هدفمند بودن ختم قرآن؛ ويژگی بارز طرح حاملان وحی

علی فربين

علی فربين، مديركل قرآن و عترت ستاد عالی كانون‌های فرهنگی ـ هنری مساجد كشور، در نشست تخصصی «بررسی، تبيين و آسيب‌شناسی طرح حاملان وحی» كه در ايكنا برگزار شد، در مورد ضرورت طراحی و اجرای اين طرح، با توجه به وجود طرح‌های بسياری كه برای آموزش قرآن در كشور موجود است، تصريح كرد: در طرح‌های آموزشی كه در كشور رايج است، مباحث تئوری و نظری بيشتر مورد توجه قرار می‌گرفت، اما اين طرح تلاش می‌كند كه مهارت عملی قرآن‌آموزان را افزايش دهد؛ بيشتر وقت كلاس‌های حاملان وحی برای صوت و لحن افراد صرف می‌شود كه همچون جلسات قرآن، شاگردان قرائت خود را به صورت تقليدی اجرا می‌كنند.
بخش اول اين گزارش را در اين قسمت ببينيد!

وی ادامه داد: نيم ساعت از 90 دقيقه كلاس نيز به بيان مواردی كه به مفاهيم قرآن مربوط می‌شود، اختصاص داده شده است؛ در اين نيم‌ساعت روی شخصيت و معنويت قرآن‌آموزان كار می‌شود؛ مواردی از قبيل آموزه‌های دينی، بررسی خطبه‌های نهج‌البلاغه، نامه‌های امام علی(ع) و مباحث مربوط به مهدويت كه لازم است يك جوان قرآنی با آنها آشنا باشد، در اين كلاس در ذهن و شخصيت قرآن‌آموزان جای می‌گيرد.

مديركل قرآن و عترت ستاد عالی كانون‌های فرهنگی-هنری مساجد كشور همچنين افزود: از ديگر مباحثی كه در بخش نظری مورد تأكيد قرار می‌گيرد، آشنايی با احكام فقهی است كه جزء موضوعات اصلی است؛ بررسی مفاهيم آيات شاخص نيز از ديگر برنامه‌های در نظر گرفته شده است كه توضيحاتی در مورد آنها داده خواهد شد.

فربين اين طرح را برای مسلمانان خارج از كشور و كسانی‌كه می‌خواهند با آموزه‌های دين مبين اسلام آشنا شوند، مفيد عنوان كرد و گفت: طراحی اين سبك برای مسلمانان خارج از كشور كه فرهنگ و آموزه‌های دين اسلام برای آنها نمود مشخصی ندارد و می‌خواهند آن‌را به روشنی لمس كنند مفيد است، چرا كه آنها با حضور در دوره‌های «حاملان وحی» با فرهنگ و آموزه‌های دينی آشنا می‌شوند.

وی همچنين به آموزش‌های قرآنی داخل كشور پرداخت و با انتقاد از مدارس قرآنی كشور اظهار كرد: آنچه در كشور به عنوان مدارس قرآن از آن ياد می‌شود، هنوز حرفه‌ای نشده است و آنچه مورد نظر جامعه قرآنی است، در اين خصوص شكل نگرفته است؛ هرچند اين مدارس در ابتدای راه قرار دارند، اما حرفه‌ای كار نمی‌كنند و برای آنها طراحی و محتوای بسيار ضعيفی ديده شده است؛ مدارس قرآنی بايد به شيوه‌ای باشد كه بر روی شخصيت شاگردان خود نيز تأثير بگذارد و آنها را قرآنی پرورش دهد؛ طرح حاملان وحی با چنين ساختاری می‌تواند در مدارس قرآن وارد و مفيد واقع شود.

كارشناس طرح حاملان وحی همچنين به مباحث مطرح شده در سرفصل‌های جلسات اشاره كرد و افزود: در هر دوره 15 جلسه تشكيل می‌شود و در جلسه شانزدهم آزمون دوره برگزار می‌شود؛ برای هر جلسه مباحث به صورت مشخص عنوان شده است كه طبق برنامه اساتيد در كلاس‌ها حاضر می‌شوند و جلسات را پی می‌گيرند؛ هر موضوعی با توجه به سرفصل مشخص شده، طی 3 جلسه از سوی استاد برای قرآن‌آموزان بيان می‌شود.

فربين با اشاره به ختم قرآن كريم طی اين طرح، آن‌را هدفمند عنوان كرد و گفت: يكی از ويژگی‌های اين طرح هدفمند بودن ختم قرآن كريم است؛ يكی از اهدافش اين است كه پيام آيات برای قرآن‌آموزان عنوان می‌شود؛ هدف ديگر اين است كه در طول دوره‌ها كلماث استثنايی و مشكل قرآن شناسايی و برای شاگردان به صورت خاص تدريس می‌شود كه حدود هزار كلمه استخراج شده است و به صورت لوح فشرده آماده است؛ همچنين محل‌های صحيح وقف و ابتدا نيز توسط استاد به شاگردان تذكر داده می‌شود.

فربين همچنين در خصوص دوره‌های تربيت مربی طرح حاملان وحی اظهار كرد: در ستاد عالی كانون‌های فرهنگی-هنری مساجد كشور، نمايندگان استان‌ها برای برگزاری دوره‌های تربيت مربی آموزش ديده‌اند؛ اين آموزش تنها برای سطح يك، ويژه دوره‌های اول و دوم برگزار شد و به‌زودی سطح 2 نيز برگزار خواهد شد كه برای دوره‌های 3 تا 6 در نظر گرفته شده است.

وی خاطرنشان كرد: در هر يك از استان‌ها حدو 30 مربی تربيت شده است كه در كل حدود هزار مربی در سطح كشور آمادگی اجرای اين طرح را دارند؛ با توجه به اين آمادگی اين طرح در برخی از استان‌ها اجرا شده است؛ همچنين خلاصه مباحث در 5 برگ ارائه شده است كه شامل 5 بحث می‌شود كه برای آزمون‌های نظری دوره‌ها همين مقدار كفايت می‌كند.

مديركل قرآن و عترت ستاد عالی كانون‌های فرهنگی-هنری مساجد كشور با اشاره به دوره‌های تربيت مربی سازمان دارالقرآن الكريم گفت: اين دوره‌ها حدود 100 ساعت برگزار می‌شود، اما دوره‌های تربيت مربی حاملان وحی تنها 10 تا 20 ساعت است؛ اين مسئله به اين دليل است كه در دوره‌های تربيت مربی حاملان وحی كسانی شركت می‌كنند كه شاگردان برتر و نمونه‌ دوره‌ها هستند و عملاً سطح روخوانی، تجويد، صوت و لحن اين افراد در سطح بالايی قرار دارد و نياز به تمرين‌های ديگر نيست؛ در اين دوره‌ها تنها توجيه طرح‌ و فنون كلاس‌داری به افراد آموخته می‌شود.

فربين در خصوص شرايط شركت‌كنندگان در اين طرح اظهار كرد: اينكه افراد سواد خواندن و نوشتن داشته باشند می‌توانند در اين دوره‌ها شركت كنند؛ ترجيحاً اگر سال دوم دبستان را گذرانده باشند، سطح آمادگی بالاتری خواهند داشت؛ در پايان هر دوره نيز گواهينامه‌های دوره از سوی ستاد عالی كانون‌های فرهنگی-هنری مساجد به شركت‌كنندگان اعطا می‌شود.

وی همچنين در مورد انعطاف‌پذيری زمان اين طرح گفت: برای مقاطع بالاتر می‌توان اين طرح را به صورت فشرده اجرا كرد؛ به عنوان نمونه در برخی دبيرستان‌ها اين طرح به صورت آزمايشی برگزار شد كه ده جلسه، طی شش جلسه فشرده اجرا شد؛ در استان ايلام نيز در مقطع بزرگسالان، اين دوره‌های 1 و 2 اين طرح، طی دو روز اجرا شد و از اين نظر می‌توان گفت اين طرح انعطاف بالايی دارد كه قابل توجه است.

مديركل قرآن و عترت ستاد عالی كانون‌های فرهنگی-هنری مساجد كشور با اشاره به دوره‌های طولانی مدت آموزش قرآن در كشور خاطرنشان كرد: وقتی شگردان با دوره‌های طولانی‌مدت روبرو می‌شوند كه در اين مدت روخوانی، روان‌خوانی، فصيح‌خوانی، تجويد و وقف و ابتدا را طی می‌كنند و نهايتاً مفاهيم و آموزه‌های قرآنی به آنها آموزش داده می‌شود، چندين ترم بايد گذرانده شود و ممكن است شاگردان در اين مدت خسته و دلزده شوند و اين راه را ادامه ندهند؛ در اين طرح در نظر داريم در همان ابتدای راه شاگردان را با آموزه‌های دينی آشنا كنيم و مباحث مختلف را نيز در خلال دوره‌ها آموزش دهيم.