ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

مقام فاطمه سلام الله علیها تجرّدی فوق مجرّدات آسمان

نذیر صیرفی از امام صادق علیه السلام از پدران بزرگوارش علیهم السلام نقل می‌کند که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند:
«خُلِقَ نُورُ فاطمه سلام الله علیها قَبْلَ اَنْ یُخْلَقَ الْأَرْضُ وَ السَّماء، فَقالَ بَعْضُ النّاسِ: یا نَبیَّ الله! فَلَیْستْ هِیَ اِنْسِیَّهٌ؟ قال: فاطِمَهُ حَوْراءُ الْإِنْسِیَّهُ، قالُوا: یا نَبیَّ اللهُ! وَ کَیْفَ هِیَ حَوْراءُ اِنْسِیَّه؟ قالَ: خَلَقَهَا اللهُ-عَزّ وَجَلّ- مِنْ نُورِهِ قَبْلَ اَنْ یَخْلُقَ آدَم، اِذْ کانَتِ الْاَرْواح…. قیلَ: یا نَبِیَّ الله! وَ اَیْنَ کانَتْ فاطِمَهُ؟ قالَ: کانَتْ فی حُقَّهٍ تَحْتَ ساقِ الْعَرْش، قالُوا: یا نَبیَّ اللهُ! فًَما کانَ طَعامُها؟ قالَ: اَلتَّسبیحُ وَ التَّقْدیسُ وَ التَّهْلیلُ وَ التَّحْمیدُ»؛
معنی حدیث عبارت است از این ‌که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: نور فاطمه سلام الله علیها پیش از خلقت زمین و آسمان آفریده شده است. بعضی از حاضران پرسیدند: مگر او بشر نیست؟ حضرت فرمودند: فاطمه سلام الله علیها حوریه‌ای بشرگونه است. حاضران سؤال کردند: چگونه؟ حضرت فرمودند: خداوند – عزّ و جلّ- پیش از آن‌که آدم را بیافریند، او را از نور خود آفرید، آن هنگام که ارواح بودند. سؤال کردند: فاطمه در آن هنگام کجا بود؟ فرمودند: در حُقّه و جایگاهی در زیر ساقه عرش، و در جواب این‌که سؤال کردند: غذای او چه بود؟ فرمودند: غذای او «تسبیح» و «تقدیس» و «تهلیل، یعنی لااله‌الاالله» و «حمد و ثنای الهی» بود.[۱]
برای روشن شدن این حدیثِ کلیدی، باید نکاتی را عنایت داشته باشید، معلوم است پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم این حدیث را برای کسانی فرموده‌اند که اهل درک حقایق غیبی بوده‌اند، و این نکته از سؤال کردن آن‌ها نیز مشخص است.
این یک قاعده است که تقدّم وجودی هر مخلوقی در خلقت، نشانه شدّت وجودی آن مخلوق است و خبر از آن می‌دهد که آن موجود درجه وجودی بالاتری دارد. از این رو وقتی حضرت علیه السلام می‌فرمایند: نور فاطمه سلام الله علیها قبل از خلقتِ زمین و آسمان واقع شده است، متوجّه می‌شویم که اوّلاً: درجه وجودی آن حضرت از آسمان‌ها و زمین بالاتر است. ثانیاً: درجه حضور و تأثیر و احاطه حضرت زهرا سلام الله علیها بر آسمان‌ها و زمین روشن می‌شود. چون موجودی که درجه وجودی بالاتری دارد، مراتب پایین‌تر، در احاطه و تحت‌تأثیر او هستند، چرا که این اوّلیت و قبلیّتِ در خلقت، اوّلیت و قبلیّت زمانی نیست. ثالثاً: شدّت نورانیت فاطمه سلام الله علیها حتّی نسبت به ملائکه بیشتر است. چون آسمان‌ها یعنی مقام ملائکه، و حضرت می‌فرمایند: خلقت حضرت زهرا سلام الله علیها بر خلقت آسمان‌ها و زمین تقدّم داشته است و این تقدّم را تقدّم بالشَّرف می‌گویند.
همان‌طور که گفتیم این روایت خبر از شدّت درجه وجودی آن حضرت می‌دهد و از آن‌جا که هر چه درجه وجودی و تجرّد موجودی بیشتر باشد، شدت حضور او در عالم بیشتر است، نتیجه می‌گیریم که حضور حضرت زهرا سلام الله علیهادر عالم شدیدتر از حضور ملائکه است. به عنوان مثال؛ نفس انسان درجه وجودی و تجرّدش از جسم انسان بالاتر است و بر تمام جسم احاطه دارد و در جسم حضور همه جانبه دارد و همه این‌ها به جهت تجرّد نفس است، حالا خداوند که مجرّد مطلق است، حضور مطلق است و لذا از خود انسان در نزد انسان برای انسان حاضرتر است و قرآن هم در این رابطه می‌فرماید:«اِنَّ اللهَ یَحُولُ بَیْنَ الْمرءِ وَ قَلْبهِ»؛ [۲] یعنی خداوند بین خود انسان و قلب اوست، و این به معنی نزدیکی خدا است به انسان، حتّی نزدیک‌تر از خود انسان به خودش. حالا در نظر بگیرید وقتی حضرت زهرا سلام الله علیها در چنین درجه وجودی هستند که از همه ملائکه بالاترند، چه نحوه حضور و تأثیر و احاطه‌ای بر آسمان‌ها و زمین دارند.
هنگامی‌که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم از چنین حقیقت قدسیه غیبیه‌ای برای حضرت فاطمه سلام الله علیها خبر می‌دهد، اگر دقّت کنیم، معارف فراوانی به دست می‌آوریم و به این نتیجه می‌رسیم که اولاً؛ چنین انسانی در عالم هست که درجه وجودی او از زمین و آسمان بالاتر است. ثانیاً؛ برای چه هدفی هست. بعد از این که مشخص شد او چه مقامی دارد و برای چه هدفی هست، به ما می‌فرمایند که رابطه‌تان را با این وجود مقدس برقرار کنید تا از انوار وجودی او بهره گیرید<SPAN style="LINE-HEIGHT: 200%; FONT-FAMILY: 'Tahoma','sans-serif'; FONT-SIZE: 9pt; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'" dir=ltr&gt ;.


پی نوشت:


«بحارالانوار»، ج۴۳، ص۴، روایت۳.


[2] سوره انفال، آیه۲۴.


www.yazahra.net

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید