ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

غیبت مجازی ممنوع!

غیبت مجازی ممنوع!

حکم غیبت چه در حقیقت و چه در دنیای مجازی یکی است و در این‌باره رهبر معظم انقلاب به کاربران این فضا در ذیل بحث موارد استثناء از حکم حرمت غیبت در پاسخ به پرسشی درباره صدق غیبت در این فضا، دو تذکر بیان کرده‌اند.

 

به نام خداوند رحمتگر مهربان، ای کسانى که ایمان آورده‏‌اید از بسیارى از گمان‌ها بپرهیزید که پاره‌‏اى از گمان‌ها گناه است و جاسوسى مکنید و بعضى از شما غیبت بعضى نکند آیا کسى از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده‏‌اش را بخورد از آن کراهت دارید [پس] از خدا بترسید که خدا توبه‌‏پذیر مهربان است (حجرات/ ۱۲).

 

نوزدهمین حدیث از چهل حدیث حضرت
امام خمینی(ره) درباره غیبت و راه‌های ترک این گناه و گناه شنیدن غیبت است. این مبحث با روایتی از امام صادق(ع) شروع می‌شود. امام به نقل از رسول خدا(ص) فرمودند: «غیبت در دین مرد مسلمان سریع‌تر از مرض اکله در درونش اثر می‌گذارد و رسول خدا(ص) فرمود: نشستن در مسجد در انتظار خواندن نماز عبادت به حساب می‌آید تا زمانی که از او غیبت سر نزند.»

 

مرض اکله، دردی است که وقتی در عضوی از اعضای بدن پیدا می‌شود، آن عضو را می‌خورد و نابود می‌کند. منظور حدیث این است که همان طور که وقتی مرض اکله در بدن پیدا شود، عضو مبتلا را می‌خورد و نابود می‌سازد، غیبت کردن هم همین تأثیر را نسبت به دین شخص دارد.

 

فقها تعاریف فراوانی برای غیبت داشته‌اند و معیارهایی در این خصوص ارائه کرده‌اند. شهید مطهری در کتاب کشف الریبه ملاک غیبت را اینگونه معنا کرده است که هرگاه کسی در غیاب دیگری سخنی نسبت به او بگوید که عرفاً و در نزد مردم نقص و عیب به حساب می‌آید و قصد وی از این کار سرزنش و یا برملا کردن نقص او باشد، مرتکب غیبت شده است.

 

همچنین ابوذر می‌گوید از رسول خدا(ص) پرسیدم که غیبت چیست؟ حضرت فرمودند: غیبت عبارت است از اینکه نسبت به برادرت چیزی بگویی که او از آن خوشش نمی‌آید. ابوذر پرسید: حتی اگر این صفت و ویژگی در او باشد؟ باز‌هم غیبت، به حساب می‌آید؟ حضرت فرمود: اگر آن صفت در او باشد، غیبت است، والا تهمت به حساب می‌آید.

 

حال با وجود تمامی احادیث و روایات آمده در دین اسلام، متوجه یک امر بزرگ که امروزه بسیار نادیده گرفته می‌شود خواهیم شد و آن هم غیبتی است که در دنیای مجازی و اینترنتی صورت می‌گیرد، چرا که با مثال‌های آمده در بالا روشن می‌شود که حکم غیبت نه فقط در دنیای حقیقی بلکه در دنیای مجازی هم همان حکم گناه غیبت را دارد.

 

شاید این مسئله بسیار تعجب‌آور است که فردی بخواهد از دیگری در فضای مجازی بنویسد و یا او را مورد نوشته‌ها و مطالبی قرار دهد که مورد سوال از آن هیچ آگاهی ندارد، بله اینجا هم حکم غیبت حاکم است و نباید در این فضا هم از دیگری مطلبی را نوشت که راضی نباشد. رهبر معظم انقلاب نیز در ذیل بحثِ موارد استثناء از حکم حرمت غیبت، در پاسخ به سؤالی پیرامون صدق غیبت در فضای مجازی موارد ارزشمندی را بیان کرده‌اند که شما را به خواندن آن دعوت می‌کنم. </SPAN&gt ;

 

 

صدق غیبت در مواردی چون وبلاگ یا ضبط صوت و تصویر!

 

حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در جلسه درس خارج فقه خود که درتاریخ ۷دی‌
ماه سال ۸۹ در ذیل بحثِ موارد استثناء از حکم حرمت غیبت بود، در پاسخ به سؤالی پیرامون صدق غیبت در مواردی چون ذکر در نوشته، وبلاگ یا ضبط صوت و تصویر و انتقال آن، به نکات مهمی در تبیین احکام آن اشاره فرمودند، که نظر به اهمیت بحث، این بخش از بیانات معظم‌له را در اختیار علاقه‌مندان و فعالان فضای مجازی قرار می‌دهیم.

 

ایشان بیان کردند: اینى که اصلاً این کار [غیبت] جایز است یا جایز نیست ولو به قصد اصلاح باشد، این را نمی‌شود به طور مطلق یک چنین چیزى را پابند شد، که ما بگوئیم ما چون می‌خواهیم در امر جامعه اصلاح کنیم، پس زیدى را، عمروى را یا یک جریانى را به طور مطلق مورد تهاجم قرار بدهیم، غیبت کنیم، حالا آن کسانى که این کارها را می‌کنند، خیلى اوقات به غیبت هم اکتفاء نمی‌کنند. خب، ملاحظه می‌کنید دیگر.

 

گاهى چیزهائى را مى‌آورند که معلوم نیست حدِّ غیبت(۱) بر او صادق باشد. شاید مصداق تهمت است، مصداق افتراء است، مصداق قول به غیر علم است، مصداق سبّ و شتم است. نمی‌شود این را گفت که اگر طرف قصد اصلاح دارد، پس بنابراین این جایز است براى او، نه، موارد استثناء همان مواردى است که [در کتب فقهی] ذکر شده است.

 

باید این موارد صدق کند، احراز بشود. این خیلی مهم است. واقعاً یکى از چیزهائى که ما همه‌مان [باید توجه کنیم]، به مردم هم باید بگوئیم، یاد بدهیم که توجه بکنند این است که: به صرف توهم این که حالا این کار مصلحت دارد، دستشان را، یا قلمشان را، یا وبلاگشان را آزاد نکنند که هر چه به دهنشان آمد، آن را بگویند؛ اینجور نیست، چون وسائل مدرن امروز همه مشمول همین حکم است. یعنى خواندن وبلاگ هم مثل خواندن کاغذ است، کتاب است، نامه است، مثل شنیدن حرف است. استماع غیبت شامل همه‌ اینها می‌شود؛ یعنى ملاک استماع در اینها وجود دارد مسلّماً شنیدن به گوش خصوصیتى ندارد، خواندن در نامه هم عین همان است که ما در بحث استماع این را تأکید کردیم و عرض کردیم.

 

خب، دوربین هم همین جور است. فرض کنید که اگر چنانچه انسان یک خطایى را از کسى دید، این را رفت با دوربین ثبت کرد، بعد آمد یک جایى نشان داد؛ این هم همان است دیگر، چه فرقى میکند یعنى بایستى واقعاً به اینها توجه کرد. محیط را باید محیط اخلاقى کرد. ما اگر بخواهیم جامعه را اصلاح بکنیم، این اصلاح فقط به این نیست که انسان از افراد غیبت بکند. راه‌هاى دیگرى هم وجود دارد. حالا من غیبت را عرض میکنم. فضلاً(۲) از تهمت و افتراء و اینها.

 

بنده یک وقتى به یک مناسبتى در یک صحبت عمومى عرض کردم به مردم که قرآن کریم می‌فرماید: «لولا اذ سمعتموه ظن المؤمنون و المؤمنات بأنفسهم خیراً»؛(۳) یعنی وقتى افک(۴) را شنیدید چرا به همدیگر حسن‌ظن نداشتید؟ یعنى از اول رد کنید افک را. [اگر] آمدند به یک نفرى تهمت زدند، یک چیزى را گفتند – حالا یا با عنوان تهمت یا به عنوان غیبت – چرا قبول می‌کنید؟ ببینید این کلمه‌ لولاى تحذیریه در قرآن و در کلام عرب خیلى معناى وسیعى دارد، فقط معنایش «چرا» نیست، که ما بگوئیم چرا این کار را نکردى. چراى با تأکید است. یعنى آه، واى، چرا؛ معناى «لولا» این است؛ تحذیریه است.

 

حرف‌های آشکار یکدیگر را نقد کنید

 

{چرا} «لولا اذ سمعتموه ظن المؤمنون و المؤمنات بأنفسهم [خیراً]»؛ یعنی چرا به هم ظن نیک ندارید، چرا به هم حسن‌ظن ندارید. تا فوراً کسى آمد، شما بگوئید بله، احتمال درستى‌اش هم اگر بود، آدم به صورت یقین آن را بداند و نقل بکند. این درست نیست، این ممنوع است. این چیزى که امروز مورد ابتلاست در جامعه‌‌ ما، از همان چیزهائى است که بایست از همین ادله‌ غیبت بفهمیم که درست نیست؛ این وضعى که وجود دارد درست نیست. البته انتقاد منطقى، گفتن حرف صحیح اینقدر حرفهاى آشکار وجود دارد که انسان اگر ذکر آنها را بکند، اصلاً هم غیبت
نیست، و می‌تواند انسان نقد بکند. بله مسلّم است.

 

امروز یک جریان صحیح و حقّى در جامعه‌ ما وجود دارد، جریان‌هاى باطلى هم وجود دارد که به انواع و اقسام طرق می‌خواهند جامعه را خراب کنند، انقلاب را منحرف کنند؛ در این شکى نیست. آدم‌هایى هم در رأس این جریانات هستند. چه لزومى دارد که انسان به این آدمها تهمت بزند. چه لزومى دارد که غیبت اینها را بکند. حرف آشکار اینقدر دارند؛ همان حرف‌هاى آشکار را بیان بکنند، تبیین کنند، توضیح بدهند، مطلب روشن خواهد شد؛ هیچ نیازى به غیبت کردن نیست که آدم بگوید حالا ما براى اصلاح مثلاً غیبت می‌کنیم.

 

بنابراین به نظر من همین ادله‌اى که در باب غیبت خواندیم، این تمام المراد را به ما نشان می‌دهد؛ یعنى واقعاً همانى که باید بفهمیم از شرع مقدس همین را انسان می‌فهمد و تشخیص می‌دهد. باید بر طبق همین هم عمل کرد.

 

پی نوشت:

 

1) معنی غیبت، تعریف غیبت

 

2) تا چه رسد به

 

3) سوره‌ی نور، آیه ۱۲

 

4) تهمت، افترا، نسبت ناروا

 

گردآورنده: وهاب خدابخشی

 

www.iqna.ir

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید