ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

جسم و جان سالم، عامل آرامش و بندگی خدا

روزنامه آرمان- انسان که آفریده خدا و خلیفه و امانتدار اوست، برای زندگی و حیاتی آفریده شده است که بر اساس آیه کریمه استجیبوا لله و للرسول اذا دعاکم و لما یحییکم(۱) در پیوندهای گوناگون خود، خدامحور است و در این زندگی و بندگی به بدن سالم نیاز دارد و بهره مندی همه جانبه او از سلامتی، اساس فعالیت‌های وی در زندگی مادی و معنوی است که در زبان پیامبر گرامی‌(صلی الله علیه و آله) از آن به نعمت پنهان و ناشناخته یاد شده است.(۲)زیرا یکی از عوامل آرامش زندگی و بندگی خدا، برخورداری از جسم و جان سالم است، از این رو، عقل و نقل، حفظ تندرستی و حفظ نفس را لازم و واجب شمرده‌اند و روا نمی‌دارند که انسان حتی هنگام سخت‌ترین مصیبت و اندوه به جسم و جان خود آسیب برساند و اضرار به آن را حرام می‌شمارند.(۳)


دسته‌ای از روایات درباره حفظ نفس و مراقبت از بدن و نیز پرهیز از زیان رساندن به آن، اهمیت ویژه‌ای داده و بر حفظ صحت تاکید دارند؛ به گونه‌ای که در برخی روایات، بدن و اعضای آن از امانت‌های الهی به شمار آمده‌اند و خدای متعالی رعایت امانت‌ها را ا
ز ویژگی‌های برجسته مومنان و نمازگزاران واقعی یاد کرده است: والذین هم لا منتهم و عهدهم رعون(۴).


رسول خدا(صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: … گوش، چشم، زبان و قلب امانت هستند و هر کس امانت را رعایت نکند ایمان ندارد. یکی از مفاهیم مهم در بهداشت و سلامت روان، مفهوم «امنیت روانی» است. اگر امنیت روانی برای فرد وجود نداشته باشد، زندگی بی‌معناست و سلامت روانی برقرار نخواهد بود(ابن شعبه حرّانى، تحف العقول، ص ۲۱۹).


آنجا که ترس وجود داشته باشد امنیت نیست. «امنیت روانی» یعنی: داشتن روح و روانی عاری از ترس و هراس و این نعمتی است گوارا و مخصوص کسانی که در پرتو این امنیت، راحت و آرام زندگی می‌کنند(عبدالواحدبن محمّد آمدى، غررالحکم و درر الکلم، ح ۱۰۹۱۱ و ۵۴۳۸).از این رو، نشاط و سرور از آنِ کسی است که روانی امن و آرام داشته باشد.


و انسان وقتی به این امنیت و اطمینان نفس می‌رسد که ترنّم نام خدا بر لب و یاد او بر قلب و جانش طنین انداخته باشد و چنان دلبستگی و وابستگی به خدا پیدا کرده باشد که ذکر او سراسر اندیشه، عاطفه و رفتا
رش را گرفته باشد و ذکر خدا جانش را زنده و آباد نموده باشد: «و بذکرک معموره.» (شیخ عبّاس قمى، مفاتیح الجنان، فرازى از دعاى کمیل ).


در این صورت ـ به اصطلاح روان شناسان ـ فرد احساس دل بستگی ایمن نسبت به وجودی دارد که هم قادر است و هم همیشه حاضر و در همه حال، پاسخگوی نیازها می‌باشد. از نظر اسلام، بالاترین و ارزشمندترین مقام انسانی زمانی پدید می‌آید که انسان به یاد خدا باشد و روحش متوجه او گردد تا نور خدایی در دلش پدیدار شود و روح و روانش به آرامش و راحتی برسد. یکی از مهم‌ترین گام‌ها به سوی سلامت نفس و بهبودی از بیماری‌های روحی و روانی انسان و رسیدن به آرامش و اطمینان درونی، یاد خداوند است. همچنین یکی از راه‌های درمان غفلت و حرکت در مسیر سازندگی و شکوفایی استعدادهای انسانی، «ذکر» است.


کتاب و سنّت برای غفلت زدایی از انسان، اذکار را به عنوان ادعیه و عبادات، مشخص کرده‌اند تا انسان هنگام صبح و ظهر و شام، قبل و بعد از خواب، هنگام خوردن غذا و پس از آن، هنگام مشاهده مرده، یا بیمار یا پس از بهبودی از بیماری و در روزهای هفته و در ساعات روز و در اعیاد دینی و مانند آن، ذکری مناسب بگوید مثلا، به ما دستور داده اند: در کنار سفره برای هر صرف غذا «بسم اللّه الرحمن الرحیم» بگوییم. به‌طور کلی، هر کاری را که می‌خواهیم آغاز کنیم مستحب است با «بسم اللّه» شروع نماییم.


همه این تعالیم و آموزه‌ها در سیره و سنّت معصومان(علیهم السلام)برای آن هستند که انسان همواره خود را در ارتباط با خدا و در مسیر رحمت الهی قرار دهد و از غفلت و پیامدهای سوء آن در امان بماند. هر یک از عبادت‌ها میزان معیّنی دارد، ولی یاد و ذکر خدا در دل و ترنّم نام او بر لب حدّی ندارد. خداوند می‌فرماید«یا ایُّها الَّذین آمَنوا اذکروُا اللّهَ ذِکراً کثیراً» ترجمه: (احزاب: ۴۱). برخی دستورهای دینی وقت معیّن و مشخصی دارد مانند نماز، اما ذکر خدا وقت مشخصی ندارد. خداوند در مورد نماز می‌فرماید:«انّ الصلاه کانت علَى المومنینَ کتاباً موقوتاً» ترجمه: (نساء: ۱۰۳)ذکر خدا برای هر حالی توصیه شده است و این دوام یاد حق نمی‌گذارد انسان به دام بیماری روحی و غفلت گرفتار شود.


منابع:


1.سوره انفال


<SPAN style="LINE-HEIGHT: 200%; FONT-FAMILY: 'Tahoma','sans-serif'; FONT-SIZE: 9pt; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA" lang=FA&gt ;2.روضه الواعظین، ج۲، ص۴۷۲


3.العروه الوثقی، ج۴، ص۴۲۴


4.سوره معارج، آیه ۳۲


www.shafaqna.com/persian

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید