ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

يك نگاه به ميم هاي زندگي

درآغاز هزاره سوم ميلادي، زمان بحث و گفتگوي تمدنها و نيز در عصر شكوفايي تكنولوژي بايد بشر امروز بيش از هر زمان ديگر احساس آرامش و امنيت داشته باشد در حاليكه امروز، بيش از 500 ميليون بيمار رواني در دنيا وجود دارد كه دوسوم آن را زنان و جوانان تشكيل ميدهند و در ايران شيوع اختلالات رواني با بيش از 21 درصد و با وجود بيش از دو ميليون معتاد آشكار مسئله قابل توجهي مي باشد (سال 1380). سازمان بهداشت جهاني پيش بيني نموده است كه در سال 2020 اولين بيماري، بيمارهاي قلب و عروق و دومين آن افسردگي خواهد بود. اگر امروز صداقت در حضيض ذلت و نفاق در اوج عزت است و اگر انسان خود نيز به يك ماشين بي روح تبديل شده است و اگر. بدين جهت است كه موضوع يعني هويت خود انسان از ياد رفته است و اين هويت باز نمي گردد مگر اينكه هر كس تعريف صحيحي از خود داشته باشد و زندگي را بشناسد و بالاتر از آن اينكه مهارت زندگي كردن را بداند.


سازمان بهداشت جهاني از سال 1993 بحث مهارتهاي زندگي را با هدف توانمند كردن بشر در مقابل مشكلات و آسيب ها مطرح نموده است و اين گونه تعريف كرده است:


توانائي هاي رواني اجتماعي لازم براي رفتار انطباقي و مؤثرهستند كه افراد را قادر مي سازد تا بطور مؤ ثري با مقتضيات و چالش هاي زندگي روز مره مقابله كنند آموزش اين مهارتها موجب ارتقاء رشدشخصي و اجتماعي، محافظت از حقوق انسانها و پيشگيري از مشكلات رواني، اجتماعي مي شود. مهارتهاي زندگي بيشمارند اما مهمترين اين مهارتها بشرح زير ليست شده است.


1ـ مهارت خود آگاهي،2ـ مهارت همدلي، 3ـ مهارت تفكر خلاق، 4 ـ مهارت حل مسئله، 5ـ مهارت ارتباط،
6 ـ مهارت روابط بين فردي، 7 ـ مهارت مقابله با هيجانات، 8 ـ مهارت مقابله با استرس، 9 ـ مهارت تصميم گيري، 10ـ مهارت تفكر انتقادي


 


1ـ مهارت خود آگاهي:


آگاهي فرد از «موجوديت » خود بدين مفهوم كه كيست؟ و چيست؟ به كجا خواهد رفت؟ و چرا آمده است


خود قبل از يادگيري زبان شكل مي گيرد و مهمترين منبع شكل گيري «خود» مادر است. اما تا بلوغ مراحل متعدد ديگر را طي مي كند تا فرد به يك خود تثبيت شده تري برسد. كاري كه بايد بكنيم اين است كه خود را بشناسيم و ياد بگيريم كه با خود چگونه كنار بياييم همواره به نكات مثبت خود بيشتر اهميت داده و منفي ها را حذف كنيم


مهارت خود اگاهي شامل اجزايي از قبيل موارد ذیل می باشد:


 


آگاهي از نقاط قوت


اگاهي از نقاط ضعف


تصوير خود واقع بينانه، آگاهي از حقوق و مسئوليتها


توضيح ارزشها


انگيزش براي شناخت.


 


به خاطر داشته باشيم مدارا كردن از درون خود فرد آغاز مي شود براي دوست داشتن ديگران ابتدا بايد خود را با همه توانايي ها و ناتواني ها دوست داشته باشيم


 


2‌ـ مهارت همدلي:


يعني از دريچه چشم مخاطب به مسئله نگاه كردن، همانگونه كه او حس مي كند، حس كنيم و نهايتاً به يك حس مشترك رسيدن. همدلي در دل مهارت خودآگاهي و هسته اصلي مهارت ارتباط است. همدلي زماني اتفاق مي افتد كه ما بر تشابهاتمان تكيه كنيم نه تفاوت هايمان در اين صورت است كه مخاطب احساس غريبه بودن نمي كند و در كنار ما احساس امنيت مي كند و نهايتاً به يك حس مشترك برسيم.


گامهاي رسيدن به همدلي:


پرهيز از ارزيابي و قضاوت رفتار طرف مقابل


خود را در جايگاه فرد قرار دادن


افزايش تحمل و ظرفيت رواني


رشد شخصيتي ( يك انسان رشد يافته توان همدلي بيشتر دارد)


داشتن دلي بي كينه، حسد، كبر، غرور و طمع


دوست داشتني شدن و <SPAN dir=rtl& gt;.


و بالاخره همدلي يعني همانگونه كه ديگري مي فهمد، ماهم بفهميم كه البته ديدن يك موقعيت از ديدگاه فرد ديگر، الزاما به معناي موافق بودن نيست


 


3ـ مهارت تفكر خلاق:


يعني توانايي ابداع فكر و راه حلي كه قبلاً وجود نداشته است به عبارتي توانايي نوآوري، خود را محدود نديدن، (از شكست نترسيدن چراكه با هر شكست تجربه بيشتري پيدا مي كنيم. هي
چگاه نگوئيم « نمي توانم اين كار را بكنم» در هر حال سعي خود را بكنيم


گامهاي رسيدن به تفكر خلاق:


سؤال كردن ( يا راه ديگري وجود ندارد؟)


مثبت نگري


يادگيري فعال (جستجوي اطلاعات جديد)


افزايش اعتماد به نفس و خودباوري


تشخيص راه حل هاي جديد براي مشكلات


افزايش عزت نفس


 


4ـ مهارت تفكر انتقادي:


بعني شك مقدس، بدين مفهوم كه در پديده اي شك كنيم اما در آن شك باقي نماييم و با استفاده از تفكر خلاق راههاي بهتري را نيز جستجو كنيم به عبارت
ي ياد بگيريم كه استدلال كنيم، ابراز عقيده و ارزشيابي كنيم، قوه تجسم داشته باشيم، تصميم گيري كنيم و مسائل را حل كنيم


لازم است عوامل مؤثر در تفكر انتقادي (عوامل محركه و بازدارنده ) را بشناسيم.


ويژگيهاي افراد داراي تفكر انتقادي:


ذهن فعال و عدالت جودارند، كارگروهي و با برنامه را دوست دارند، دلسوز مردم هستند و با آنها ارتباط خوبي دارند، ابتكار عمل و استقلال فكر دارند، افق ديدشان باز است و خود را (عقل كل) نمي دانند


عاداتي كه مانع تفكر انتقادي مي شود:


مقاومت كردن در برابر تغيير، همرنگ جماعت شدن،تفكر تابعي، فريب دادن خود، انتخاب اولين راه حلي كه به ذهن مي رسد، دفاع از فكر نادرست و پيشنهاد غير واقعي و اينكه تصور كنيم كه عقايد ما بهتر از عقايد همه است


 


5 ـ مهارت ارتباط:


ارتباط انساني زيبائيهاي درون هر يك از ما را آشكار مي سازد. ارتباط ميان دو فرد تنها از طريق كلمات برقرار نمي شود بلكه همه كارهاي ما نوعي ارتباط محسوب مي شود.


مهارتهاي ارتباطي شامل اجزايي از قبيل:


ارتباط كلامي و غير كلامي مؤثر


ابراز وجود 


مذاكره


گوش دادن


غلبه بر خجالت


امتناع


به خاطر داشته باشيم، پيام فردي كه به گفته خود عمل نمي كند نمي تواند بر طرف مقابل تاثيرگذار باشد سخني كه به روشني و وضوح بيان نشود كلمات آن به سرعت و با صداي بلند بر زبان جاري شود و پيچيده و نامأنوس باشد نفوذ زيادي در طرف مقابل نخواهد داشت


 


6 ـ مهارت روابط بين فردي:


ارتباط، لازمه بقاء و خوشبختي انسان است، انسان از طريق ارتباط برقرار كردن با ديگران نياز اساسي خود را به بقاء، امنيت و آرامش، عزت نفس، خود شكوفايي و شركت مؤثر در يك دنياي متنوع اجتماعي برطــــرف مي كند ولي تمام ارتباطات، ميان فردي نيستند بلكه ارتباطات ميان فردي كامل وقتي به وقوع مي پبوندد كه طرفين با يكديگر همچون يك انسان كامل و بي همتا برخورد نمايند تا يك ارتباط خود ماني و بي پرده تري ايجاد شود. افرادي كه در ارتباطات ميان فردي خود ماهرانه و بشكل مناسب و كارآمدي عمل مي كنند بايد نحوه ارتباط خود را با اهداف و شرايط افراد مقابل منطبق كنند. كارآمدي و مناسب بودن، مستلزم اين است كه به زمينه هاي شخصي و فرهنگي متفاوت ديگران توجه كنيم و براي اين تفاوتها احترام قائل شويم.به همين جهت بايد به اين رهنمودها توجه كرد: برخورداري از مهارتهاي گوناگون براي تنظيم دقيق ارتباطات، توجه به نقطه نظر طرف مقابل، بازبيني ارتباط و متعهد بودن نسبت به ارتباط ميان فردي كارآمد و اخلاقي، همكاري ومشاركت، اعتماد به گروه، تشخيص مرزهاي بين فردي مناسب، دوستيابي، شروع و خاتمه ارتباطات.


 


7ـ مهارت مديريت هيجانات:


به واقعه اي كه اخيرا موجب برانگيخته شدن خشم، شادي، غم و . شما شده است فكركنيد و احساسي را كه به شما دست داده بود بياد آوريد. نشانه هاي جسمي مانند تنفس مشكل، ضربان سريع قلب، گرفتگي معده و پشت و .. و حالات رواني مانند احساس عدم كنترل، احساس تمايل به زدن ديگري و .. را در نظر آوريد، كداميك از احساسات شما مثبت و كداميك منفي، است؟


توجه داشته باشيم كه احساسات هميشه قابل قبول هستند اما هميشه قابل تأييد نيستند. داشتن احساسات منفي مانندخشم،حسادت، تنفر و كاملا


عادي است اما نكته مهم آنجاست كه اين احساسات بازگو شوند تا روي هم انباشته نشده ومنجر به بيماري و فشار عصبي نگردند ولي بايد به نحوي بيان شوند كه براي خود يا سايرين احتمال خطربوجود نياوريم بطور كلي بايستي براي مقابله با هيجانات مراحل ذيل در نظر گرفته شود.


شناخت هيجان هاي خود و ديگران


درك و شناخت ارتباط اين هيجان ها با تفكر و انديشه


آموزش روشهاي خودكنترلي در مقابله با ناكامي، خشم، بي حوصلگي، غمگيني، ترس وا ضطراب


كسب مهارتهايي چون خودآگاهي، همدلي و ارتباط


 


8ـ مهارت مقابله با استرس:


استرس واكنش هيجاني بدن به عوامل استرس زا است. عوامل استرس زا شامل فشارهاي شغلي، ترافيك، تصادفات خانوادگي است.


ـ استرس بر دو نوع است، استرس مفيد و استرس مضر


ـ استرس مفيد و لازم همان ترس واقعي يا عاقلانه است، براي مثال وقتي به چهارراه شلوغي مي رسيد، بجاست كه از تصادف با وسايل نقليه بترسيد و نگران جان خود باشيد. اين نوع ترسها نه تنها طبيعي هستند بلكه براي بقاي ما لازمند.


ـ استرس مضر در واقع عبارت است از نگراني مفرط يا ترس مبالغه آميز و غيرضروري.


روش هاي مقابله با استرس:


ورزش


تمرين تحليل درست موقعيت ها


مديريت زمان


يادگيري مهارت تفكر منطقيش


افزايش ايمان و اعتقاد به خدا


استراحت، تغذيه و تفريح مناسب


داشتن برنامه منظم براي زندگي


عدم درشت نمايي مشكل


يادگيري مهارت ارتباط، خودآگهي، ابراز جود، تصميم گيري، حل مسئله


 


9ـ مهارت تصميم گيري:


تصميم گيري ابزاري است كه براي شكل دادن به آينده مثبت كه از آن استفاده مي كنيم فرآيندي است پيچيده شامل انواع توانايي هاي فكري و نيز داشتن اطلاعات در مورد تصميمي كه مي خواهيم بگيريم


به خاطر داشته باشيم وقتي با مسئله اي روبرو مي شويم قدرت فكر، عاليترين نيروي ماست


سه مرحله براي تصميم گيري منطقي و خوب را در نظر داشته باشيم


تصميمي را كه با آن مواجه هستيم از تمام جوانب مورد بررسي قرار دهيم.


انتخاب هايي كه در پيش رو داريم مشخص كنيم


عواقب هر انتخاب و جوانب مثبت و منفي هر يك از آنها را مشخص كنيم و بر اساس راه حلي كه بيشترين امتيازات مثبت و كمترين امتيازات منفي را دارا است انتخاب نهايي را بعمل آوريم.


البته بايستي توجه داشت كه براي پي بردن به تمام عواقب احتمالي يك انتخاب خاص، مي توان از مشورت با افراد آگاه و با تجربه نيز كمك گرفت و بهره مند شد


 


10ـ مهارت حل مسئله:


وجود مشكلات كوچك و بزرگ در زندگي، عادي است و همه مردم خواه ناخواه در طول زندگي با مشكلات مختلفي روبرو مي شوند مسائل مهم زندگي چنانچه حل نشده باقي بمانند استرس رواني ايجاد مي كنند كه به فساد اجتماعي منجرمي شود


«اما آنچه مهم است كه بدانيم»:


قبل از هر اقدامي خود را آرام كنيم و با صداي مهرباني با خود صحبت كنيم و سپس مراحل حل مسئله را اجرا نمائيد


 


مرحله اول: مشكل چيست؟


سعي مي كنيم مشكل خود را بصورت كاملا واضح و روشن مشخص كنيم مثلا به دو صورت مسئله زير دقت كنيد


 


«من آدم بدبختي هستم »


«من فقط كارم را از دست داده ام »


يقينا شكل دوم مسئله بهتر حل خواهد شد


 


مرحله دوم: در نظر گرفتن راه حل هاي مختلف حل مسئله:


بايد خوب فكر كنيم و سعي كنيم راه حلهاي بيشتر و زيادتري پيدا كنيم هر راه حلي چه خوب و چه بد، چه سخت و چه آسان.


 


مرحله سوم: ارزيابي راه حل ها:


حالا كه تعداد زيادي راه حل داريم، كداميك را بايد انتخاب كنيم، بهترين راه حل چيست؟


«از كجا مي فهميم كه كدام راه حل از همه بهتر است»:


تعيين مزاياي راه حل


تعيين معايب راه حل


نقش اطلاعاتي كه براي ارزيابي راه حل ديگري نياز داريم


 


مرحله چهارم: انتخاب راه حل و برنامه ريزي براي اجراي راه حل


راه حل هاي مختلف را باهم
مقايسه كنيد


نتيجه و پيامدهاي هر راه حل را پيش بيني نمائيد


روي هر راه حل تمركز كنيد و آن را در تخيل خود امتحان كنيد راه حلي را كه پيامدهاي خوب و مثبت بيشتر و پيامدهاي منفي كمتر داشته باشد انتخاب كنيد


يابد بخاطر داشته باشيم كه راه حل مثبت و خوب راه حلي است كه به خود و يا ديگران صدمه نمي زند


www.mums.ac.ir

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید