ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

فاطمیه نباید عاشورا بشود (آسیب شناسی برنامه نوظهور عزاداری در دهه های فاطمیه)

بنام خدا


محمد رضا زائری


بزرگداشت یاد و مقام خاندان پیامبر یکی از مصادیق عملی اظهار ولاء و یکی از بارزترین مظاهر مودت نسبت به اهل بیت و اطاعت امر الهی و سفارش رسول گرامی اسلام است و مناسک آئینی گوناگون هر کدام به نوعی در احیای این امر نقش دارند.


جامعه دینی ما و فرهنگ اسلامی ایرانی ما با همین مناسک هویت یافته و مجالس مذهبی و هیئت های عزاداری کانونهای اصلی جامعه مدنی شیعی هستند و در طول تاریخ همین توسلات و آئین ها ما را از بسیاری آسیب ها حفظ کرده اند و سبک زندگی خاص ما را شکل داده اند.


 اظهار شادی در سرور پیامبر و خاندان پاک ایشان و اظهار غم و سوگواری در مصایب آنان از بزرگترین عبادات و ضامن بقا و قوام این هویت اصیل است و به تعبیر امام راحل هر چه داریم از این آئین ها داریم و این محرم و صفر بوده که اسلام را زنده نگهداشته است.


این جایگاه مهم و حساسیت فراوان از سوی دیگر البته باعث می شود تا این آئین ها آسیب پذیری و ظرافت بسیار نیز داشته باشند ومورد توجه دشمن و احیانا سوء استفاده نیز واقع شوند و بنابر این دقت و اهتمام جدی معتقدان دلسوز در ابعاد مختلف برگزاری آنها ضروری است.


یکی از مهمترین مبادی و اصول این اهتمام بررسی و ملاحظه شیوه اهل بیت و سیره خود آن بزرگواران در اقامه این شعائر و احیای این امر الهی است. آنچه در سیره اهل بیت معصومین مشاهده می شود اصرار آنان بر بزرگداشت جایگاه سیدالشهدا و تاکید جدی بر مصیبت کربلاست.


آنچه به وضوح در سیره اهل بیت دیده می شود اصرار بر تفاوت داشتن مصیبت حسین بن علی علیهما السلام و مبنای لا یوم کیومک یا اباعبدالله است و متن زیارت شریفه عاشورا و مضامین آن به خوبی این نکته را نشان می دهد. شیوه اهل بیت علیهم السلام این بوده که برای حفظ کارکردهای اقامه عزای سیدالشهدا دیگر مصائب خود را هم عرض آن قرار ندهند و خصائص حسینی از جمله احکام شرعی مربوط به عزای سیدالشهدا مشخصا نمونه ای از این تفاوت اساسی است.


در کنار این حجت شرعی، مبنای عقلی نیز بر این تمایز تاکید می کند. سیاستگذاری مناسک و آئین ها در حوزه عمومی به طور کلی با سلوک شخصی و حوزه خصوصی متفاوت است. حفظ تضاد تفاوت عاشورا با همه ایام سال یک قاعده اساسی است که اگر شبها همه قدر بودی شب قدر بی قدر بودی!


ممکن است کسی در خانه خود یا با دوستان و همدلان و همراهانی چند بخواهد هر روز سال را هم به اقامه مجالس عزاداری به مناسبت های خاص بپردازد و به هر مناسبتی مجلس و محفلی برپا کند یا در خلوت خود هر روز و هر ساعت به عبادتی بپردازد، اما در محیط عمومی و برای مخاطب عام نباید هیچ روزی مثل روز عاشورا باشد.


در این جا جایگاه ما جایگاه امام جماعت است که باید حال اضعف المامومین را رعایت کند. امام جماعت در خانه خود می تواند هر گونه که می خواهد عبادت کند ولی در مسجد که فضای عمومی است باید ظرفیت و توان و استعداد و شرایط همگان را در نظر بگیرد.


از سوی دیگر خصوصیت الهی مقام سیدالشهدا اقتضا می کند که خداوند او را سفینه النجاه همه غرق شدگان و گرفتاران بداند و به حکم باب الحسین اوسع همه مردم از هر مسلک و آئین و فرقه و جنس با هر حال و هوایی به درگاه او روی آورند و از عنایت او بهره مند شوند.


خصوصیت هیچ کدام از اهل بیت چنین نیست و مخصوصا در مورد ناموس خداوند و علت خلقت وجود مقدس فاطمه زهرا سلام الله علیها موضوع بسیار ظریف است. آن وجود قدسی را لیله القدر خداوند دانسته اند و راز گونه بودن شخصیت و مقام و زندگی آن حضرت نیز چنان است که هر کسی را یارای نزدیک شدن به حریم خاص او نیست.


اهل بیت خود فرمودند که نحن حجه الله علی الخلق و امنا فاطمه حجه الله علینا. این حریم مقدس جای پرواز هر دل و محل قدم زدن هر جانی نیست و حتی برپایی مجالس عزا و اقامه شعائر مربوط به حضرتش نیز باید با ظرافت و دقت خاصی همراه باشد.


هم باید دلها را به روحانیت ملکوتی و عنایت مادرانه او توجه داد و با سوگ پیامبر و اهل بیت در شهادتش همراه شد و هم باید توجه کرد که فاطمیه نباید عاشورا بشود. فاطمیه نوعی حزن و اندوه بهت انگیز و درد سکوت آور دارد بر خلاف عاشورا که نوعی مصیبت فریاد خیز و شورش زا را ترویج می کند.


حرمت جایگاه و قداست مقام آن بانوی بزرگوار باید چنان حفظ شود که همگان با توجه بدان جایگاه و مقام از خود بپرسند چرا پاره جان پیامبر و تنها یادگارش تنها لختی پس از رحلت او شبانه و در سکوت و خلوت به خاک سپرده شد ؟


بی تردید کسانی که می کوشند فاطمیه و محسنیه و باقریه و به همین سیاق بقیه روزهای سال را بهانه بزرگداشت یاد و مقام اهل بیت کنند نیت خیر دارند و می خواهند قربه الی الله دستور رسول خدا را اطاعت کنند اما باید دقت کرد که در احیای امر اهل بیت نیز به سیره و دستور خودشان عمل کنیم نه به تشخیص و خواست و میل خودمان.


مرز بین صواب و خطا و حق و باطل گاهی بسیار باریک و نازک است و قرآن کریم از همین سو هشدار قل هل ننبئکم بالاخسرین اعمالا را آشکار می کند. آنان که گمان می کنند به کاری درست مشغولند اما… ایشان نمی دانند که با برجسته کردن مناسبتهای غیر عاشورا به مرور و ناخواسته نقش پررنگ و برجسته و متفاوت عاشورا را ضعیف می کنند و توجه ندارند که همه مناسبت ها و شعائر دیگر از بعثت و غدیر تا شهادت ام الائمه و ظهور منتقم بزرگ دراقامه عزای عاشورا هست.


وضعیت فرهنگ دینی ما آنقدر آشفته و آسیب پذیر هست که لازم باشد در اینگونه امور با احتیاط و ظزافت عمل کنیم و زمام امر هدایت فرهنگ عمومی را به دست آگاهان و عالمان فرزانه و حکیم دهیم نه کسانی که تنها دغدغه و شور و انگیزه مذهبی دارند.


در حوزه عمومی به حکم قرآنی و اذا کانوا معه علی امر جامع باید اداره امر را به حاکم الهی و مقام ولایت داد.در حوزه خصوصی یک روحانی دلسوز و معمولی هم می تواند به ارشاد بپردازد اما در موضوعات عام تنها امام مسلمین و پیشوای امت است که باید راه را نشان دهد و مسیر را معین کند.


این عبارات عین متن سخنان رهبر مکرم انقلاب حضرت آیت الله خامنه ای است که سالها پیش در دیدار دست اندرکاران گروه معارف صدای جمهوری اسلامی بیان کرده اند :


مساله دیگر مساله روضه هاست.روضه خوانی و سینه زنی باید باشد، اما نه در هر عزایی. این را بدانید که روضه خواندن و گریه کردنآن سنت سنیه – مربوط به همه ائمه نیست، متعلق به بعضی ائمه است. حالا یک وقت در یک جمع و مجلسی کسی روضه ای می خواند, عده ای دلشان نرم می شود و گریه می کنند این عیبی ندارد. اصلا عزاداری کردن یک حرف است، روضه خوا
نی و سینه زنی راه انداختن یک حرف دیگر است. روضه خوانی و سینه زنی راه انداختن مخصوص امام حسین است، حداکثر مربوط به بعضی از ائمه است، آن هم نه به این وسعت. مثلا در شب و روز تاسوعا و عاشورا به خصوص. در شب و روز بیست و یکم ماه رمضان سینه زنی و عزاداری و برگزاری جلسات خوب است، ولی مثلا در مورد حضرت موسی بن جعفر علیه السلام – با اینکه وفات آن بزرگوار از وفات های دارای روضه خوانی است – من لزومی نمی بینم که سینه زنی بشود، یا مثلا در سالگرد شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها مناسبتی ندارد که ما بیاییم نوحه خوانی و سینه زنی کنیم، بهتر این است که در آن موارد شرح مصایبشان گفته بشود.
شرح مصایب گریه آور است.


این کلمات البته برای کسانی حجت است که خود را مطیع ولایت می دانند و به امر پیشوای خود گردن می نهند وگرنه همیشه کسانی هستن که یک روز به آیت الله بروجردی می گویند ما یک روز در سال مقلد شما نیستیم! و امام خمینی را مجبور می کنند تفسیر قرآن خود را تعطیل کند و در پی فتوای آیت الله خامنه ای در مورد قمه زنی آن کلمات و سخنان را بر زبان می آورند.


این البته تعجب ندارد زیرا در طول تاریخ نزاع و جدال در رویارویی دو سپاه عقل و جهل بوده و تا زمان ظهور امام غائب چنین خواهد بود و متاسفانه عوامگرایی و گرایش به سوی علایق شخصی و خواهشهای نفسانی ساده تر و دلپسندتر از تسلیم در برابر حکم دین و اطاعت امر الهی است، حتی در موضوعاتی چون قرآن و سنت و اقامه شعائر الهی


www.pishani.ir

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید