ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

پای درس اعتقادات عالم آل محمد(علیهم السلام)

&l t;v:formulas>

همانطور که در زیارت جامعه کبیره آمده است بی شک اهل بیت علیهم السلام خزائن علم الهی اند. یکی از اهل بیت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله، حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام است. با وجود روشنی دارا بودن علم لدنی ایشان ابتدا روایاتی در این زمینه تقدیم می گردد سپس نمونه هایی از کلمات نورانی و عالمانه حضرت در موضوع عقاید ارائه خواهد شد.

 نگاهى به وسعت مقام علمى امام


علّامه طبرسى (ره) از اباصلت هروى نقل مى‏کند که گفت:


ما رأیت اعلم من علىّ بن موسى الرّضا علیه السّلام و لا رآه عالم الّا شهد له بمثل شهادتى‏.


«کسى را عالم‏تر از حضرت رضا علیه السّلام ندیده‏ام، و نیز هیچ عالم و دانشمندى آن حضرت را ندید (و به حضورش نرسید) مگر اینکه مانند من گواهى داد [که کسى را عالم‏تر از او ندیده است‏]»


از امام رضا علیه السّلام شنیدم، مى‏فرمود: «من در مدینه، در روضه پیامبر صلّى اللّه علیه و آله [کنار قبر پیامبر صلّى اللّه علیه و آله یا بین محراب و منبر] مى‏نشستم، علماى مدینه، بسیار بودند، هنگامى که هر کدام از آنها در مسأله‏اى درمانده مى‏شد، همه آنها به من اشاره مى‏کردند، و مسائل خود را نزد من مطرح مى‏نمودند، و من پاسخ مسائل آنها را مى‏دادم».


ابا صلت مى‏گوید: محمّد بن اسحاق بن موسى بن جعفر علیه السّلام، از پدرش (اسحاق) نقل مى‏کند که: امام کاظم علیه السّلام به فرزندانش مى‏فرمود:


«این- اشاره به امام رضا- برادر شما على بن موسى الرّضا، عالم آل محمّد صلّى اللّه علیه و آله است، مسائل دینى خود را از او بپرسید، و آنچه به شما مى‏فرماید، آن را حفظ کنید، زیرا من از پدرم جعفر بن محمّد (امام صادق علیه السّلام) مکرّر شنیدم، به من مى‏فرمود:


انّ عالم آل محمّد لفى صلبک، و لیتنى ادرکته، فانّه سمىّ امیر المۆمنین علىّ علیه السّلام‏:


«همانا عالم دودمان محمّد صلّى اللّه علیه و آله در صلب تو است، و اى کاش قبل از فوت، او را درک مى‏کردم (مى‏دیدم)، همانا او همنام امیر مۆمنان على علیه السّلام است». [۱]


چگونگی سخن گفتن خداوند با موسی کلیم الله


صفوان بن یحیى گوید: أبو قرّه‏ محدّث رفیق شبرمه از من خواست ترتیب ملاقات او را با امام‏ رضا علیه السّلام بدهم، من نیز اذن دخول گرفتم و آن حضرت اجازه فرمود، أبو قرّه داخل شد و از امام علیه السّلام مسائلى در حلال و حرام و فرائض و أحکام پرسید تا اینکه رسید به پرسشهاى توحیدى و گفت: قربانت گردم، نحوه کلام خداوند با موسى را توضیح فرمایید؟


امام فرمود: خدا و رسول او داناترند که به چه زبانى با او سخن راند، به زبان سریانى یا عبرانى، أبو قرّه با اشاره به زبان خود گفت: فقط از این زبان از شما سۆال مى‏کنم! فرمود: سبحان اللَّه از این طرز تفکّر! و پناه بر خدا در شباهت او به خلق، یا تکلّم حضرت حقّ همچون سخنرانان، و لیکن تبارک و تعالى هیچ چیزى مانند او نیست؛ نه گوینده و نه عمل‏کننده‏اى. پرسید: پس چگونه بوده؟


فرمود: کلام آفریننده به مخلوق همچون کلام مخلوق با مخلوق نیست، و نه با حرکت لب و زبان، بلکه بدو مى‏فرماید: «بشو»، و کلام حضرت حقّ با موسى بنا بر مشیّت او از امر و نهى بود بدون آنکه تردّدى در نفس پیش آید.[۲]


علت حدوث عالم


مردى خدمت امام‏ رضا علیه السّلام رسید و عرض کرد چه دلیلى است بر حدوث عالم؟ فرمود: تو نبودى و بود شدى تو میدانى که خود را به وجود نیاوردى و کسى هم که مانند تو است تو را به وجود نیاورده. [۳]


 ردّ جسمانیت خداوند


ابراهیم بن ابى محمود گوید: به امام رضا علیه السّلام گفتم: یا ابن رسول اللَّه چه می فرمائى در حدیثى که مردم‏ از رسول خدا باز گویند که فرمود: خداى تبارک و تعالى هر شب به آسمان دنیا نازل شود.


فرمود: خدا آنان که سخن را از جاى خود بگردانند لعنت کند! رسول خدا چنین نفرموده؛ همانا فرموده :<o:p&gt ;


خداى تعالى، هر شب در ثلث آخر، فرشته ای به آسمان دنیا نازل کند و شب جمعه از اول شب و به او دستور دهد که جار کشد: آیا سائلى هست که به او عطا کنم؟ تائبى هست که از او بپذیرم؟ آمرزش جوئى هست که برایش بیامرزم؟ اى خیرخواه بیا، اى بدخواه کوتاه کن. و این دعوت را تا سپیده دم ادامه دهد و چون سپیده دمد بجاى خود در ملکوت آسمان برگردد. پدرم از جدم از پدرانم از رسول خدا این طور برایم باز گفتند.[۴]


 فرق بین امام، رسول و نبی


حسن بن عبّاس از امام‏ رضا علیه السّلام پرسید: فرق بین امام و رسول و نبىّ چیست؟


حضرت مرقوم فرمودند: فرق بین رسول و امام و نبىّ این است: رسول کسى است که جبرئیل بر او نازل شود و او را ببیند و سخنش را بشنود و به او وحى فرود آورد ولى نبىّ در خواب بیند مانند حضرت ابراهیم و امام کسى است که کلام فرشته را بشنود ولى شخص او را نبیند.[۵]


‏دلیل بر لزوم انتصاب الهی امام


امام رضا علیه السلام در جواب این سۆال که آیا انسانها خود می توانند امام را انتخاب کنند چنین می گویند:


«چگونه مى‏توانند امام اختیار کنند با آنکه باید امام شخصیتى باشد که:


1– دانا باشد و نادانى نداشته باشد.


2– راعى و سرپرستى باشد که شانه خالى نکند و نکول و واخواست ننماید.


3– معدن قدس و طهارت و نور و زهد و علم و عبادت باشد.


& lt;P style=”TEXT-ALIGN: justify; LINE-HEIGHT: 200%; unicode-bidi: embed; DIRECTION: rtl” dir=rtl align=justify>4– مخصوص باشد به دعوت از طرف رسول خدا و از جانب او معین شود.


5– از نژاد فاطمه زهراء مطهره بتول باشد.


6– در نسب او تیرگى و گفتگو نباشد و از بالاترین خاندان در قبیله قریش و کنَگره رفیع بنى هاشم و عترت رسول اکرم و پسند خداى عز و جل باشد
.


7– شرف اشراف و زاده عبد مناف باشد.


8– شکافنده حقائق علم و داراى مقام کامل بردبارى و حلم باشد.


9– مملو از معنویات امامت و داناى به تدبیر و سیاست باشد.&lt ;o:p>


10– واجب الاطاعه باشد و به امر خدا قیام کند.


11– ناصح بندگان خدا و حافظ دین خداى عز و جل باشد.» [۶]


از کلام رضوی برداشت می شود که چون انسانها از خصوصیات لازم برای دارا بودن مقام امامت آگاهی ندارند و قادر به تشخیص این خصوصیات در افراد نیستند بنابراین نمی توانند امام را خود انتخاب کنند.


 پی نوشت:


1. الأنوار البهیه ، شیخ عباس قمى / مترجم محمد محمدى اشتهاردى‏، ص ۳۴۱و ۳۴۲، ناشر: ناصر- قم‏


چاپ: سوم‏- ۱۳۸۰ ش‏


2. احتجاج، مرحوم طبرسی-ترجمه جعفرى، ج‏۲ ، ص۳۹۳ و۳۹۴، ناشر: اسلامیه‏- تهران‏، چاپ:اول ۱۳۸۱ ش‏</SPAN&gt ;


3.امالى شیخ صدوق-ترجمه کمره‏اى، ص۳۵۲، ناشر: اسلامیه‏- تهران‏، چاپ: ششم ۱۳۷۶ ش‏


4.همان، ص۴۱۰ و 411


5. الفین، علامه حلی- ترجمه جعفر وجدانى ، ص : ۱۰۰۶، ناشر: سعدى و محمودى‏- تهران‏، نوبت چاپ: اول‏


6. ترجمه اصول الکافى، کلینى / مترجم آیت الله کمره‏اى، ج‏۲، ص۱۲۸ و ۱۲۹ ، ناشر: اسوه‏- قم‏، چاپ: سوم‏- ۱۳۷۵ ش‏


بخش تاریخ و سیره معصومین تبیان

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید