ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

شکارهاى شاهان هخامنشی

مانند تمام دربارهای خاور نزدیک (و نقاط دیگر) در دوران باستان، شاهان به شکارهاى دسته جمعى طولانى علاقه داشتند. شکار آشکارا معرف یکى از اماکن ممتاز معاشرت اشراف و درباریان بود. تمرین هاى کاملى که پارسیان جوان در این زمینه دریافت مى کردند این امر را به خوبى به اثبات مى رساند (استرابون، کتاب ۱۵، فصل ۳، بند ۱۸) بازنمایی هاى شکار بر مهرها و استل
های هخامنشى از شمار بیرون است.


گزنوفون در هنگام شرح یکى از وقایع مربوط به شکار -که آن را بسیار ستایش مى کند- نشان مى دهد که کوروش صغیر « آن قدر از جانورانى که در پردیس ( paradeisos ) در تعقیب شان بود، کشت که آستواگس از جمع کردنشان براى او عاجز شد» (کتاب ا، فصل ۴، بند ۵) شکار یا در فضاهاى باز یا در پردیس هاى بسته، مانند پردیس داسکولیون انجام مى شد (هلنیکا، کتاب ۴، فصل ا، بند۱۵) در کلایناى فریگیاى بزرگ « کوروش اقامتگاه و پردیس بزرگى آکنده از جانوران وحشى داشت که وقت مشق خود و مشق دادن اسب هایش، در آن شکار مى کرد (کتاب ا، فصل ۲، بند ۷) پردیس ها که مرکز تجربه اندوزی هاى باغبانى و تصویر زنده فضایل شاه در زمینه برکت بخشى بودند (فصل ششم، بند ۵) دربرگیرنده ذخایر شکار نیز به شمار مى آمدند، مانند پردیس سغدیانا، که کوئینتوس کورسیوس روفوس آن را شرح داده است:


در این نواحى، شکوه و جلال بربرها بیشتر در وجود درندگان پرابهتى تبلور مى یابد که در پردیس ها و جنگلى وسیع به صورت گروهى محبوس شده اند. به این منظور جنگل هاى وسیع را برمى گزینند که به چشمه هاى فراوان با آب هاى روان مزین است؛ این جنگل ها با دیوار محصور شده است ( muris nemora cinguntur ) و دارای برج هایى است که پناهگاه هایى براى شکارچیان در آن ها تعبیه شده است (کتاب ۸، فصل ۱، بند ۱۱ – ۱۲)


پردیسى که نزدیک اکباتان بود نیز چنین بود:


در مدخل پردیس نگهبانانى مى گماشتند (کتاب ۷، فصل ۲، بند ۲۹) این پردیس ها بسیار وسیع بود چون کوروش صغیر در پردیس کلایناکا از گردان هاى خودکه روى هم رفته از ۱۳۰۰۰ مرد تشکیل شده بود، سان دید (آناباسیس ، کتاب ۱، فصل ۲، بند ۹) و اسکندر در پردیس سغدیانا با تمام لشکر خود
شام خورد (کوئینتوس کورسیوس روفوس، کتاب ۸، فصل ۱، بند ۱۹) شمار جانوران محبوس در این پردیس ها نیز باید فراوان بوده باشد چون به نوشته کوئینتوس کورسیوس روفوس (کتاب ۸، فصل ۱، بند ۱۹) اسکندر و نزدیکانش حدود ۴۰۰۰ جانور را در این پردیس شکارکردند.


این عادت را مقدونیان احتمالاً از پارسیان اقتباس کرده بودند: اعضاى خاندان سلطنتى مقدونیه شیفته شکار بودند و با اختصاص اراضى که براى شکار از همه مناسب تر بود، مکان هایى را برای گردآورى نخجیر پدید آورده بودند. در تمام مدت جنگ، چون همیشه از این نواحى به دقت محافظت شد، اما در طول چهار سال در آن هرگز شکارى صورت نپذیرفت، چون کارهاى دیگرى بایست انجام مى شد. از این رو پردیس ها آکنده از انواع جانوران شده بود… ایمیلیوس پائولوس شکارچیان تازى دار سلطنتى (kynegoi basilikoihoi) را در اختیار اسکیپیون جوان نهاد و براى سازماندهى شکار همه نوع آزادى به او داد (پولوبیوس، کتاب ۳۱، فصل ۲۹)


اخلاق اشرافى استفاده از تله را به هیچ وجه منع نمى کرد (ر.ک. پولیانوس کتاب ۷، فصل ۱۴، بند ۱) مى دانیم که جوانان پارسى در طى تربیت خود بافتن تورهاى شکار را فرا مى گرفتند (استرابون، کتاب ۱۵، فصل ۳، بند ۱۸) در قطعه اى از هرودوت نمونه زنده اى از این نوع شکار را مى توان یافت. به نوشته او پارسیان مقاومت یونانیان را در پایان شورش ایونیا چنین تضعیف کردند:


هر بارکه ناوگان جزیره اى را فتح مى کرد، بربرها با تصرف جزیره، ساکنان آن را گویى در تور افتاده باشند، به دام مى افکندند. براى این کار به ترتیب زیر عمل مى کردند:


سربازان دست هایشان را به هم مى دادند و زنجیرى که از ساحل شمالى تا ساحل جنوبى امتداد مى یافت، پدید مى آوردند. بعد در جزیره پیش مى رفتند و کسانى را که در آن ساکن بودند، از محل خود بیرون مى کشیدند(کتاب ۶، بند ۳۱)


پیداست که پارسیان در جنگ روشى را به کار مى بردند که در شکار در میان شکارچیان و کسانى که شکار را به جایى که باید مى راندند، متداول بود. وانگهى در نقش برجسته های آشور اغلب شکار با تور بازنمایى شده است.


پس تمام شکارهاى سلطنتى مستلزم تدارکات دقیقى بود که احتمالاً تحت ریاست مأموران مخصوص فراهم مى آمد، یعنى همان کسانى که نویسنده کتاب عالم (۳۹۸ a) آنان را «سازمان دهندگان شکار» مى نامد. باید جانوران را که در محل های مخصوص تغذیه و آماده مى شدند دست چین کرد (پلوتارک، اسکندر، کتاب ۷۳ ، بند ۶) سپس همان طور که در نقش برجسته ها می بینیم، لازم بود آنان را از قفسى که در آن محبوس بودند، آزاد کرد؛ سگ هاى تازی را هم بایستى گردآورد.


پس شرکت کنندگان متعدد، در سطوح متعدد، با وظایف متعدد وجود داشتند، همان طو
ر که در یکى از وقایع کوروپدیا آن را مى بینیم: «ایشتوویگو کوروش را به شکار برد، شمار فراوانى از مردان سواره و پیاده و نیز کودکان را جمع آورى کرد، صید را به محلى که در دسترس اسبان باشد، راند و شکار بزرگى ترتیب داد» (کوروپدیا، کتاب ۱، فصل ۴ ، بند۱۴) نویسنده اقدامات ضرورى براى حفظ امنیت را نیز خاطرنشان مى کند: «ایشتوویگوکوروش را با عمویش و ملازمانى که از افراد مسن تر تشکیل مى شدند، روانه کرد تا از او مراقبت کنند و اگر به مخمصه افتاد، نجاتش دهند و از او در برابر جانوران وحشى، اگر خود را نشان دادند، حمایت کنند» (کتاب ۱، فصل۴، بند ۷) البته در این مورد خاص کوروش بسیار جوان است و شکار در فضاى باز جریان دارد.


سپس ملازمان سلطنتى عزیمت مى کنند. در این مورد نیز از میان اصیل زادگان دربارى تنى چند برگزیده مى شوند. تمیستوکلس مى گوید که برگزیده شدن در مقام ملازم شکار افتخار بزرگى به شمار مى آمد. شخص منتخب «در شکار، شاه و سرگرمی هاى کاخ شرکت مى کرد» (پلوتارک تمیستوکلس، کتاب ۲۹، فصل ۶) در شکار، شاه در میان وفادارترین ندیمان خود بود (یا چنین فرض مى شد: الیانوس، کتاب ۶، فصل۱۴). به یقین محافظان شخصى شاه نیز با او بودند، چون در شکار شاه از هر جاى دیگر آسیب پذیرتر بود: دو داستان دربارى شرح سوء قصدهایى است که در شکار به شاه شده است (هرودوت، کتاب ۳ ، ۳۰ ؛ الیانوس، کتاب ۶، فصل۱۴) بى تردید براى درخشان تر کردن شکوه شکار، شاه با همراهان بسیار عازم آن مى شد، حتى هراکلیدس تصریح مى کند که شاه بدون خنیاگران و رامشگرانش به شکار نمى ر فت (XII,514cAthenee)!


http://tamadonema.ir

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید