ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

خصائص ‏الحجه یا ویژگیهاى ‏مهدى موعود عجل الله فرجه – ۱

ويژگيهاى ‏مهدى

آیت‏اللّه‏ على کریمى جهرمى

 

پیشگفتار: در کنار کتابهاى بیشمارى که در سیره بزرگان و تاریخ و مغازى آنان نوشته شده کتابهایى نیز به نام «خصائص» تالیف و تصنیف گردیده واتفاقاً هم شیعه از این نوع تالیف دارد و هم علما و دانشمندان اهل سنت.

 

خصائص نسائى (یا الخصائص‏العلویه) در فضایل امیرالمؤمنین از نسائى ـ متولد خراسان سال ۲۱۵و متوفاى۳۳۰ در مکه‏ـ گفته شده اکثر روایات آن از کتاب احمدبن حنبل است که البته بر اثر تالیف این کتاب خصائص، آنچنان در شام از ناحیه دشمنان اهل‏بیت علیهم‏السلام در مسجد اموى مورد ضرب شدید قرار گرفت که بالاخره براثر آن در مکه وفات یافت.(۱)

 

خصائص امیرالمؤمنین من‏القرآن‏المبین از حاکم حشکانى
(۲)

 

خصائص الائمه از سیدرضى۱ متوفاى سال ۴۰۶

 

خصائص ‏الانبیاء حموى متوفاى سال ۶۹۷(۳)

 

خصائص النبى و آل بیته از ابى جعفر قمى (۴)

 

خصائص الحسین یا الخصائص ‏الحسینیه از مرحوم شیخ جعفر شوشترى متوفاى ۱۳۰۳ ه ق

 

اینها نمونه‏ هایى از کتب خصائص بود.

 

چند ماه پیش نامه‏اى ارزشمند از ستاد محترم نیمه شعبان مسجد آیه‏اللّه‏ انگجى تبریز واصل شد و طبق سنت حسنه سالیانى خواسته بودند که نوشته‏اى راجع به حضرت ولى عصر امام‏زمان صلوات‏اللّه‏ علیه تقدیم بنمایم. در آن شرایط مطالبى براى بررسى و تحقیق به ذهن مى‏آمد ولى بالاخره بدینجا رسیدم که خصائص حضرت مهدى آل محمد را مطرح کنم و اینک نوشتار حاضر که از نظر شما مى‏گذرد حاوى و متضمن متجاوز از پنجاه ویژگى از حضرت قائم آل محمد صلوات‏اللّه‏ و و على آبائه مى‏باشد. که در پنج بخش صورت گرفته است وامید است مورد قبول حضرت بقیه‏اللّه‏ و خدمتگزاران دلباخته آن حضرت در همه نقاط بویژه دلدادگان آن حضرت در مسجد آیه‏اللّه‏ انگجى تبریز واقع شود. بمحمد و اله‏الطاهرین صلوات اللّه‏ علیهم‏اجمعین.

 

خصائص و ویژگیهاى حضرت بقیه‏اللّه‏ فى‏الارضین ولى‏عصر و ناموس دهر مهدى موعود عجل‏اللّه‏ تعالى فرجه‏الشریف را مى‏توان در چند بخش خلاصه کرد:

 

1 – خصائص قبل از ولادت

 

2 – خصائص ولادت

 

3 – خصائص دوران غیبت

 

4 – خصائص زمان ظهور

 

5 – سایر خصائص آن حضرت

 

خصائص قبل از ولادت

 

مهمترین خصائص و امتیازات حضرت منتظر در زمان قبل از ولادت از این قرار است:

 

1 – اخبار همه معصومین راجع به آن حضرت.

 

روایات راجع به حضرت ولى‏عصر ارواحنا فداه بسیار فراوان است و این اخبار از یکى دو امام نیست بلکه مربوط مى‏شود به کل کسانى که در خط مستقیم عصمت قرار دارند که اولین شخصیت برجسته این سلسله، جدّ امجد امام‏زمان حضرت محمد مصطفى صلّى‏اللّه‏ و آله و سلم است و بعد حضرت سیده‏النساء فاطمه زهرا سلام‏اللّه‏علیها و نیز یازده نفر امامان معصوم و پاک علیهم‏السلام ، معصومى از این بیت مکرم رسالت و امامت نیست که راجع به حضرت بقیه‏اللّه‏ سخنى نگفته باشد، همه آن انوار الهى در باره امام‏زمان سخن دارند و هیچ امام دیگرى نداریم که در این جهت با امام‏زمان مشارکت داشته باشد چنانکه هیچ پیامبرى از پیامبران پروردگار و حتى پیامبران اولوالعزم الهى چنین امتیازى نداشته‏اند و این مطلب حاکى از شأن رفیع و جایگاه بس والا و آسمانى حضرت صاحب‏الامر عجّل‏اللّه‏ فرجه‏الشریف است. و ما قبلا مقاله‏اى را ارائه و تقدیم کردیم که حاوى سخنان هریک از معصومین پاک و امامان مطهر شیعه راجع به آن حضرت بود.

 

 

 

2 – خفاء حمل

 

روشن است که هنگامى که زنان باردار مى‏شوند آثار حمل آنها بعد از مدت کمى ظاهر مى‏شود و نه تنها خود آن زن باردار بلکه حتى نزدیکان و بستگان او و کسانى که او را مى‏بینند و با وى معاشرت و نشست و برخاست دارند به زودى متوجه این جریان خواهند گردید. ولى در مورد حضرت بقیه‏اللّه‏ ارواحنا فداه و مادر بزرگوار وى مطلب، بر خلاف این جریان بود و هیچ‏کس حتى نزدیکترین نزدیکان بانوى اسلام، مادر والامقام مهدى موعود، متوجه نشدند که آن بانوى مکرمه داراى حمل است زیرا هیئت جسمانى او اندک تغییرى پیدا نکرده و هیچ علامت و نشانى از حمل نداشت. خفاء حمل در مورد حضرت نرجس و فرزند آسمانى او مهدى موعود تا بجایى بود که حضرت حکیمه دختر امام جواد، خواهر امام هادى و عمه حضرت عسکرى علیهم‏السلام تا شب ولادت امام‏زمان از جریان حمل، بى‏اطلاع بود و اصلا احتمال این موضوع را نمى‏داد آرى او خود مى‏گوید امام ابومحمد عسکرى علیه‏السلام فرمودند: اى عمه امشب که شب نیمه‏شعبان است براى افطار، نزد ما باش چه آنکه خداوند، حجت خود را در این شب ظاهر مى‏گرداند من گفتم مادر آن کودک کیست؟ فرمود: نرجس، عرض کردم : هیچگونه حملى در او نیست؟ فرمود: مطلب همان است که گفتم.

 

اکنون بنگرید که خانم محترمه بیت امامت ، حضرت حکیمه بکلى از اینکه حملى در کار است اطلاعى ندارد و چون حضرت عسکرى خبر مى‏دهند او مى‏پرسد حمل از کیست که امشب متولد مى‏شود؟ و امام مى‏فرمایند از نرجس است و او با شگفتى مى‏گوید نرجس که بکلى اثرى از حمل در او نیست! ولى چون امام عسکرى مى‏فرمایند باور کرده و مى‏پذیرد و بالاخره در آن شب حضرت ولى‏عصر ولادت یافتند.(۵)

 

بنابراین خفاء حمل از اختصاصات و ویژگیهاى حضرت بقیه‏اللّه‏ ارواحنا له‏الفداء مى‏باشد که دیگرى در میان ائمه علیهم‏السلام احدى با آن حضرت مشارکت ندارد.

 

 

 

3 – خفاء ولادت

از ویژگیهاى حضرت مهدى موعود علیه‏السلام موضوع ولادت آن حضرت در شرایط بسیار پنهانى است که تقریبا هیچ‏کس جز پدرو مادر کودک و عمه پدرش از آن اطلاع نیافتند و این مطلب در روایات متعدد ذکر شده چنانکه خارجیت قضیه نیز آنرا تایید مى‏کند:

 

ابوبصیر مى‏گوید که امام صادق علیه‏السلام فرمود: «صاحب هذاالامر تخفى ولادته عن هذاالخلق …»(۶)، (ولادت صاحب امر ولایت و زمامدار آن از این خلق، مخفى و پوشیده خواهد بود)

 

حضرت عبدالعظیم حسنى ضمن حدیث مفصلى از حضرت رضا علیه‏السلام نقل مى‏کند که راجع به قائم اهل بیت فرمود: «هوالذى یخفى على الناس ولادته»(۷)، (مهدى منتظر کسى است که ولادت او بر مردم مخفى خواهد ماند)

 

قابل توجه است که رمز خف
اء حمل و خفاء ولادت حضرت مهدى موعود عجّل‏اللّه‏ تعالى فرجه‏الشریف این است که بنى‏عباس به مقتضاى اخبار عدیده‏اى که از خاندان پیامبر (ص) به آنها رسیده‏بود، به این نقطه رسیده بودند که دوازدهمین امام از امامان معصوم شیعه، جهان را خواهد گرفت و عدل و داد را در سراسر جهان، حاکم خواهد گردانید و جباران و ستمکاران را نابود خواهد ساخت و بالاخره هراسناک از زوال ملک خویشتن بودند و از اینرو مصمم شده بودند که نگذارند نور خدا جلوه‏گر شود و دنبال فراموش کردن آن بودند و بر این اساس ، جاسوسها و قابله‏ها را معین کرده و ماموریت داده بودند که خانه امام عسکرى علیه‏السلام را تفتیش کنند نکند که آن کودک متولد گردد و حتى راجع به معتمد عباسى نقل شده که او قابله‏ها را مامور ساخت که بدون اذن و اجازه وارد خانه بنى‏هاشم گردیده و هر وقت خواستند در خانه آنان خصوصا خانه امام عسکرى علیه‏السلام وارد شوند تا جریان حمل یا ولادت حضرت مهدى را به طور شفاف به دست بیاورند ولى بالاخره خداوند در تحت همین شرایط سخت، نور خود را کامل کرد و مادر امام‏زمان به او حمل برداشت و بعد هم آن بزرگوار مخفیانه تولد یافت و آنان ندانستند و جریان حضرت موسى و ولادت او در تحت مراقبت شدید قواى فرعونى که همه زنان باردار را تحت نظر داشتند، موالید را مى‏گرفتند اگر پسر بود او را مى‏کشتند و اگر دختر بود رها مى‏کردند، تکرار شد. آرى آنان در طلب موسى علیه‏السلام صدها کودک نوزاد را کشتند و حتى طبق روایت حضرت حکیمه از امام عسکرى ، فرعون شکم زنان باردار را هم پاره مى‏کرد تا موسى را بیابد. ولى خداى متعال اراده خود را عملى ساخت و مادر موسى به موسى حمل برداشت و بعد کودک متولد شد و مهمتر آنکه خداوند، در طى جریانى موسى را از رهگذر رود نیل به خانه فرعون فرستاد و آنان او را گرفتند تا کودک زیباى ماهرو، مایه دلخوشى و نشاط آنان باشد و درست در خانه فرعون نشو و نما یافت و نیرو گرفت و بالاخره به امر الهى در برابر فرعون قیام کرد و تخت و تاج و ملک و سلطنت بى‏رقیب او را به دست زوال و فنا سپرد.

 

 

 

4 – تکلم آن حضرت در شکم مادر

 

حضرت حکیمه دختر امام جواد علیه‏السلام مى‏گویند: من آن شب، نزدیک نرجس خوابیدم و مواظب حال او بودم و او آرام خوابیده بود اواخر شب فرا رسید و نزدیک بود که صبح طلوع کند در این هنگام اضطرابى در نرجس مشاهده کردم او را در برگرفتم حضرت عسکرى صدا زدند که سوره «انا انزلناه فى لیله‏القدر» را بر او بخوان و چون شروع به خواندن سوره «انا انزلنا» کردم شنیدم که آن طفل در شکم مادر، با من در خواندن سوره قدر همراهى کرده و تلاوت مى‏نمود و نیز بر من سلام کرد. من ترسیدم ، حضرت عسکرى صدا زدند از قدرت خداوند تعحب مکن که طفلان ما را به حکمت گویا مى‏گرداند و ما را در بزرگى حجت خود در زمین ساخته است(۸)

 

سابقه ندارد و تاریخ و کتب سیره کسى را نشان نمى‏دهد و نام نمى‏برد که کسى در کنار بانویى باردار، قرائت قرآن کند و جنین آن زن از شکم مادر با او همراهى کند و هماهنگ شود و همان آیات و سوره مخصوص را تلاوت نماید و علاوه بر او سلام کند. این از ویژگ
یهاى افتخارآمیز مولى‏الزمان حضرت حجه‏بن الحسن المهدى عجّل‏اللّه‏ تعالى فرجه‏الشریف و از خصائص و متفردات آن بزرگوار مى‏باشد.

 

 

 

خصایص ایام ولادت

 

5 – سجده در نخستین لحظه ولادت

 

از ویژگیهاى آن حجت بالغه الهى این است که در اولین لحظات ولادت و همان آنى که چشم بدنیا گشوده‏بود، سجده کرد و براى حضرت رب‏العالمین به خاک افتاد و از بعضى از عبارات مربوط به حال ولادت استفاده مى‏شود که به صورت خاصى بدنیا آمد که جدا شدن او از مادر مرئى نگردید و اولین مرتبه که جمال زیبایش ملاحظه شد لحظه‏اى بود که براى خداى بزرگ به سجده افتاده بود.

 

عبارت حضرت حکیمه شاهد و ناظر جریان بنابه نقل شیخ صدوق این است : به هنگام ولادت، یک حالت سستى بر من دست داد و نیز همین حالت بر حضرت نرجس عارض شد ناگهان حس کردم که آقایم (مهدى علیه‏السلام) بدنیاآمده جامه را از او کنار زدم«فاذاً اَنَا به علیه‏السلام ساجداً یتلقىّ‏الارض بمساجده»، (در این هنگام او را دیدم که در حالت سجده است و مواضع سجده‏اش را بر زمین نهاده …)(۹) و در نقل قطب‏الدین راوندى از حضرت حکیمه چنین آمده:«واشرق نور فى البیت فنظرتُ فاذاً الخَلَف تحتها ساجد الى‏القبله …»(۱۰)، (نورى در اتاق تابید که یک سره آن را روشن ساخت ناگهان دیدم نوزاد امام عسکرى رو به قبله براى خدا به سجده افتاده‏است)

 

آرى این موضوع افتخارآمیز هم از ویژگیهاى مهدى صاحب‏الزمان است که احدى با او در این جهت مشارکت ندارد و هم اینکه از مفاخر بزرگ آن پیشواى جهانى و نیز شیعیان و پیروان آن حضرت است که چنین امام همام و رهبر آسمانى و الهى دارند. و از طرفى توجه دادن امت به هدف اعلاى حیات یعنى کرنش و بندگى در برابر ذات لایزال الهى است.

 

 

6 – تلاوت قرآن پس از ولادت

 

     در نقل راوندى مطلب اینچنین ادامه مى‏یابد که من کودک را در آن حال دیدم و گرفتم که ناگهان حضرت ابو محمد (عسکرى) علیه‏السلام صدا زدند که اى عمه فرزند مرا به نزد من بیاور من کودک را به حضور آن بزرگوار بردم حضرت عسکرى فرمود: اى فرزند عزیز با اذن خدا سخن بگو، کودک گفت : «اعوذباللّه‏السمیع‏العلیم من‏الشیطان‏الرجیم بسم‏اللّه‏الرحمن‏الرحیم و نرید ان نمنّ على الذین استضعفوا فى الارض نجعلهم‏الائمه و نجعلهم‏الوارثین و نمّکن لهم فى الارض و نرى فرعون و هامان و جنودهما منهم ما کانوا یحذرون»(۱۱)، (این آیه کریمه طبق احادیث معتبره در شأن آن حضرت و آباء گرامى وى نازل شده است و ترجمه آن این است: (مى‏خواهیم بر جماعتى که ستمکاران ، آنان را در زمین، ضعیف گردانیدند، منت گذاریم و آنها را پیشوایان در دین گردانیده و وارثان زمین قرار دهیم و به ایشان در زمین تمکن و استیلا بخشیم و به فرعون و هامان (وزیر او) و سپاهیان آنها از آن امامان، آنچه را که از آن بیم داشتند نشان دهیم) آنگاه بر محمد مصطفى و على مرتضى و فاطمه زهرا و حسن و حسین و على بن‏الحسین و محمد بن على و جعفربن محمد و موسى بن جعفر و على بن موسى و محمد بن على و على بن محمد و حسن‏بن على ، پدر بزرگوار خودش درود و صلوات فرستاد.(۱۲)

 

آرى تلاوت آیات قرآن بویژه آیاتى که مربوط به شخص خود آن حضرت و آباء والامقامش مى‏باشد، و بعد در ادامه، تقدیم درود و صلوات بر روان پاک حضرت خاتم‏الانبیاء و حضرت زهرا و امامان پاک یکى پس از دیگرى تا به پدر بزرگوار خودش، از ویژگیهاى حضرت صاحب‏الامر است که دیگرى با آن حضرت شرکت ندارد. و البته با خواندن آن آیات کریمه از نخستین آن، نور امید را در دل و جان امتها و توده‏ها به تابش در آورد چنانکه رهبران آسمانى مردم را در آن لحظات اعجازآمیز و جلب کننده قلوب، به وضوح اسم برد و صلوات و درود خود را به روح پاک آنان تقدیم نمود و از این رهگذر دلها را به سوى آن عزیزان الهى سوق داد.قابل ذکر و شایان توجه است که شیخ صدوق رضوان‏اللّه‏ علیه از غیاث بن سعید نقل کرده که گفته :من در حضور محمد بن عثمان عمرى قدس‏اللّه‏ روحه ـ یکى از نواب اربعه ـ بودم و او فرمود: چون حضرت مهدى علیه‏السلام ولادت یافت نورى از بالاى سر او ظاهر شد که تا آسمانها امتداد داشت آنگاه براى پروردگارخود به سجده افتاد سپس سر را بلند کرده و گفتند: «شهداللّه‏ انه لا اله‏الا هو والملائکه و اولواالعلم قائماً بالقسط لا اله الاهو العزیز الحکیم ان الدین عنداللّه‏ الاسلام…»(۱۳)

 

 

 

7 – نقش آیه قرآن بر بازوى وى

 

بانوى معظمه راوى خبر و شاهد و ناظر جریان مى‏گوید: چون آن حضرت تولد یافت نظیف و پاک و پاکیزه بود و بر ذراع راست او این آیه کریمه مکتوب بود:« جاءالحق و زهق الباطل ان الباطل کان زهوقا»(۱۴) یعنى حق آمد و باطل رفت تحقیقا باطل، ناپایدار است و از بین خواهد رفت.

 

 

 

8 – او همنام و هم‏ کنیه پیامبر است

 

از خصایص و ویژگیهاى مولى‏الزمان مهدى موعود عجل‏اللّه‏ تعالى فرجه این است که نام شریف و کنیه مبارک او همان نام شریف پیامبر و کنیه مبارک اوست و نام پیامبر محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله و کنیه آن حضرت ابوالقاسم است . و این مطلب (که امام عصر همنام و هم کنیه پیامبر است) در روایات عدیده وارد شده است
: شیخ صدوق از جابربن عبداللّه‏ انصارى نقل کرده که رسول خدا صلى‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «المهدى من ولدى ، اسمه اسمى و کنیته کنیتى …»(۱۵) مهدى از فرزندان من است اسم او اسم من و کنیه او کنیه من است.

 

ودر روایت ابوبصیر از امام صادق علیه‏السلام از رسول‏خدا عین عبارت یاد شده را ذکر کرده‏اند(۱۶) ابن ابى جمهور احسائى نقل مى‏کند که پیامبر فرمود : اگر از عمر دنیا جز یک روز باقى نمانده باشد، خداوند آن روز را آنچنان طولانى مى‏کند که خارج گردد و ظهور کند مردى از ذریه من ، اسم او همانند اسم من و کنیه او بسان کنیه من است. (۱۷)

 

 

 

9 – شبیه‏ترین افراد به رسول‏ خدا

 

 

 

 

10 – لقب اختصاصى صاحب‏ الزمان

 

از خصایص و مختصات حضرت ولى‏عصر علیه‏السلام لقب مبارک (صاحب‏الزمان) است ( یعنى صاحب اختیار و مدبر این زمان) که همواره بدین لقب خوانده مى‏شوند بلکه مساجدى در نقاط مختلف ایران اسلامى و چه بسا در جاهاى دیگر به همین عنوان نامگذارى شده‏است.

 

و از بعضى از روایات استفاده مى‏شود که آن حضرت از بدو امر و آغاز زندگى بدین لقب خوانده مى‏شدند چنانکه از کتاب غیبت شیخ طوسى قدس‏سره نقل شده از ابوالفضل حسین بن حسن علوى که مى‏گوید : دخلتُ على ابى محمد علیه‏السلام بسر من رأى فهنّیته بسیّدنا صاحب‏الزمان علیه‏السلام لما ولد(۲۰) در سامرا وارد بر حضرت عسکرى علیه‏السلام شدم و او را در ولادت آقایمان صاحب‏الزمان تهنیت و شادباش گفتم. و در روایت اسماعیل نوبختى آمده که حضرت عسکرى علیه‏السلام خطاب به فرزند خود کرده و فرمودند: بشارت باد تو را که تو صاحب‏الزمانى، و ما مشروح روایت را در بحث بعد مى‏آوریم.

 

و در خبر ابوالوفاء شیرازى آمده که رسول‏خدا صلى‏الله‏علیه‏و‏آله در عالم خواب به او فرمود: … و اما حجت،پس هنگامى که شمشیر به اینجاى تو (اشاره به
گلو کردند) رسید پس به او استغاثه کن که او به فریادت مى‏رسد و او فریادرس و پناهگاه کسى است که یارى بجوید پس بگو : «یا مولاى یا صاحب‏الزمان اَنَا مستغیث بک». (اى مولاى من یا صاحب‏الزمان، من از تو فریادرسى مى‏جویم). و در لفظ دیگرى چنین است : و اما صاحب‏الزمان، پس هنگامى که شمشیر به گلوى تو برسد از او استعانت بجو که او تو را همراهى خواهد فرمود.(۲۱) و مقصود از اینکه (چون شمشیر به گلوى تو برسد) این است که هرگاه در اوج اضطرار و نهایت گرفتارى قرار گرفتى . و غرض آن است که در سخت‏ترین و دشوارترین شرایط باید به حضرت صاحب‏الزمان توسل پیدا کرد که او به فریاد انسان مى‏رسد.

 

 

 

11 – خاتم‏الاوصیاء

 

از خصایص حضرت مهدى موعود ، لقب زیبا و پرافتخار خاتم‏الاوصیاء است که او خاتم همه اوصیاء الهى است زیرا اوآخرین امام پیشواى بعد از پیامبر اکرم مى‏باشد و به تعبیرى آخرین وصى از اوصیاى همه پیامبران الهى است.

 

و این لقب مبارک به لسان پدر بزرگوارش جارى شده و او را بدین لقب خوانده‏اند چنانکه در روایت اسماعیل نوبختى آمده که مى‏گوید: وارد بر ابومحمدحسن‏بن على (حضرت عسکرى ) علیه‏السلام شدم در همان کسالت و ناراحتى که از دنیا رفتند … پس فرزند حضرت، او را وضو داد حضرت عسکرى به او فرمود : «ابشر یا بنىّ فانت صاحب‏الزمان و انت‏المهدى و انت حجه‏اللّه‏ فى ارضه و انت ولدى و وصیى … و انت خاتم‏ الاوصیاء الائمه ‏الطاهرین…»(۲۲)، (بشارت باد تو را اى فرزند عزیزم زیرا تو صاحب‏الزمانى و تویى مهدى و تویى حجت خدا در زمین و تویى فرزند و وصى من، و توئى خاتم اوصیاء یعنى ائمه طاهرین…)

 

 

 

12 – کثرت اسامى و القاب آن حضرت

 

از ویژگیهاى حضرت بقیه‏اللّه‏ ارواح ‏العالمین له‏ الفداء کثرت اسامى و القاب آن حضرت است که مى‏توان گفت هیچ پیغمبر و امامى داراى اینهمه اسم و لقب نمیباشد به طورى که محدث جلیل‏القدر مرحوم میرزا حسین نورى رضوان‏اللّه‏ علیه صد و هشتاد و دو اسم براى وى ذکر کرده‏است. اکنون در اینجا دو نکته شایان توجه است:

 

1 – معروف است که «کثره‏الاسماء تدل على کثره‏المعانى» اسامى فراوان، دلالت بر کثرت معانى دارد و صاحب آن اسمها از ابعاد مختلف و گوناگونى برخوردار است و هریک از آن اسماء، حاکى از یکى از آن ابعاد متعدد است.

 

2 – ظاهر این است که این اسامى ، مربوط به عالم بالاست و از سوى خداوند بزرگ و حداقل اینکه بخش عمده‏اى از آنها از عالم بالا و به امر و الهام الهى . بالاخره مستند به خدا و یا انبیاء و اوصیاى آنهاست و نامگزارى‏اى که از ناحیه خداوند متعال و خلفاى الهى باشد مبتنى بر بیان حقایق و مظهریت صاحب آن اسامى نسبت به معانى آنها مى‏باشد و خلاصه با ملاحظه تحقیق آن صفات و مزایا در وجود شخص او بدین نامها مى‏نامند. بنابراین کثرت اسامى و القاب حضرت حجت در این سطح بالا کاشف از کثرت صفات و مکرمتها و مقامات عالیه آن بزرگوار است و هر یک از آنها دال بر خلق و خوهاى عالى و صفات و مزایاى متعالى و فضایل و مقامات والاى وى مى‏باشد و در نتیجه به این حقیقت مى‏رسیم که فضایل، مکرمتها و مناقب آن بزرگوار در حد احصا و شمارش نیست.&lt ;/o:p>

 

 

 

13 – تحریم تصریح به اسم اصلى آن حضرت

 

و از جمله خصوصیات حضرت حجه‏بن الحسن آن است که با آنکه نام اصلى وى همان نام مقدس پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله و سلم است و حتى خداوند تعالى (در حدیث لوح که خود روایتى مستفیض بلکه متواتر معنوى است) آن حضرت را با همین نام معرفى کرده و یاد فرموده است با این حال تصریح به این اسم به مقتضاى روایات عدیده و معتبره حرام است و در مجالس و محافل در زمان غیبت باید از ذکر این اسم خوددارى کرد و حضرت را با القاب و اسامى دیگر یاد نمود و این حکم در نزد قدماى امامیه از فقها و متکلمین و محدثین، مسلم بوده بلکه از عبارت شیخ اقدم حسن بن موسى نوبختى که از علماى عصر غیبت صغرى بوده استفاده مى‏شود که این حکم از خصایص مذهب امامیه است و عبارت مزبور را مرحوم حاجى نورى رضوان‏اللّه‏ علیه از کتاب فِرَق و مقالات نوبختى نقل کرده طالبین به کتاب نجم‏ثاقب مراجعه کنند.

 

بالاخره این حکم مورد اتفاق قدما بوده و مخالفتى در آن نشده تا زمان خواجه‏نصیرالدین رحمه‏اللّه‏ علیه که او قایل به جواز شده است ولى مرحوم محدث نورى اینرا تضعیف مى‏کند زیرا معتقد است که خواجه وقت کافى براى مراجعه به کتب نقلیه نداشته و از اینرو گاهى فتواهاى نادر بلکه منحصر به خود مى‏داده است. و دیگر نقل خلافى نشده جز از على‏بن‏عیسى اربلى که محدث نورى رد و قبول ایشان را هم در امثال این مقام، مورد اعتنا قرار نمى‏دهند. و لابد نظر محدث نورى این است که این جهت فن مرحوم اربلى و رشته تخصصى او نبوده و در این موارد باید به فقها مراجعه کرد.

 

بارى این هم گذشت تا در عصر شیخ بهائى و مرحوم سید میرداماد این مبحث، دامنه پیدا کرد که یکى قایل به حلیت و دیگرى قایل به حرمت بودند و سید مصرانه حکم به حرمت کرده و کتابى مخصوص در این باب تالیف کرده به نام شرعه‏التسمیه حول حرمه‏التسمیه.

 

بعضى خواسته‏اند این اخبار را حمل بر تقیّه کنند و اینکه ذکر نام آن حضرت موجب حساسیت خلفا و ستمگران مى‏شود و براى نابودى آن حضرت نقشه مى‏کشند. ولى این حرف تمام نیست چون ذکر آن حضرت به عنوان مهدى و سایر عناوین نیز همین مشکل را دارد علاوه که در دوران غیبت خطر از بین بردن آن بزرگوار منتفى است. بنابراین ، این مطلب، از امور تعبد
ى است که رمز و فلسفه آن بر عقول ما پنهان است و بالاخره نمى‏توان دست از این اخبار معتبره متضافره که دال بر حرمتند برداشت خصوصا که قدماء اصحاب، همه آن را پذیرفته و فتوا به عدم جواز داده‏اند. و چه جالب فرموده سید محقق مدقق میرداماد قدس‏سره ، و این عین عبارت اوست: و على ذلک اطباق اصحابنا السالفین و اشیاحتا السابقین الذین سبقونا بضبط مآثرالشرع و حفظ شعائرالدین رضوان‏اللّه‏ تعالى علیهم اجمعین والروایات‏الناصه متظافره بذلک عن ائمتناالمعصومین صلوات‏اللّه‏ و تسلیماته على ارواحهم و اجسادهم و لیس یستنکره الا ضعفاءالتبصر بالاحکام والاخبار و اطفاء الاطلاع على الدقایق والاسرار(۲۳)

 

 

 

14 – لقب اختصاصى «قائم»

 

از القاب مبارک و پر شهرت حضرت صاحب‏الزمان علیه‏السلام لقب پرآوازه قائم است که خود حامل معانى و رموزى است و اشاره به نهضت جهانى و حرکت فراگیر و انقلاب تکان دهنده او دارد و از اینرو رعبى در دلهاى مخالفان و دشمنان مى‏افکند. و روایات متعددى راجع با این لقب وارد شده از جمله: حضرت صادق علیه‏السلام فرموده‏اند : «اذا توالت ثلاثه اسماء: محمد و على و الحسن فالرابع‏ القائم»(۲۴)، (هنگامى که سه اسم : محمد و على و حسن دنبال سرهم آمدند پس چهارمین آنها قائم است)

 

و در روایت حضرت عبدالعظیم، و عرض دین بر امام جواد علیه‏السلام آمده که فرمود: «ان‏القائم منا هو المهدى الذى یجب ان ینتظر فى غیبه و یطاع فى ظهوره»(۲۵)، (راستى که قائم از ما، او مهدى است که واجب است در ایام غیبت انتظار او و در دوران ظهور، اطاعت او) و از بعضى از اخبار برمى‏آید که هرچند ممکن است اطلاق قائم بر امامان دیگر شود و لیکن اطلاق آن بر امام‏زمان براى جهت مخصوص به خود آن حضرت است. چنانکه در روایت دیگرى از حضرت عبدالعظیم از امام جواد نقل شده که : «ما منا الا و هو قائم بامر اللّه‏ عز و جل و هاد الى دین‏اللّه‏ و لکن‏القائم‏الذى یطهراللّه‏ به‏الارض من اهل‏الکفر والجحود و یملاها عدلاً و قسطاً هوالذى تخفى على‏الناس ولادته…»(۲۶)، (هیچ‏کس از خاندان ما نیست جز اینکه او قیام به امر خدا کرده و به سوى دین الهى هدایت مى‏نماید ولى آن قائمى که خداوند، زمین را به وسیله او از اهل کفر و انکار پاک و مطهر مى‏گرداند و آن را پر از عدل و قسط مى‏کند آن کسى است که ولادتش مخفى بوده و…)

 

 

 

15 – برخاستن در هنگام ذکر آن حضرت بویژه با لقب مخصوص

 

یکى از خصایص آن حضرت برنامه شکوهمند و افتخارآفرین برخاستن و تعظیم‏کردن براى اسم مبارک آن ولىّ دوران است مخصوصاً به هنگامى که وى را با لقب مخصوص «قائم» یاد مى‏کنند چنانکه در شبهاى ماه مبارک رمضان هنگامى که در دعاى افتتاح جمله «اللهم و صل على ولىّ‏امرک القائم‏المؤمّل …» قرائت مى‏شود، قارى و شنوندگان همگى بلند مى‏شوند و اداء احترام مى‏کنند.

 

 محدث بزرگوار مرحوم نورى رحمه‏اللّه‏ علیه راجع به برخاستن به هنگام ذکر اسم آن حضرت مى‏گویند سیره تمام اصناف امامیه کثّرهم‏اللّه‏ تعالى در جمیع بلاد از عرب و عجم و ترک و هند و دیلم بر آن مستقر شده و این خود کاشف از وجود مأخذ و اصلى براى این عمل مى‏باشد اگر چه تاکنون به نظر نرسیده و لکن از چند نفر از علما و اهل اطلاع مسموع شد که ایشان خبرى را در این باب دیده‏اند و بعضى از علما نقل کرده که این مطلب را از عالم متبحرِ جلیل سید عبداللّه‏ سبط محدث جزایرى سئوال کردند و آن مرحوم در بعضى از مصنفات خود جواب دادند که خبرى را دیده‏اند بدین مضمون : روزى در مجلس حضرت صادق علیه‏السلام اسم مبارک آن جناب برده شد پس حضرت براى تعظیم و احترام آن برخاست …(۲۷) شاگرد والامقامِ مرحوم نورى، مرحوم آقاى حاج شیخ عباس قمى رضوان‏اللّه‏ علیه این مطالب را از کتاب استاد خود نقل کرده و بعد خود اضافه فرموده است : عالم متبح
رِ نبیل سیدناالاجلّ آقا سید حسن موسوى کاظمى ادام‏اللّه‏بقاه در تکمله اَمَل‏الآمِل مطلبى را فرموده که حاصلش این است : یکى از علماى امامیه عبدالرضا ابن محمد که از اولاد متوکل است کتابى دروفات حضرت امام رضا علیه‏السلام نوشته موسوم به «تأجیج نیران الاحزان فى وفات سلطان خراسان» و از متفردات آن کتاب این است که فرموده : روایت شده که دعبل خزاعى وقتى قصیده تائیه خود را براى امام رضا علیه‏السلام خواند چون به این شعر رسید :

 

خروج امام لامحاله خارج        یقوم على اسم‏اللّه‏ بالبرکات

 

حضرت برخاست و بر روى پاى مبارک ایستاد و سر نازنین را به سوى زمین خم کرد پس از آنکه کف دست راست خود را بر سر گذاشته بود و گفت : «اَللهمّ عجّل فرجه و مخرجه و انصرنا به نصراً عزیزاً»(۲۸)

 

 

 

16 – برکت مخصوص شب ولادت آن حضرت

 

شب نیمه شعبان که شب ولادت پرافتخار حضرت بقیه‏اللّه‏ فى‏الارضین است، از مبارکترین شبهاى سال به شمار مى‏رود از جمله برکات آن شب مبارک که اختصاصى است این است که از حضرت صادق علیه‏السلام روایت‏شده که فرمود: در شب ولادت حضرت قائم علیه‏السلام مولودى ولادت نمى‏یابد مگر اینکه مؤمن خواهدبود و اگر در ارض کفر متولد شود خداوند، به برکت امام علیه‏السلام او را به سوى ایمان سوق داد. و این روایت به خط مرحوم شهید اول رضوان‏اللّه‏ علیه به دست آمده است.(۲۹)

 

 

 

17 – بیت ‏الحمد

 

     از مختصات حضرت ولى عصر عجل ‏اللّه‏ تعالى فرجه این است که خانه ‏اى به نام بیت ‏الحمد از براى او بنا شده و در آن چراغى است که از شب ولادت آن حضرت همواره نورافشانى مى‏کند. از حضرت امام محمد باقر علیه‏السلام روایت شده که فرمود : «لصاحب هذاالامر بیت یقال بیت‏الحمد فیه سراج یزهرمنذ یوم ولد الى ان یقوم بالسیف»(۳۰) براى صاحب این امر، خانه‏اى است که آن را «بیت‏الحمد» گویند و در آن، چراغى روشن است که از روز ولادت آن بزرگوار تا روزى که با شمشیر ، خروج کند همچنان روشن است و خاموش نمى‏شود.

 

 

 

 

پى‏نوشتها:

 

1 – الذریعه، ج۷، ص۱۶۳

 

2 – همان،ص۱۶۶

 

3 – کشف‏الظنون، ج۳، ص۴۳۰

 

4 – همان

 

5 – کمال‏الدین صدوق، ص۴۲۴

 

 ۶ – منتخب‏الاثر، ص ۳۵۵

 

7 – کمال‏الدین ، ص۳۷۸

 

8 – کمال‏الدین، ص ۴۲۷و۴۲۸

 

9 – کمال‏الدین، ص۴۲۵

 

10 – الخرائج والجرائح، ص ۴۵۵

 

11 – سوره قصص ، آیه ۵و۶

 

12 – الخرائج والجرائح، ج۱ ،ص ۴۵۶

 

13 – کمال‏الدین، ص۴۳۳، و آیه ۱۸و۱۹ سوره بقره، ضمنا تذکر مى‏دهیم که این روایات قابل جمعند زیرا ممکن است همه این آیات را خوانده باشند و در هر نقلى بخشى از آن نقل شده باشد.

 

14 – سوره اسراء، آیه ۸۱

 

15 – کمال الدین، ص ۲۸۶

 

16 – همان، ص ۲۸۷

 

17 – اثبات‏الهداه، ج۳ ، ص ۵۷۷

 

18 – کمال‏الدین، ص ۲۵۷

 

19 – منتخب‏الاثر ، ص ۲۳۷

 

20 – اثبات‏الهداه، ج۳، ص ۵۰۶

 

21 – محوات قطب ‏الدین راوندى ، ص ۱۹۱و جنه ‏الماوى محدث نورى مطبوع با بحار، ج۵۳، ص ۳۲۴

 

22 – اثبات‏ الهداه، ج ۳، ص۵۰۹، نقل از غیبت شیخ طوسى

 

23 – شرعه ‏التسمیه، ص ۲۴

 

24 – کمال‏ الدین ،ص ۳۳۳و ۳۳۴

 

25 –  همان ، ص ۳۷۷

 

26 – همان ، ص ۳۷۸

 

27 – نجم‏ثاقب، ص ۴۴۴

 

28 – منتهى الآمال، ج ۲، ص ۳۳۲

 

29 – اثبات ‏الهداه، ج۳، ص ۵۸۱

 

منبع: شمس ولایت

صفحه اصلی – موسسه قرآن و نهج البلاغه

کانال جامع دو نور در ایتا:
https://eitaa.com/twonoor
کانال جامع دو نور در تلگرام:
https://t.me/twonoor

 

ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى. ویژگیهاى ‏مهدى.
به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید