتمی باشد و نه اصل تحقّق آن، که مثلاً پیش از زوال حکومت بنی عباس سفیانی جنبش های خویش را آغاز می کند. (مجلسی، محمد باقر، همان، ج۵۲، ص۲۵۱)

 

این فرضیه چندان قابل قبول نیست؛ زیرا در صورت پذیرفتن آن، چه فرقی بین حتمی و غیر حتمی خواهد بود؟ مضاف بر اینکه روایت مورد بحث ما از حیث سند، ضعیف است. (رک: فقیه، محمد، همان، ص۱۰۲.)

 

در ضمن نمی توان از آن همه حدیث و روایتی که به شدت بر حتمی بودن این پنج نشانه و امتناع احتمال رخ دادن بداء در آنها تأکید می کنند، چشم پوشی کرد و به احادیث انگشت شماری از این دسته تمسک نمود؛ چون ممکن است در شرایط خاصی (به فرض قوت و اعتبار سندی آنها) معصوم(ع) مجبور شده باشند از روی تقیه، چنین سخنی بگویند.

 

عبدالملک بن اعین گوید: به امام باقر(ع) در مورد حضرت مهدی(ع) گفتم: می ترسم که زود بیایند و سفیانی نباشد. حضرت فرمودند:
والله نه. سفیانی از حتمیاتی است که حتماً خواهد آمد. (
نعمانی، محمد بن ابراهیم، همان، ص۲۰۳؛ مجلسی، محمد باقر، همان، ج۵۲، ص۲۴۹)

 

امور یا موقوفه اند یا حتمیه که سفیانی از دسته حتمیاتی است که حتماً خواهد بود. (نعمانی، محمد بن ابراهیم، همان، ص۲۰۴؛ مجلسی، محمد باقر، همان، ج۵۲، ص۲۴۹.)

 

یا امام صادق(ع) فرمودند:
از حتمیاتی که پیش از قیام حضرت مهدی(ع) خواهند بود اینهاست: شورش سفیانی، فرو رفتن در بیداء، شهادت نفس زکیّه و منادی که از آسمان ندا در دهد. (
نعمانی، محمد بن ابراهیم، همان، ص۱۷۶، صافی گلپایگانی، لطف الله، همان، ص۴۵۵)</SPAN&g t;

 

حمران بن اعین از امام باقر(ع) راجع به آیه:
ثمّ قضی اجلاً و اجلٌ مسمّی عنده؛ سوره انعام، آیه ۲.
می پرسد. حضرت می فرمایند:
دو اجل وجود دارد: محتوم و موقوف.
محتوم چیست؟
جز آن نخواهد شد.
و موقوف؟
مشیت الهی در رابطه آن جاری می شود.
امیدوارم که سفیانی جزء موقوف ها باشد.
– والله که نه و از محتومات است (
مجلسی، محمد باقر، همان، ج۵۲، ص۲۴۹.)

 

نشانه های مشروط و غیر حتمی ظهور

جز نشانه هایی که صراحتاً در احادیث به حتمی بودن آنها اشاره شده است، بقیه نشانه های ظهور همگی از امور موقوفه به شمار می روند، چنانکه بزرگانی مانند شیخ مفید، شیخ صدوق و شیخ طوسی بدان تصریح کرده اند.

 

بدین معنا که به جز نشانه های حتمی ظهور بقیه آنها بنا بر مشیت و اراده الهی ممکن است دچار تغییر و تبدیل، تقدّم یا تأخّر شوند. به عبارت دیگر آنها از جمله امور لوح محو و اثبات به حساب می آیند و ممکن است با تغییر و تبدیل در شرایط آنها و عوض شدن علل رخ دادن آنها به گونه دیگری پدید آیند یا اصلاً رخ ندهند.

 

البته بسیاری از رویدادهایی که در احادیث ما به آنها اشاره شده است تا کنون اتفاق افتاده اند و دچار بداء در اصل تحقّق خویش نشده اند.
مثلاً اگر در حدیث به نزول بلایی (مشروط) اشاره شده باشد به واسطه توسل و استغفار مؤمنان و مسلمانان ممکن است در نزول آن تأخیر رخ دهد یا اصلاً چنین بلایی به جهت عظمت عمل صالح ایشان نازل نشود یا اینکه با برخی اعمال صالح یا ناصالح ظهور حضرت را دچار تعجیل یا تأخیر کنند.

 

شاید بتوان علت بیان چنین اخباری را این دانست که اگر مسئله به این شکل تبیین نمی شد، مؤمنان هم از احتمال حدوث آن حادثه باخبر نمی شدند و بدان مبتلا می گشتند امّا پس از صدور حدیث از ناحیه معصوم(ع) و آگاه شدن مؤمنان و مسلمانان از آن، با دعا و توسل و استغفار از پدید آمدن چنان حادثه ناگواری ممانعت به عمل آورند یا سبب حدوث اتفاقی خوشایند شوند.

 

البته فراموش نکنیم که عکس این مطلب هم کاملاً صادق است به این معنا که شخص معصوم(ع) با اعلام نزول بلا و علّت آن، حجت را بر مردم تمام می کنند که شما با وجود آنکه می توانستید، آن بلا را از خویش دفع نکردید یا فلان خیر را به سوی خویش جلب ننمودید و از همین روست که روایت شده است:
خداوند متعال، به چیزی مثل بداء عبادت نشده است. < o:p>

 

کلینی، اصول کافی، ج ۱، باب البدأ، ح ۱ و صدوق، محمد بن علی بن حسین، التوحید، باب ۵۴، ح ۲.

 

منبع: ماهنامه موعود، شماره ۷۹

صفحه اصلی – موسسه قرآن و نهج البلاغه
کانال جامع دو نور در ایتا:
https://eitaa.com/twonoor
کانال جامع دو نور در تلگرام:
https://t.me/twonoor
علائم حتمی و علائم شرطی ظهور. علائم حتمی و علائم شرطی ظهور. علائم حتمی و علائم شرطی ظهور. علائم حتمی و علائم شرطی ظهور. علائم حتمی و علائم شرطی ظهور. علائم حتمی و علائم شرطی ظهور. علائم حتمی و علائم شرطی ظهور. علائم حتمی و علائم شرطی ظهور. علائم حتمی و علائم شرطی ظهور. علائم حتمی و علائم شرطی ظهور. علائم حتمی و علائم شرطی ظهور. علائم حتمی و علائم شرطی ظهور. علائم حتمی و علائم شرطی ظهور.
به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید