امشب به شباب رهبر آمد
میلاد علی اکبر آمد
در ماه نبی علی عیان شد
یا آمنه را پیمبر آمد؟
یا فاطمه باز مجتبی زاد
یا آنکه حسین دیگر آمد؟
خورشید حسین و ماه لیلا
با چهره نور گستر آمد
با دیدن او عزیز زهرا
جان دگرش به پیکر آمد
از دامن مادری مکرّم
زیبا پسری مظهّر آمد
آئینه روی احمد است این
سر تا به قدم محمد(ص) است این
بر شیر خدا و بر حسینش
دیدار پیامبر مبارک
مرآت جمال دادگر باد
بر حجّت دادگر مبارک
در باغ نبوّت و ولایت
سرسبزترین شجر مبارک
حضرت علی اکبرعلیه السلام ، شبیه ترین مردم به خاتم الانبیاء، در یازدهم سال 33هجری به دنیا آمد.
نام آن حضرت علی، پدرشان حضرت سیدالشهداء، مادرشان لیلی بنت مره ثقفی است. کنیه آن حضرت طبق فرمایش حضرت صادق علیه السلام، «اباالحسن» است. در زیارت حضرت علی اکبرعلیه السلام که توسط ابوحمزه ابوثمالی روایت شده، آمده که حضرت امام صادق علیه السلام فرموده است: صورتت را بر قبر آن بزرگوار بگذار و سه بار بگو: “صلی الله علیک یااباالحسن!”
روایت بزنطی هم دلالت دارد که آن حضرت ازدواج کرده بودند.
در زیارت وارده از حضرت صادق هم می خوانیم:«صلّی الله عَلَْیْکَ و عَلی عِترَتِکَ وَ اَهْلِ بَیْتِکَ وَ آبائِکَ وَ اَبْنائِکَ وَ اُمَّهاتِکَ الْاَخیارِ الذَّینَ أَذْهََبَ اللهُ عَنْهُمُ الرّجْسَ وَ طَهّرهُمْ تَطهِیراً»
و لفظ أبناء در زیارت دلالت بر این دارد که آن حضرت حتی بیشتر از دو فرزند داشته است. در واقعه کربلا نزدیک 27 سال از عمر مبارک آن حضرت گذشته بود. پس به لحاظ سنی از حضرت زین العابدین علیه السلام در روز عاشوراء 23 سال داشته، بزرگتر بوده است.
لقب اکبر
از آنجا که سید شهید از برادر بزرگوار خود امام سجاد علیه السلام بزرگتر است، وی را اکبر (بزرگتر) لقب داده اند. امام سجاد علیه السلام خود در مجلس ابن زیاد به این امر تصریح فرموده است؛ آنجا که ابن زیاد به ایشان عرضه داشت: مگر چنین نیست که خدا علی [بن حسین] را در کربلا کشت؟ امام در پاسخ فرمودند: «کانَ لي أخٌ أکْبَرُ مِنّي یُسمّی عَلیّـًا فَقَتَلْتُمُوهُ، برادری به نام علی داشتم که از من بزرگتر بود و شما او را به قتل رساندید».
علی اکبرعلیه السلام شبیه پیغمبرصَلّی الله علیه وآله وسلّم
خداوند در قرآن خطاب به حضرت محمد صَلّی الله علیه وآله وسلّم می فرماید: «انک لعلی خلق عظیم»
از طرف دیگر هیچ یک از مورخان نگفته است که در میان خاندان پیامبر اکرم صَلّی الله علیه وآله وسلّم کسی به جز فرزندش حضرت علی اکبر با آن حضرت شباهت کامل داشته است.
سخنی طلایی از سیدالشهداءعلیه السلام درباره حضرت علی اکبر نقل شده است که به درگاه خداوند متعال عرضه داشت: «بار خدایا! تو شاهد باش که شبیه ترین مردم به پیامبرت در صورت و سیرت و گفتار به مبارزه با این قوم می رود. خداوندا! هرگاه که ما دلتنگ دیدار پیامبرت می شدیم؛ به او نگاه می کردیم».
این سخن آن امام همام ما را به این نکته رهنمون می گردد که فقید خاندان نبوت در زمان خود، آیینهٔ تمام نمای جمال نبوی و مجسمه کمالات اسمی و نمونه ای از کلام بلیغ و شیوای آن وجود مقدس بود بدان سان که پدر بزرگوارش هرگاه مشتاق دیدارآن سیمای نورانی می شد نگاه خود را به چهره دلربای این فرزند می افکند.
ناگفته پیداست که قدر جامع چنین اخلاق ممدوحی شامل تمام صفات و کمالاتی است که رسول خدا آراسته به آنها بود؛ صفاتی چون ورع، اخلاص، شجاعت، کرم، گشاده رویی در زندگی، نرمخویی، مدارا، قاطعیت در راه خدا، دوری جستن از پستی ها و رذایل، چه آنها که در شرع از آن منع شده است یا اموری که انسانیت به ترک آنها حکم می کند و سایر اموری که در نزد خداوند مهم و باارزش هستند.
حال اگرچه تاریخ، افرادی را نشان می دهد که در بعضی از صفات با پیامبر اکرم صَلّی الله علیه وآله وسلّم مشابهت داشته اند اما این حضرتِ علی اکبر است که مَثَلِ اعلای آن ذات قدسی است؛ وجودی کامل و معصوم از هر خطا و لغزش، منزه از هر عیب و نقص و آراسته به جمال قدس الهی.
فضیلت حضرت علی اکبر
حضرت علی اکبر از همان اوان جوانی سرشار از مظاهر عظمت و بزرگی بوده؛ نور فضیلت از خطوط چهره اش جلوه گر و کرم نبوی از جانب وی سرازیر بود.
حضرتش از همان روزگار نوجوانی، مجد اصیل، شرافت ارجمند و بزرگ منشی خانوادگی پیامبر اکرم صَلّی الله علیه وآله وسلّم را در خود داشته؛ آراسته به همهٔ خصال خیر بود.
آن حضرت در تمام فضایل، یگانهٔ دوران خویش بود. از جمله اخباری که شاهد بر اثبات این مقامات برای آن حضرت است، این است که معاویه علیرغم دشمنی دیرینه ای که با آل هاشم داشت؛ چاره ای نیافت جز اینکه در برابر قوم خود اعتراف کند که همهٔ فضایل در حضرت علی اکبر جمع است و او شایستهٔ مقام خلافت و لایق تصدّی مقام رهبری دینی است؛ روزی که به حاضران در مجلس خود از اهل شام و غیر شام گفت: چه کسی به این امر [خلافت]، شایسته تراست؟
گفتند: تو!
معاویه گفت: چنین نیست. سزاوارترین کس به این امر، علی بن حسین بن علی بن ابیطالب است. جدّ او رسول خدا است و در او شجاعتِ بنی هاشم، سخاوتِ بنی امیّه و شُکوه ثقیف جمع شده است.
علی اکبر در راه کربلا
علی اکبر دارندهٔ صفات جلال و جمال محمدی، متصل به مبدأ اعلی و دل کنده از دنیای زودگذر فانی بود. وی جانش را به درگاه قدس ربوبی هدیه کرده بود. وی علاوه بر قدرت ایمان، نفوذ بینش، فداکاری در راه حقّ و پیروی از راه پاک پدرش به سوی اهداف بلند آن حضرت در آن نهضت مقدس؛ همه اینها در حالی بود که در طیّ منازل آن راه پر خطر، هشدارهایی را نیز مشاهده می کرد؛ مانند بی وفایی و رویگردانی مردم از اهل بیت و اینکه آنها در این سفر به سوی شمشیرهای آخته و نیزه و زوبین های آماده می روند؛ به سوی مردانی که جز قطع نسل و کندن ریشهٔ خاندان پاک پیامبر هدفی ندارند.
اما اخلاص او در قربانی کردن خود و تسلیم نفس برای فداکاری در راه امام حقّ، باعث می شد تا ذرّه ای سستی در ارادهٔ آهنینش راه نیافته، نور امیدش به تیرگی نگراییده و هرچه به موعد شهادت و پایان سفر نزدیکتر می شد؛ شادمان تر می گردید.
شاهد بر این سخن، حدیث عقبة بن سمعان است که گوید: فردای شبی که امام حسینعلیه السلام در قصر مقاتل اقامت کرد، در هنگام سحر به ما فرمان داد تا آب برداریم و آنگاه از آنجا حرکت کردیم. آن حضرت در همان حال که سواره حرکت می کرد سر به زیر انداخته بود و قدری به خواب رفت.
ناگاه بیدار شده سر برداشت و فرمود: “انا لله و انا الیه راجعون و الحمدالله رب العالمین” و این سخن را سه بار تکرار کرد.
در اینجا فرزندش علی اکبر که سوار بر اسب بود به ایشان نزدیک شد و عرض کرد: «فدایت گردم! برای چه استرجاع کردی و برای چه حمد به جا آوردی؟»
فرمود: اندکی به خواب رفتم و گویا سواری را دیدم که می گفت: «این قوم به پیش می روند و مرگ از پسِ آنان می آید». دانستم که این خبر حاکی از مرگ و شهادت ما می باشد.
علی اکبر به آن حضرت عرضه داشت: ای پدر! آیا ما بر حقّ نیستیم؟
حسینعلیه السلام در پاسخ وی فرمود: به آن کس که بازگشت بندگان به سوی اوست سوگند که ما بر حقّیم.
علی اکبرگفت: در این صورت، باکی نخواهیم داشت از اینکه بر حق بمیریم.
امام علیه السلام در پاسخ او فرمودند:
خداوند بهترین پاداشی را که به یک فرزند درباره (نیکی به) پدرش می دهد به توعنایت فرماید.
منابع:
عبدالحسین نیشابوری / تقویم شیعه
مرحوم علامه سید عبدالرزاق موسوی مقرم / از ولادت تا شهادت علی اکبرعلیه السلام
غلامرضا سازگار