ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

آیا اسلام که در هزار و چهارصد سال پیش ظهور کرده می تواند همه مسایل کنونی بشر را حل کند؟

پاسخ :


مقدمتاً عرض می شود با توجه به فلسفه نبوت و امامت، هر زمانی باید مردم از طریق وحی به طرف حضرت حق دعوت شوند و این مطلب اعم است از اینکه خود پیامبر شخصاً در حضور مردم باشد یا جانشینان و آثار هدایتی او و اگر فرضاً شرایط زندگی بشر به گونه ای بود که یک پیامبر می توانست همه نیازمندی های انسانها را تا پایان جهان، بیان کند بطوری که هدفداری و هر گروهی در طول تاریخ بتواند وظیفه خود را بوسیله پیام های همان پیامبر بشناسد خلاف مقتضای براهین نبوت و امامت نبود.
اما می دانیم که: اولا عمر هر انسانی ـ و از جمله پیامبران ـ محدود است و مقتضای حکمت آفرینش، این نبوده که نخستین پیامبر تا پایان جهان، زنده بماند و همه انسانها را شخصاً راهنمایی کند. ثانیاً شرایط و اوضاع و احوال زندگی انسانها در زمانها و مکان های مختلف، یکسان نیست و این اختلاف و تغییر شرایط و به ویژه پیچیده شدن تدریجی روابط اجتماعی می تواند در کیفیت و کمیت احکام و قوانین و مقرّرات اجتماعی، مؤثر باشد و در پاره ای از موارد، تشریع قوانین جدیدی را می طلبد و اگر این قوانین بوسیله پیامبری که هزاران سال قبل، مبعوث شده بیان می شد کار لغو و بیهوده ای می بود، چنانکه حفظ و تطبیق آنها بر موارد خاص، کار بسیار سخت و دشواری می باشد. ثالثاً در بسیاری از زمان های گذشته امکانات تبلیغ و نشر دعوت انبیا(علیهم السلام) به گونه ای نبوده که یک پیامبر بتواند پیام های خود را به همه جهانیان، ابلاغ نماید. رابعاً تعالیم یک پیامبر در میان همان مردمی که آنها را دریافت می داشتند به مرور زمان و تحت تأثیر عوامل مختلفی دستخوش تحریف و تفسیرهای نادرست قرار می گرفت و پس از چندی تبدیل به یک آیین انحرافی می شد.


با توجه به این نکات، حکم
ت تعدّد انبیاء(علیهم السلام) و اختلاف شرایع آسمانی درباره ای از احکام عبادی با قوانین اجتماعی، روشن می شود اما هرگاه شرایط زندگی بشر به گونه ای باشد که دعوت پیامبر به همه جهانیان برسد و پیام های او برای آیندگان، محفوظ و مصون بماند و دگرگونی شرایط اجتماعی، مستلزم تشریفات اساسی جدید و تغییر احکام و قوانین موجود نباشد ارسال پیامبر دیگری ضرورت نخواهد داشت.(۱) فلذا اگر دینی قادر به جلوگیری تمام نیازهای بشر تا ابد بود گذشت زمان نمی تواند آن را از اعتبار ساقط کند و بشریت همیشه به آن محتاج خواهد بود و چون دین اسلام دارای چنین خصوصیتی می باشد هر چه زمان بگذرد این دین طراوت و تازگی خود را از دست نخواهد داد و انسانها همیشه به آن احتیاج خواهند داشت چنانکه سماعه می گوید از امام موسی بن جعفر(علیه السلام) پرسیدم آیا پیغمبر همه احتیاجات مردم زمان خویش را آورد؟ فرمود: بلی، و آنچه را هم تا قیامت محتاجند، گفتم آیا چیزی هم از دست رفت؟ فرمود: نه، نزد اهلش محفوظ است.(۲) پس هر آنچه که بشر تا قیامت بدان نیاز دارد در دین اسلام بیان شده است چه از لسان نبی اکرم اسلام(صلی الله علیه وآله) و ائمه دین(علیهم السلام) و چه در کتاب آسمانی این دین مقدس که خداوند علیم درباره آن می فرماید: (و نزّلنا علیک الکتاب تبیاناً لِکُلِّ شیء) “این کتابی که به تو نازل کرده ایم توضیح همه چیز است”


درباره این آیه کریمه عده ای از اصحاب امام صادق(علیه السلام) گفته اند: از آن حضرت شنیدیم که فرمود: من هر آینه می دانم آنچه که در آسمانها و آنچه در زمین است، می دانم آنچه در بهشت است و می دانم آنچه را که در آتش است، و می دانم آنچه که تا قیامت خواهد بود. آنگاه لحظه ای
سکوت کرد سپس احساس نمود که شنوندگان در تعجب شدند و برایشان گران آمد، فرمود: همه اینها را از کتاب خدای عزوجل می دانم، زیرا خدای تعالی درباره کتابش می فرماید: فیه (تبیانٌ لِکُلِّ شیء)(۳)


پس در قرآن کریم هر چیزی وجود دارد و این کتاب همیشه تابنده است چنانکه در حدیثی است: (القرآن یَجْری کما تجری الشمس و القمر)(۴)


بعضی از مفسرین در ذیل این حدیث می فرماید: “قرآن در جریان خود، همانند خورشید و ماه است و معارف آن در گذر زمان همواره تابان است، آنچه که تغییر می یابد حوادث روزگار است یعنی مفاهیم و معانی مربوط به دین ثابت است و تنها مصادیق آنهاست که تبدیل و تغییر می یابد.”(۵)
شبهاتی را که در این مورد ممکن است به ذهن بیاید موارد زیر می باشد: ۱ـ اگر در اسلام هر چیزی وجود دارد آیا مثلا طریق هواپیما سازی و غیره هم بیان شده است؟ ۲ـ بعضی از مسائلی هستند مثلا مصرف دخانیات که در زمان پیغمبر اکرم(صلی الله علیه وآله) و ائمه دین و همچنین در قرآن مجید وجود ندارد نظر اسلام در این گونه موارد چیست؟ توجه به نکات ذیل روشنگر این شبهات خواهد بود:
تذکر:
۱ـ این دین “اسلام” همگانی و همیشگی است
زیرا این دین برای انسانیت آمده است و انسانیت عوض نمی شود نه زمان و نه زمین انسانیت را دگرگون نمی کند دین با انسانیت انسانها کار دارد نه با حواشی زندگی انسانیت. آنچه که با پیشرفت علوم و صنعت عوض می شود در حاشیه زندگی انسانیت است اگر خانه سازی، راه سازی، نحوه اداره زندگی انسان، نحوه پوشاک و خوراکش عوض شود، اینها جزو حواشی زندگی انسانیت است که “مقررات اسلامی” به آنها کار دارد نه “قوانین اسلامی” آنکه عوض نمی شود فطرت انسانیت است و آنچه که برای تربیت این فطرت آمده است وحی آسمانی است.(۶)


2ـ احکام اسلام به دو بخش تقسیم می شود:


الف ـ قوانین ثابت و غیر قابل تغییر (احکام اوّلیه) یعنی مسائلی که هیچگونه تغییر و زوال را به آن راهی نیست و در جریان طول زمان و در جوامع گوناگون اعتبار خود را از دست نمی دهد و نه تنها گذشت ۱۴۰۰ سال آنها را کهنه و فرسوده نمی کند بلکه
سپری شدن میلیاردها سال چیزی از ارزش آن کم نمی کند بلکه گذشت زمان اهمیت و ارزش آنها را کشف می کند.
ب ـ قوانین غیر ثابت و قابل تغییر (احکام ثانویه) یعنی مسائلی که با توجه به مقتضیات زمانی و مکانی به وجود می آیند که فقهای اسلام با تکیه بر قوانین ثابت حکم اینها را مشخص می کند.
با توجه به توضیحاتی که داده شد مشخص می شود اسلام می تواند جوابگوی نیازهای بشر کنونی باشد.


پی نوشت ها:


1- اصول کافی، ج ۱، ص ۵۷.
۲- قرآن کریم، سوره نمل: ۸۹.
۳- اصول کافی، ج ۱، ص ۲۰۱، ح ۲.
۴- اصول کافی، ج ۲، کتاب فضل القرآن، ص ۱۲۶.
۵- شریعت در آینه معرفت، حضرت آیت اللّه جوادی آملی (چاپ دوم، پاییز ۱۳۷۳، چاپ پژمان).
۶- حجج اسلام جنتی، جوادی آملی، خزعلی، صانعی، طاهری، محفوظی و… (دفتر انتشارات اسلامی، زمستان ۱۳۶۳) ص ۶۴ و ۶۵.


 منبع : اندیشه قم


http://leader-khamenei.com

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید