ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

محبت

قرآن کریم در مورد محبت مى‏فرماید:


«و من الناس من یتخذ من دون الله أندادا یحبونهم کحب الله و الذین امنوا اشد حبا لله» (بقره/۱۶۵)


 مؤمنان، به خدا دل بسته‏اند و دوستان او هستند، ولى مشرکان و کافران، دوستان بت­ها می­باشند؛ ولی محبت مؤمنان به خدا از محبت بت پرستان به بت­ها بیشتر است. چون هیچ زیبایى به اندازه خدا جمیل نیست و هیچ معرفتى به اندازه معرفت او کمال نیست و هیچ انسانى نیز به اندازه مؤمن، عارف نیست؛ از این رو، هیچ انسانى به اندازه مؤمن، عاشق و محب نیست.


علت برترى محبت مؤمن، به خدا از محبت مشرک به بت، این است که بت اگر چه زیبا باشد، زیبایى بصرى و سمعى یا زیبایى خیالى و وهمى دارد و درک این زیبایی­ها به وسیله گوش و چشم و تأثیر این محبوب­ها در حد وهم و خیال است.


مؤمن نه تنها از راه چشم و گوش، آثار طبیعى و از راه وهم و خیال، آثار مثالى و برزخى محبوب حقیقى را مى‏نگرد؛ بلکه از راه عقل، کمال معقول و اسماى حسناى الهى را مى‏نگرد، از این­رو درک او قوی­تر است و چون درک قوی­تر است مدرک هم قوی­تر است و چون مدرک قوی­تر می­باشد، محبت هم بیشتر است.


 


اقسام محبت


1– محبت صادق:&lt ;SPAN style=”LINE-HEIGHT: 200%; FONT-FAMILY: ‘Tahoma’,’sans-serif’; FONT-SIZE: 9pt; mso-fareast-font-family: ‘Times New Roman'” lang=AR-SA> آن است که انسان کمال را درست تشخیص بدهد و به آن دل ‏بندد؛ مانند محبت به خداوند. کمال هم جاذبه دارد و محب را به سمت خود جذب مى‏کند.  در محبت الهى خداى سبحان لطف و فیض منبسط خود را گسترده است تا محب خود را به فضاى باز درآورد و به او پر و بال بدهد تا پرواز کند.


2– محبت کاذب: آن است که انسان، نقص را کمال بپندارد و بر اساس چنین پندار باطلى به آن کمال موهوم، علاقمند گردد؛ مانند محبت غیر خدا، جاذبه محبت کاذب  عین دافعه است؛ چنان­که افعی­ها با نفس کشیدن، برخى از حشرات را جذب مى‏کنند؛ ولی نه براى پرورش و کمال؛ بلکه براى نابود کردن.


 


در قرآن کریم درباره محبت کاذب آمده است:& lt;/o:p>


 «کلا بل تحبون العاجله و تذرون الاخره وجوه یومئذ ناضره إلى ربها ناظره و وجوه یومئذ باسره تظن أن یفعل بها فاقره» (قیامه۲۰ -۲۵)


شما متاع زودگذرى را دوست دارید و کسانى که چنین متاعى را محبوب، برگزیده‏اند، در روز قیامت، چهره آنها افسرده است، ولى کسانى که خدا را محبوب راستین پذیرفته‏اند، در آن روز چهره‏اى شادمان دارند.


 


زرق و برق دنیا نیز جاذبه دارد و انسان را به سوى خود جذب مى‏کند؛ اما براى این که او را
نابود سازد؛ ولى ذات اقدس خداوند نه تنها محبوب مؤمنان است؛ بلکه محب آنان نیز هست و آنان را به سمت خود جذب مى‏کند تا آنها را بپروراند و احیا کند. امیرالمؤمنین (علیه السلام) مى‏فرماید:


«پیش از این که دنیا شما را ترک کند، شما آن را ترک کنید.»[۱]


محبت، از فروعات بحث­هاى محورى معرفت است. معرفت، محبت حقیقى و غفلت، محبت کاذب مى‏آورد.


 


محبت، محور تربیت


رسیدن به مقام «محبت» محصول سیر و سلوک و پیمودن راه در مراحل پیشین است و انسان بر اثر تمرین و فاصله گرفتن از هرگونه فریب و امر ناپایدار و دل نبستن به غیر خدا، «حبیب الله» مى‏شود.


یکى از مبانى مهم تعلیم و تربیت در اسلام، «محبت» است. قرآن کریم که معلم و مربى اخلاق است مهم­ترین محور فضایل اخلاقى را محبت مى‏داند و امام صادق (سلام الله علیه) مى‏فرماید:


«خداى سبحان پیامبر خود را با محبت الهى تأدیب و تربیت کرده است.»[۲]


خدا عده‏اى را براساس ترس، عده‏اى را براساس بشارت و نشاط و گروهى را بر اساس محبت، تربیت مى‏کند.


چون ادب پیغمبر (صلى الله علیه و آله و سلم) بر محور محبت است و آن حضرت اسوه ماست، ما موظفیم؛ هم در ارتباط با خداى سبحان و هم در ارتباط با خلق، برمدار محبت حرکت کنیم.


 


منبع:


جوادی آملی، عبدالله؛ مراحل اخلاق در قرآن، قم، انتشارات مؤسسه اسراء، ص ۳۲۵


 


پی نوشت:

[1] – مجلسی، محمد باقر؛ بحار الانوار، بیروت، دار صادر، ج ۸۶، ص ۲۳۷


[2] – همان، ج ۱۷، ص ۳


http://www.pajoohe.com

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید