ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

شباهتهاى پیامبر اعظم ‏صلى الله علیه وآله و امام زمان‏ علیه السلام

مقدمه

 

خداوند تبارک و تعالی نور هدایت را در خاندان آخرین ستاره درخشان آسمان نبوت قرار داد و محمدصلی الله علیه وآله آخرین پیامبر، برترین برگزیده در میان انبیاء و رحمتی برای عالمیان است.

 

و امام مهدی علیه السلام می‌آید تا احیا کننده احکام کتاب الهی و سنّت پیامبرصلی الله علیه وآله باشد: «وَ مُجَدِّداً لِمَا عُطِّلَ مِنْ أَحْکَامِ کِتَابِکَ… وَ سُنَنِ نَبِیکَ؛ (۱) و تازه کننده احکام تعطیل شده از قرآن تو… و سنت پیغمبرت باشد.»

 

امام مهدی علیه السلام آرزوی پیامبر و سرور قلب نبی است: «اللَّهُمَّ وَ سُرَّ نَبِیکَ مُحَمَّداًصلی الله علیه وآله بِرُؤْیتِهِ؛ (۲) خدایا! پیغمبرت محمدصلی الله علیه وآله را به دیدار او شاد کن!»

 

امام مهدی علیه السلام بشارت پیامبرصلی الله علیه وآله است:.«.. أُبَشِّرُکُمْ بِالْمَهْدِی علیه السلام.» (۳)

 

امام مهدی علیه السلام قائم مقام رسول خداصلی الله علیه وآله است: «وَ الْقَیمِ مَقَامَهُ.» (۴)&l t;/o:p>

 

امام مهدی علیه السلام آرزوی همه تاریخ است و آرزوی پیامبرصلی الله علیه وآله برای رساندن امتش به آزادی:.«.. بِهِ یخْرِجُ ذُلَّ الرِّقِّ مِنْ أَعْنَاقِکُمْ؛ (۵) خداوند به سبب مهدی علیه السلام زنجیرهای بردگی و اسارت را از گردنهای شما بر می‌دارد.»

 

و اکنون بشر چشم به راه قافله سالاری است تا در پرتو رهبری پیامبر گونه او، لبیک گویان قدم به صراط مستقیم بگذارد. حال که جهانیان در جاهلیت مدرن و در حجابی از جهل و نادانی خفته اند، تنها وجود حیات بخشی چون پیامبرصلی الله علیه وآله می‌تواند بشر را از این خواب گران بیدار کند.

 

«اَللَّهُمَّ إِنَّا نَشْکُو إِلَیکَ فَقْدَ نَبِینَا صَلَواتُکَ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ غَیبَهَ وَلِینَا؛ (۶) خدایا! ما شکایت به درگاهت می‌کنیم از نبودن پیامبرمان که درود تو بر او و آلش باد! و از غیبت ولی
مان.»

 

حضرت مهدی علیه السلام مشترکات فراوانی با جدّ بزرگوارشان رسول خداصلی الله علیه وآله دارند که در این مقاله سعی شده به بیان گوشه‌هایی از پیوندها و اوصاف مشترک این دو بزرگوار پرداخته شود.

 

الف. پیوندها

 

شهادت به نبوت

 

در بیان ولادت حضرت حجّت علیه السلام، حکیمه خاتون عمه امام حسن عسکری علیه السلام نقل می‌کند: ناگهان آن فرزند عزیز را مشاهده کردم که در حال سجده بود و دو انگشت سبابه خود را بلند کرد و فرمود:

 

«أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ [وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ] وَ أَنَّ جَدِّی مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله…» (۷)

 

و همچنین از جانب امام حسن عسکری علیه السلام نقل می‌کنند که ایشان فرمودند: «ای فرزندم! سخن بگو!» و او اظهار داشت: «أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله…» (۸)

 

فرزند رسول خداصلی الله علیه وآله

 

پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله می‌فرمایند: «اَلْقَائِمُ مِنْ وُلْدِی؛ (۹) قائم از فرزندان من است.»

 

و در جایی دیگر فرموده اند: «الْمَهْدِی مِنْ وُلْدِی؛ (۱۰) مهدی از فرزندان من است.»

 

و امام حسن عسکری علیه السلام در بستر شهادت، خطاب به ا
مام زمان علیه السلام فرمودند: «أَبْشِرْ یا بُنَی… وَلَدَکَ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَنْتَ خَاتَمُ الْأَئِمَّهِ الطَّاهِرینَ وَ بَشَّرَ بِکَ رَسُولُ اللَّهِ وَ سَمَّاکَ وَ کَنَّاکَ بِذَلِکَ؛ (۱۱) بشارت بر تو باد‌ای پسرم!… جد تو رسول خداصلی الله علیه وآله است و تو خاتم ائمه طاهرین هستی و رسول خداصلی الله علیه وآله به [ولادت] تو بشارت داده است و این اسم و کنیه را برای تو قرار داد.»

 

شبیه‌ترین مردم به رسول خداصلی الله علیه وآله

 

امام علی علیه السلام می‌فرمایند: «اَلَا اِنَّهُ اَشْبَهُ النَّاسِ خَلْقاً وَ خُلْقاً وَ حُسْناً بِرَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله؛ (۱۲) همانا او (مهدی علیه السلام) شبیه‌ترین مردم از نظر خَلق و خُلق و نیکویی به رسول خداصلی الله علیه وآله است.»

 

وحدت در اطاعت و عصیان پیامبرصلی الله علیه وآله

 

امام جعفر صادق علیه السلام از پیامبرصلی الله علیه وآله نقل می‌کنند:

 

«اَلْقَائِمُ مِنْ وُلْدِی… مَنْ أَطَاعَهُ فَقَدْ أَطَاعَنِی وَ مَنْ عَصَاهُ ُ فَقَدْ عَصَانِی وَ مَنْ أَنْکَرَهُ فِی غَیبَتِهِ فَقَدْ أَنْکَرَنِی وَ مَنْ کَذَّبَهُ فَقَدْ کَذَّبَنِی وَ مَنْ صَدَّقَهُ فَقَدْ صَدَّقَنِی إِلَی اللَّهِ أَشْکُو الْمُکَذِّبِینَ لِی فِی أَمْرِهِ وَ الْجَاحِدِینَ لِقَوْلِی فِی شَأْنِهِ وَ الْمُضِلِّینَ لِأُمَّتِی عَنْ طَرِیقَتِهِ «وَ سَیعْلَمُ الَّذِینَ ظَلَمُوا‌ای مُنْقَلَبٍ ینْقَلِبُونَ»؛ (۱۳) (۱۴) قائم از فرزندان من است… کسی که او را اطاعت کند، مرا اطاعت کرده و کسی که او را نافرمانی کند، مرا نافرمانی کرده است و کسی که او را در دوران غیبتش انکار کند، مرا انکار کرده است و کسی که او را تکذیب کند، مرا تکذیب کرده است و کسی که ا
و را تصدیق کند، مرا تصدیق کرده است. از کسانی که گفتار مرا درباره او انکار و تکذیب می‌کنند و از کسانی از امتم که مردم را از طریقه او گمراه می‌سازند، به خداوند شکایت می‌برم؛ و به زودی کسانی که ظلم کرده اند، خواهند دانست به چه کیفرگاهی بازگشت می‌کنند.»

 

وحدت در انکار

 

امام صادق علیه السلام فرمودند: «مَنْ أَقَرَّ بِجَمِیعِ الْأَئِمَّهِعلیهم السلام وَ جَحَدَ الْمَهْدِی کَانَ کَمَنْ أَقَرَّ بِجَمِیعِ الْأَنْبِیاءِ وَ جَحَدَ مُحَمَّداًصلی الله علیه وآله نُبُوَّتَهُ؛ (۱۵) کسی که به همه امامان علیهم السلام اقرار کند و امام مهدی علیه السلام را انکار نماید، مانند کسی است که به همه پیامبران اقرار کند، اما نبوت محمدصلی الله علیه وآله را انکار نماید.»

 

امام صادق علیه السلام از پدرانشان از رسول اکرم صلی الله علیه وآله نقل می‌کنند که ایشان فرمودند: «مَنْ أَنْکَرَ الْقَائِمَ مِنْ وُلْدِی فَقَدْ أَنْکَرَنِی؛ (۱۶) هر کس قائم از فرزندان مرا انکار کند، مرا انکار کرده است.»

 

ثواب انتظار فرج

 

امام سحادعلیه السلام فرمودند: «إِنَّ أَهْلَ زَمَانِ غَیبَتِهِ وَ الْقَائِلِینَ بِإِمَامَتِهِ وَ الْمُنْتَظِرِینَ لِظُهُورِهِ أَفْضَلُ مِنْ أَهْلِ کُلِّ زَمَانٍ لِأَنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَعْطَاهُمْ مِنَ الْعُقُولِ وَ الْأَفْهَامِ وَ الْمَعْرِفَهِ مَا صَارَتْ بِهِ الْغَیبَهُ عِنْدَهُمْ بِمَنْزِلَهِ الْمُشَاهَدَهِ وَ جَعَلَهُمْ فِی ذَلِکَ الزَّمَانِ بِمَنْزِلَهِ الْمُجَاهِدِینَ بَینَ یدَی رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله بِالسَّیفِ؛ (۱۷) همانا مردم زمان غیبت حضرت مهدی علیه السلام که امامت او را باور دارند و منتظرین ظهور او، از مردم دیگر زمانها برترند؛ چرا
که خدای متعال به آنان عقل و درک و قدرت شناختی داده است که غیبت بر ایشان چون ظهور است و خداوند آنان را در آن زمان، هم پایه مجاهدینی قرار داده است که در رکاب رسول خداصلی الله علیه وآله شمشیر زده اند.»

 

بعثت و ظهور با فاصله طولانی

 

امام زمان علیه السلام همچون پیامبر گرامی صلی الله علیه وآله پس از غیبت طولانی و فاصله‌ای بسیار از اوصیاء پیش از خویش ظهور می‌کنند.

 

امام علی علیه السلام در مورد پیامبرصلی الله علیه وآله می‌فرمایند: «أَرْسَلَهُ عَلَی حِینِ فَتْرَهٍ مِنَ الرُّسُلِ وَ هَفْوَهٍ عَنِ الْعَمَلِ وَ
غَبَاوَهٍ مِنَ الْأُمَمِ؛ (۱۸) خداوند او را زمانی فرستاد که با زمان پیامبران گذشته، فاصله طولانی داشت و مردم از نیکوکاری فاصله گرفته و امتها به جهل و نادانی گرفتار شده بودند.»

 

و امام صادق علیه السلام در وصف امام مهدی علیه السلام می‌فرمایند: «اَلَّذِی یمْلَأُهَا عَدْلاً کَما مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً لعَلی فَتْرَهٍ مِنَ الْأَئِمَّهِ یأْتی کَمَا أَنَّ النَّبِی صلی الله علیه وآله بُعِثَ عَلَی فَتْرَهٍ مِنَ الرُّسُلِ؛ (۱۹) او کسی است که آن (زمین) را از عدالت پر می‌کند، همان طور که از ظلم و جور پر شده است. پس از یک دوره فترت (۲۰) از ائمه علیهم السلام می‌آید؛ چنان که پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله نیز پس از یک فاصله طولانی از پیامبران مبعوث شدند.»

 

مشابهت در خصوصیات زمانه

 

1. پیش از ظهور

 

امام علی علیه السلام زمانه پیش از رسالت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله را این گونه توصیف می‌کنند:

 

«أَرْسَلَهُ عَلَی حِینِ فَتْرَهٍ مِنَ الرُّسُلِ وَ طُولِ هَجْعَهٍ مِنَ الْأُمَمِ وَ اعْتِزَامٍ مِنَ الْفِتَنِ وَ انْتِشَارٍ مِنَ الْأُمُورِ وَ تَلَظٍّ مِنَ الْحُرُوبِ وَ الدُّنْیا کَاسِفَهُ النُّورِ ظَاهِرَهُ الْغُرُورِ عَلَی حِینِ اصْفِرَارٍ مِنْ وَرَقِهَا وَ إِیاسٍ مِنْ ثَمَرِهَا وَ أغْوِرَارٍ مِنْ مَائِهَا قَدْ دَرَسَتْ مَنَارُ الْهُدَی وَ ظَهَرَتْ أَعْلَامُ الرَّدَی فَهِی مُتَجَهِّمَهٌ لِأَهْلِهَا عَابِسَهٌ فِی وَجْهِ طَالِبِهَا ثَمَرُهَا الْفِتْنَهُ وَ طَعَامُهَا الْجِیفَهُ وَ شِعَارُهَا الْخَوْفُ وَ دِثَارُهَا السَّیفُ؛ (۲۱)

 

خداوند پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله را هنگامی معبوث فرمود که از زمان بعثت پیامبران پیشین مدتها گذشته و ملتها در خواب عمیقی فرو رفته بودند. فتنه و فساد جهان را فرا گرفته و اعمال زشت رواج یافته بود. آتش جنگ همه جا زبانه می‌کشید و دنیا بی نور و پر از مکر و فریب گشته بود. برگهای درخت زندگی به زردی گراییده و امید از باروری درختانش قطع شده بود. آبهایش فرو خشکیده و نشانه‌های هدایت کهنه و ویران شده بود. پرچمهای هلاکت و گمراهی آشکار و دنیا با قیافه زشتی به مردم می‌نگریست، و با چهره‌ای عبوس و غم آلود با اهل دنیا رو به رو می‌گشت. میوه‌های درخت دنیا فتنه، و خوراکش مردار بود، در درونش وحشت و اضطراب، و بر بیرون، شمشیرهای ستم حکومت داشت.»

 

امام باقرعلیه السلام در وصف زمانه پیش از ظهور حضرت مهدی علیه السلام می‌فرمایند: «لَا یقُومُ الْقَائِمُ علیه السلام إِلَّا عَلَی خَوْفٍ شَدِیدٍ وَ زَلَازِلَ وَ فِتْنَهٍ وَ بَلَاءٍ یصِیبُ النَّاسَ… وَ اخْتِلَافٍ شَدِیدٍ بَینَ النَّاسِ وَ تَشَتُّتٍ فِی دِینِهِمْ؛ (۲۲) قائم علیه السلام قیام نمی‌کند، مگر [در زمانی که] ترسهای بزرگ پدید آمده، و زلزله‌ها و فتنه‌ها و گرفتاریها به مردم رسیده… و اختلافهای شدید، میان مردمان رخ داده و در دینشان تفرقه ایجاد شده است.»

 

و نیز رسول خداصلی الله علیه وآله در ضمن حدیثی طولانی در معراج، دوره پیش از ظهور حضرت مهدی علیه السلام را این گونه توصیف کرده اند: «یکُونُ ذَلِکَ إِذَا رُفِعَ الْعِلْمُ وَ ظَهَرَ الْجَهْلُ وَ کَثُرَ الْقُرَّاءُ وَ قَلَّ الْعَمَلُ وَ کَثُرَ الْقَتْلُ… وَ کَثُرَ الْجَوْرُ وَ الْفَسَادُ وَ ظَهَرَ الْمُنْکَرُ… وَ صَارَتِ الْأُمَرَاءُ کَفَرَهً وَ أَوْلِیاؤُهُمْ فَجَرَهً وَ أَعْوَانُهُمْ ظَلَمَهً وَ ذَوُو الرَّأْی مِنْهُمْ فَسَقَهً؛ (۲۳) ظهور مهدی علیه السلام وقتی است که علم و دانش واقعی از بین برود و جهل و نادانی آشکار شود و قاریان فراوان گردند و عمل [به قرآن] کم شود و قتل و خون ریزی زیاد گردد… و ظلم و فساد زیاد شود و منکر [و عمل زشت] آشکار گردد… و فرمانروایان کافر و والیان آنها فاجر شوند و کارپردازان آنها ستمگر و صاحبان رأی و نظر از آنها فاسق باشند.»

 

2. بعد از ظهور

 

امیر مؤمنان علیه السلام به درگاه خداوند عرضه می‌دارد:.».. اِجْعَلْ شَرَائِفَ صَلَوَاتِکَ وَ نَوَامِی بَرَکَاتِکَ عَلَی مُحَمَّدٍ عَبْدِکَ وَ رَسُولِکَ الْخَاتِمِ لِمَا سَبَقَ وَ الْفَاتِحِ لِمَا انْغَلَقَ وَ الْمُعْلِنِ الْحَقَّ بِالْحَقِّ وَ الدَّافِعِ جَیشَاتِ الْأَبَاطِیلِ وَ الدَّامِغِ صَوْلَاتِ الْأَضَالِیلِ کَمَا حُمِّلَ فَاضْطَلَعَ قَائِماً بِأَمْرِکَ مُسْتَوْفِزاً فِی مَرْضَاتِکَ غَیرَ نَاکِلٍ عَنْ قُدُمٍ وَ لَا وَاهٍ فِی عَزْمٍ وَاعِیاً لِوَحْیکَ حَافِظاً لِعَهْدِکَ مَاضِیاً عَلَی نَفَاذِ أَمْرِکَ حَتَّی أَوْرَی قَبَسَ الْقَابِسِ وَ أَضَاءَ الطَّرِیقَ لِلْخَابِطِ وَ هُدِیتْ بِهِ الْقُلُوبُ بَعْدَ خَوْضَاتِ الْفِتَنِ وَ الآْثَامِ وَ أَقَامَ بِمُوضِحَاتِ الْأَعْلَامِ وَ نَیرَاتِ الْأَحْکَامِ؛ (۲۴) [خداوندا!] … گرامی‌ترین درودها و افزون‌ترین برکات خود را بر محمدصلی الله علیه وآله، بنده و فرستاده ات، اختصاص ده! که خاتم پیامبران گذشته و گشاینده درهای بسته و آشکار کننده حق با برهان است. دفع کننده لشکرهای باطل و درهم کوبنده شوکت گمراهان است؛ آن گونه که بار سنگین رسالت را بر دوش کشید و به فرمانت قیام کرد و به سرعت در راه رضا و خشنودی تو گام برداشت و حتّی یک قدم به عقب برنگشت و اراده او سست نشد و در پذیرش و گرفتن وحی نیرومند بود. حافظ و نگهبان عهد و پیمان تو بود و در اجرای فرمانت تلاش کرد تا آنجا که نور حق را آشکار و راه را برای جاهلان روشن ساخت و دلهایی که در فتنه و گناه فرو رفته بودند به وسیله او هدایت شدند. پرچمهای حق را برافراشت و احکام نورانی را بر پا کرد.»

 

از امام صادق علیه السلام در مورد سیره حضرت مهدی علیه السلام پرسیدند. ایشان در جواب فرمودند: «یصْنَعُ
کَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله یهْدِمُ مَا کَانَ قَبْلَهُ کَمَا هَدَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وَ اَمْرَ الْجَاهِلِیهِ وَ یسْتَأْنِفُ الْاِسْلَامَ جَدیداً؛ (۲۵) [امام مهدی علیه السلام] مانند پیامبرصلی الله علیه وآله عمل خواهد کرد. همان گونه که پیامبرصلی الله علیه وآله آنچه از روش جاهلیت در میان مردم مرسوم بود، از میان برد، [امام مهدی علیه السلام نیز] روشهای جاهلی پیش از ظهور خود را از بین خواهد برد و اسلام را از نو پی ریزی خواهد کرد.»

 

زمانه بعد از ظهور حضرت مهدی علیه السلام در دعای ندبه این گونه ترسیم شده است:

 

«أَینَ قَاصِمُ شَوْکَهِ الْمُعْتَدِینَ أَینَ هَادِمُ أَبْنِیهِ الشِّرْکِ وَ النِّفَاقِ أَینَ مُبِیدُ أَهْلِ الْفُسُوقِ وَ الْعِصْیانِ وَ الطُّغْیانِ أَینَ حَاصِدُ فُرُوعِ الْغَی وَ الشقاقِ أَینَ طَامِسُ آثَارِ الزَّیغِ وَ الْأَهْوَاء؛ (۲۶) کجاست شکننده شوکت تجاوزگران؟ کجاست ویران کننده بناهای شرک و نفاق؟ کجاست نابود کننده اهل فسق [و تبهکاران] و معصیت کاران و سرکشان؟ کجاست درو کننده شاخه‌های گمراهی و اختلاف؟ کجاست محو کننده آثار انحراف و هوا و هوسها؟»

 

همچنین پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله می‌فرمایند: «تَاسِعُهُمُ الْقَائِمُ الَّذِی یمْلَأُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ الْأَرْضَ نُوراً بَعْدَ ظُلْمَتِهَا وَ عَدْلًا بَعْدَ جَوْرِهَا وَ عِلْماً بَعْدَ جَهْلِهَا؛ (۲۷) نهمین آنها (امام از فرزند حسین علیه السلام) قائم است که خداوند به دست او همه زمین را از روشنایی پر می‌کند، پس از آنکه گرفتار تاریکی شده است و از عدالت و دادگری سرشار می‌کند، پس از آنکه از ظلم و جو پر شده باشد و سراسر عالم را از علم و دانایی بهره مند می‌کند، پس از آنکه به جهل و نادانی گرفتار آمده باشد.»

 

ب. اوصاف مشترک

 

رحمت

 

پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله و اهل بیت گرامی ایشان، مظهر و تجلّی رحمت واسعه الهی اند. در قرآن کریم، خداوند وجود نازنین پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله را رحمتی برای عالمیان معرفی می‌کند: «وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلاَّ رَحْمَهً لِلْعالَمینَ»؛ (۲۸) «و تو را جز رحمتی برای جهانیان نفرستادیم.»

 

امام زمان علیه السلام نیز به این وصف توصیف شده است: «السَّلَامُ عَلَیکَ… وَ الرَّحْمَهُ الْوَاسِعَهُ؛ (۲۹) سلام بر تو…‌ای رحمت گسترده [الهی] !»

 

حجت اللّه

 

ائمه اطهارعلیهم السلام و پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله حجّتهای الهی بر روی زمین هستند. در زیارت حضرت رسول صلی الله علیه وآله آمده است: «اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا حُجَّهَ اللَّهِ عَلَی الْأَوَّلِینَ وَ الآْخِرِینَ؛ (۳۰) سلام بر تو‌ای حجت خدا بر اولین و آخرین [بشر] !»

 

امام زمان علیه السلام نیز با لقب حجّت الله مورد خطاب قرار گرفته اند: «اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا حُجَّهَ اللَّهِ وَ دَلِیلَ إِرَادَتِهِ؛ (۳۱) سلام بر تو‌ای حجّت خدا و راهنمای اراده او!» همچنین در جایی دیگر آمده است: «اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا حُجَّهَ اللَّهِ عَلَی مَنْ فِی الْأَرْضِ وَ السَّمَاءِ؛ (۳۲) سلام بر تو‌ای حجّت خدا بر [تمام] اهل زمین و آسمان!»

 

نور اللّه

 

وجود مطهر پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله نور است. خاصیت نور این است که هم روشن و درخشنده است و هم اطراف خویش را روشن می‌سازد. پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله نور خدا و روشن کننده دلهای تیره جاهلیت و عقلهای خفته در کفر و ظلمت می‌باشند. در زیارت حضرت رسول صلی الله علیه وآله آمده است:

 

«اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا نُورَ اللَّهِ الَّذِی یسْتَضَاءُ بِهِ؛ (۳۳) سلام بر تو‌ای نور خداوند که به واسطه‌اش طلب نور می‌شود!»

 

نور مقدس پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله در عترت و خاندان پاک ایشان ساری و جاری است. امام باقرعلیه السلام در تفسیر آیه «فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَس
ُولِهِ وَ النُّورِ الَّذی أَنْزَلْنا» (۳۴) فرمودند: «اَلنُّورُ وَ اللَّهِ الْأَئِمَّهُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍصلی الله علیه وآله إِلی یوْمِ الْقِیامَهِ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ اَلَّذی أَنْزَلَ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ فِی السَّمَاوَاتِ وَ فِی الْأَرْضِ؛ (۳۵) به خدا قسم! نور، همان امامان از آل محمدصلی الله علیه وآله تا روز قیامت هستند و به خدا سوگند! نور الهی که نازل کرده همانها هستند و به خدا قسم! نور خدا در آسمانها و زمین، آنها هستند.»

 

در زیارت روز جمعه، خطاب به امام مهدی علیه السلام این گونه سلام می‌دهیم:

 

«اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا نُورَ اللَّهِ الَّذِی یهْتَدِی بِهِ الْمُهْتَدُونَ؛ (۳۶) سلام بر تو‌ای نور خدا! که هدایت جویان، به وسیله‌اش هدایت می‌شوند!»

 

دعوت کننده به سوی خد
ا

 

خداوند در قرآن کریم پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله را دعوت کننده به سوی خویش معرفی می‌کند: «یا أَیهَا النَّبِی إِنَّا أَرْسَلْناکَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذیراً وَ داعِیاً إِلَی اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَ سِراجاً مُنیراً»؛ (۳۷) «ای پیامبر! ما تو را گواه و بشارت دهنده و بیم دهنده و دعوت کننده به سوی خدا به فرمان او و چراغی روشنی بخش فرستادیم.»

 

در زیارت آل یاسین نیز امام زمان علیه السلام را با ذکر «دَاعِی اللَّهِ» (۳۸) یاد می‌کنیم: «اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا دَاعِی اللَّهِ وَ رَبَّانِی آیاتِهِ؛ سلام بر تو‌ای دعوت کننده [خلق] به سوی خدا و مظهر آیات الهی!»

 

خاتم (۳۹)

 

خداوند در قرآن کریم در مورد پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله می‌فرمایند:

 

«ما کانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِکُمْ وَ لکِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَ خاتَمَ النَّبِیینَ وَ کانَ اللَّهُ بِکُلِّ شَی ءٍ عَلیماً»؛ (۴۰)

 

«محمدصلی الله علیه وآله پدر هیچ یک از مردان شما نیست، لیکن او رسول خدا و خاتم انبیا می‌باشد و خداوند همیشه به همه امور آگاه است.»

 

خداوند در این آیه، رسول مکرم اسلام، حضرت محمدصلی الله علیه وآله را به عنوان «خاتم النّبیین» ملقب ساخته است. یعنی ایشان آخرین پیامبر خدا هستند که پس از ایشان، پیامبر دیگری نخواهد بود.

 

امام مهدی علیه السلام در معرفی خود می‌فرمایند:

 

«أَنَا خَاتَمُ الْأَوْصِیاءِ بِی یدْفَعُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ الْبَلَاءَ عَنْ أَهْلِی وَ شِیعَتِی؛ (۴۱) منم خاتم جانشینهای پیامبر که به واسطه من، خداوند بلا را از اهل من و شیعیانم بر می‌دارد.»

 

حضرت مهدی علیه السلام را «خاتم الأوصیاء» و «خاتم الائمّه» گویند؛ به این جهت که ایشان، آخرین نفر از سلسله امامت هستند و پس از ایشان، امامی نخواهد بود.

 

تلاوت و تفسیر قرآن

 

در قرآن کریم آمده است: «لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَی الْمُؤْمِنینَ إِذْ بَعَثَ فیهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ یتْلُوا عَلَیهِمْ آیاتِهِ..»؛ (۴۲) «خداوند بر مؤمنین منت نهاد هنگامی که رسولی را در میانشان برانگیخت که آیاتش را بر آنها تلاوت کند…» همچنین در جایی دیگر می‌فرماید: «وَ أَنْزَلْنا إِلَیکَ الذِّکْرَ لِتُبَینَ لِلنَّاسِ»؛ (۴۳) «و همانا قرآن را بر تو نازل کردیم تا برای مردم تبیین [و تفسیر] کنی.»

 

خداوند در این دو آیه مبارکه، یکی از اهداف بعثت پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله را تلاوت و توضیح آیات قرآن و روشن کردن اسرار درونی آنها معرفی می‌کند.

 

امام مهدی علیه السلام نیز به این لقب مشهورند: «اَلسَّلَامُ عَلَیکَ یا تَالِی کِتَابِ اللَّهِ وَ تَرْجُمَانَهُ؛ (۴۴) سلام بر تو‌ای تلاوت کننده کتاب خدا و مفسر و مترجم آن!»

 

جابر از امام باقرعلیه السلام نقل می‌کند که ایشان می‌فرمایند: «إِذَا قَامَ قَائِمُ آلِ مُحَمَّدٍصلی الله علیه وآله ضَرَبَ فَسَاطِیطَ لِمَنْ یعَلِّمُ النَّاسَ الْقُرْآنَ عَلَی مَا أَنْزَلَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ؛ (۴۵) هنگامی که قائم آل محمدصلی الله علیه وآله قیام کند، برای کسانی که قرآن را تعلیم می‌دهند، چادرهایی نصب می‌کند که قرآن را همچنان که خداوند نازل کرده، به مردم بیاموزند.»

 

مظهر حیات

 

بهار، مظهر حیات و زندگی و طراوت است. امام علی علیه السلام وجود مقدس پیامبرصلی الله علیه وآله را بهاری برای مردم زمانشان دانسته اند: «رَبِیعاً لِأَهْلِ زَمَانِهِ.» (۴۶)

 

امام زمان علیه السلام نیز به تأویل آیه مبارکه «یحْی الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها..»، (۴۷) انسان مرده از انسانیت را حیاتی دوباره می‌بخشند: «السَّلَامُ عَلَی رَبِیعِ الْأَنَامِ وَ نَضْرَهِ الْأَیامِ؛ (۴۸) سلام بر بهار مردم و خرمی زمان!»

 

امان برای همه

 

قرآن کریم درباره برکات وجودی حضرت خاتم الانبیاءصلی الله علیه وآله می‌فرماید: «وَ ما کانَ اللَّهُ لِیعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فیهِمْ»؛ (۴۹) «و تا تو در میان آنان هستی، خداوند آنها را عذاب نمی‌کند.» یعنی موجب امان از عداب الهی است.

 

امام مهدی علیه السلام نیز در معرفی خود این چنین می‌فرمایند: «إِنِّی أَمَانٌ لِأَهْلِ الْأَرْضِ کَمَا أَنَّ النُّجُومَ أَمَانٌ لِأَهْلِ السَّمَاءِ؛ (۵۰) من مایه امنیت اهل زمین هستم؛ همچنان که ستارگان امنیت بخش اهل آسمان اند.» که براساس این حدیث، حضرت مهدی علیه السلام موجب امنیت همه موجودات روی زمین است.

 

شفقت و دلسوزی

 

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «لَقَدْ جاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ عَزیزٌ عَلَیهِ ما عَنِتُّمْ حَریصٌ عَلَیکُمْ بِالْمُؤْمِنینَ رَئُوفٌ رَحیمٌ»؛ (۵۱) «قطعاً برای شما پیامبری از خودتان آمد که رنجهای شما بر او دشوار است و به [هدایت] شما حریص و نسبت به مؤمنان، دلسوز و مهربان است.»

 

مهربانی و شفقت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله به قدری بود که برای هدایت افراد، بسیار پا فشاری می‌کرد؛ به گونه‌ای که خداوند به ایشان فرمود: «لَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ أَلاَّ یکُونُوا مُؤْمِنینَ»؛ (۵۲) «شاید تو از اینکه [مشرکان] ایمان نمی‌آورند، جان خود را تباه سازی!»

 

امام رضاعلیه السلام نیز امام مهدی علیه السلام را این گونه معرفی می‌کنند: «وَ أَشْفَقَ عَلَیهِمْ مِنْ آبَائِهِمْ وَ أُمَّهَاتِهِمْ؛ (۵۳) از پدران و مادران، بر امت خود مهربان‌تر است.»

 

همچنین در توقیعی از امام مهدی علیه السلام آمده است: «إِلَی ارْتِیابُ جَمَاعَهٍ مِنْکُمْ فِی الدِّینِ وَ مَا دَخَلَهُمْ مِنَ الشَّکِّ وَ الْحَیرَهِ فِی وُلَاهِ أُمُورِهِمْ فَغَمُّنَا ذَلِکَ لَکُمْ؛ (۵۴) به من رسیده است که گروهی از شما در دین به تردید افتاده و در دل نسبت به اولیای امر خود به شک و حیرت دچار شده اند و این امر، مایه غم ما به خاطر شما شد.»

 

اگر پدر و مادر همواره نگران سلامتی فرزندان و دلسوز و مراقب آنها هستند، این پدر بی نظیر امت، در توقیع خود به شیخ مفید می‌فرمایند: «إِنَّا غَیرُ مُهْمِلِینَ لِمُرَاعَاتِکُمْ وَ لَا نَاسِینَ لِذِکْرِکُمْ؛ (۵۵) ما هرگز در رعایت و مراقبت شما کوتاهی نمی‌کنیم و یاد شما را از خاطر نمی‌بریم.»

 

 پاورقـــــــــی

 

 ۱) مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمی، دعای عهد.

 

2) همان.

 

3) غیبه شیخ طوسی، قم، معارف اسلامیه، ۱۴۱۷ ق، ص ۱۷۸، ح ۱۳۶.

 

4) صحیفه مهدیه، زیارت اول حضرت بقیه الله علیه السلام در سرداب مقدس، ص ۶۱۴.</SPAN&gt ;

 

5) غیبه طوسی، ص ۱۸۵، ح ۱۴۴.

 

6) مفاتیح الجنان، دعای افتتاح.

 

7) کمال الدین و تمام النعمه، شیخ صدوق، مترجم: پهلوان، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ب ۴۲، ص ۱۵۱، ح ۲.

 

8) همان، ب ۴۲، ص ۱۴۵، ح ۱.

 

9) همان، ج ۱، ب ۲۴، ص ۴۹۰، ح ۶.

 

10) همان، ج ۱، ب ۲۵، ص ۵۳۵، ح ۲.

 

11) بحار الانوار، محمد باقر مجلسی، دار الکتب الاسلامیه، ج ۵۲، ص ۱۷، ح ۱۳.

 

12) معجم الاحادیث المهدی، ج ۳، ص ۱۰۴، ح ۶۴۷.

 

13) شعراء / ۲۲۷.

<P style=”TEXT-ALIGN: justify; LINE-HEIGHT: 200%; MARGIN: 0in 0in 0pt; unicode-bidi: embed; DIRECTION: rtl; BACKGROUND: white” dir=rtl class=MsoNormal align=justify& gt;14) کمال الدین و تمام النعمه، ج ۲، ب ۳۹، ص ۱۲۳، ح ۶.

 

15) همان، ج ۲، ب ۳۳، ص ۳، ح ۱.

 

16) همان، ب ۳۹، ص ۱۲۲، ح ۶.

 

17) همان، ج ۱، ب ۳۱، ص ۵۸۶، ح ۲.

 

18) نهج البلاغه، خ ۹۴.

 

19) غیبت نعمانی، محمد بن ابراهیم جعفر نعمانی، ترجمه محمد جواد غفاری، انتشارات صدوق، ۱۳۷۶ ش، ص ۱۸۶، ح ۳۸.

 

20) فترت به فاصله زمانی میان دو پیامبر گفته می‌شود. (ر. ک: لغت نامه دهخدا، ذیل همین عنوان.)

 

21) نهج البلاغه، خ ۸۹.

 

22) غیبت نعمانی، ص ۲۳۵.

 

23) کمال الدین و تمام النعمه، ج ۱، ب ۲۳، ص ۴۶۹، ح ۱.

 

24) نهج البلاغه، خ ۷۲.

 

25) غیبت نعمانی، ص ۲۳۱، ح ۱۳.

 

26) مفاتیح الجنان، دعای ندبه.

 

27) کمال الدین و تمام النعمه، ج ۱، ب ۲۴، ص ۴۸۷، ح ۵.

 

28) انبیاء / ۱۰۷.

 

29) مفاتیح الجنان، زیارت آل یاسین.

 

30) همان، زیارت حضرت رسول صلی الله علیه وآله.

 

31) همان، زیارت آل یاسین.

 

32) همان، زیارت حضرت صاحب الامر.

<P style=”TEXT-ALIGN: justify; LINE-HEIGHT: 200%; MARGIN: 0in 0in 0pt; unicode-bidi: embed; DIRECTION: rtl; BACKGROUND: white” dir=rtl class=MsoNormal align=justify&g t;33) همان، زیارت حضرت رسول صلی الله علیه وآله از بعید.

 

34) تغابن / ۸.»به خدا و رسول او و نوری که نازل کردیم ایمان آورید.»

 

35) اصول کافی، محمد بن یعقوب کلینی، ج ۱، ص ۱۹۴.

 

36) مفاتیح الجنان، دعای امام زمان در روز جمعه.

 

37) احزاب / ۴۵ و ۴۶.

 

38) داعی: اسم فاعل به معنی «دعوت کننده به سوی خدا» می‌باشد.

 

39) خاتم به معنای چیزی است که به وسیله آن، پایان داده می‌شود و نیز به معنی چیزی آمده است که با آن، اوراق و مانند آن را مُهر می‌کنند. (قاموس قرآن کریم)

 

40) احزاب / ۴۰.

 

41) کمال الدین و تمام النعمه، ج ۲، ب ۴۳، ص ۱۸۱، ح ۱۲.

 

42) آل عمران / ۱۶۴.

 

43) نحل / ۴۲.

 

44) مفاتیح الجنان، زیارت آل یاسین.

 

45) الارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۳۸۶.

 

46) نهج البلاغه، خ ۱۹۸.

 

47) حدید / ۱۷.»زمین را بعد از مردنش زنده می‌گرداند.»

 

48) مفاتیح الجنان، زیارت حضرت صاحب الامرعلیه السلام.

 

49) انقال / ۳۳.

 

50) کمال الدین و تمام النعمه، ج ۲، ب ۴۵، ص ۲۳۹، ح ۴.

 

51) توبه / ۱۲۸.

 

52) شعراء / ۳.

 

53) من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص ۴۱۸، ح ۵۹۱۴.

 

54) غیبت طوسی، ص ۲۸۵، ح ۲۴۵.

 

55) تهذیب الاحکام، ج ۱، ص ۳۷، التوقیعان المبارکان.

 

www.yasinmedia.com

کانال جامع دو نور در ایتا:
https://eitaa.com/twonoor
کانال جامع دو نور در تلگرام:
https://t.me/twonoor

صفحه اصلی – موسسه قرآن و نهج البلاغه

 

شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص. شباهتهاى پیامبر اعظم ‏ص.
امام زمان‏ ع. امام زمان‏ ع. امام زمان‏ ع. امام زمان‏ ع. امام زمان‏ ع. امام زمان‏ ع. امام زمان‏ ع. امام زمان‏ ع. امام زمان‏ ع.

 

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید