علامه جوادی آملی حيطه بيان تفصيل و تفسير آيات قرآن را متمايز می‌دانند

حجت‌الاسلاحجت‌الاسلام بهجت‌پور، مدير گروه دانشنامه قرآن‌شناسی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی

حجت‌الاسلام و‌المسلمين عبدالكريم بهجت‌پور، مدير گروه دانشنامه قرآن‌شناسی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی، ضمن بيان اين مطلب در مورد شخصيت علمی و عملی آيت‌الله‌العظمی جوادی آملی گفت: ايشان در مقدمه تفسير تسنيم در بحث قرآن در قرآن به بسياری از سؤالات در مورد روش تفسيری و استفاده و توجه ايشان به مناهج تفسيری گذشته و غيره پاسخ داده‌اند.

وی افزود: به نظر می‌رسد ايشان در كنار تأكيدی كه بر مسئله تفسير قرآن به قرآن دارند، آنچنان كه استاد بزرگوار ايشان علامه طباطبايی روی اين امر تأكيد داشتند، حوزه‌هايی از فهم و بيان قرآن نه تفسير قرآن (چون ميان تفسير قرآن و فهم قرآن تفاوت وجود دارد) را مخصوص به اهل بيت(ع) می‌دانند.

عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی اذعان كرد: علامه طباطبايی خودشان به اين مطلب واقف بودند و می‌فرمودند: قرآن خود روشنگر خود است و برای روشنی احتياج به چيز ديگری ندارد، مثل نور است كه برای روشنی به چيز ديگری نياز ندارد، روشنی نور ذاتی اوست و ديگر چيزها را ظاهر می‌كند.

نويسنده كتاب «تحريف‌ناپذيری قرآن» در ادامه سخنانش اظهار كرد: علامه طباطبايی بر اين اعتقاد بودند كه قرآن در تفسيرش به چيز ديگری از خارج نياز ندارد، حتی كلام معصومين(ع) به ما كمك می‌كند تا بفهميم چگونه ائمه اطهار(ع) يا پيامبر اكرم(ص) از خود آيات برای فهم آيات استفاده می‌كنند، نه اين‌كه چيزی از بيرون بر قرآن وارد می‌كردند تا قرآن را روشن كنند، قرآن خود روشنگر خود است، اما معصومين(ع) مثل يك متخصص بسيار خبره و البته معصوم راه روشنگری آيات را توسط خودشان به ما نشان می‌دادند.

وی با بيان اين‌كه در كنار اين موقعيت و مقام، ائمه اطهار(ع) و پيامبر اكرم(ص) كار ديگری هم انجام می‌دادند، تصريح كرد: معصومين(ع) آياتی از قرآن را كه مجمل بود، به‌عنوان مثال در رابطه با معارف قرآن اشاره‌ای شده كه برزخی وجود دارد «وَ مِن وَرَائِهِم بَرْزَخٌ إِلَى یَوْمِ یُبْعَثُونَ» اما اين‌كه ويژگی‌های اين برزخ چيست؟ و شرايط آن چيست؟ و مردم در قيامت چند دسته می‌شوند؟ و غيره، در آن نيامده و نيازمند تفصيل است كه توسط معصومان(ع) انجام می‌گيرد.

نويسنده كتاب «درآمدی بر اصول تحول فرهنگی(با الهام از نزول تدريجی قرآن)» در ادامه سخنانش تأكيد كرد: اين‌گونه اطلاعات در واقع تفصيلات قرآن كريم است، اين تفصيلات به وحی ديگری در اختيار پيامبر(ص) بود و ايشان آن‌ها را بيان می‌كرد و بعد از پيغمبر(ص) در اختيار معصومين(ع) هست و آن‌ها را بيان می‌كنند؛ هم در حوزه معارف و هم در حوزه احكام و دستورات.

وی افزود: به‌عنوان مثال فرض كنيد كه قرآن می‌فرمايد: «نماز به پا داريد و زكات دهيد.» حال اين سؤالات به ذهن می‌آيد اينكه نماز چيست؟ و چگونه بايد خوانده شود؟، زكات چيست؟ و چگونه و با چه شرايطی بايد پرداخت شود؟ كه تفصيلات اين احكام است كه به وحی ديگری در اختيار پيامبر اكرم(ص) قرار گرفت و از ايشان به ائمه معصومين(ع) رسيد.

نويسنده كتاب «همگام با وحی: نخستين تفسير جامع شيعی به ترتيب نزول سور براساس روايات ابن عباس» اذعان كرد: بنابراين اگر تفسير به معنای كشف ابهام باشد، اهل بيت(ع) و ديگران كاری كه انجام می‌دهند اين است كه ابهامات قرآن را كه روشنگر خود است، با كنار هم گذاشتن آيات رفع كنند، اما اگر رفع اجمال از آيات باشد اين مخصوص به پيامبر اكرم(ص) و معصومين(ع) است.

اين محقق و قرآن‌پژوه اظهار كرد: آيت‌الله‌العظمی جوادی آملی هم روی اين معنا تأكيد فراوان دارند كه اهل بيت(ع) در آن جايگاه فهميده شوند، نكته‌های تفسيری معصومين(ع) و پيامبر اكرم(ص) بزرگ‌ترين تجربه معصومانه در تفسير است؛ يعنی آن بزرگواران به خوبی توانستند ابهاماتی را كه در آيات بروز می‌كند، برای ما رفع كنند؛ بنابراين علامه جوادی آملی همين رويكرد استاد را به خوبی تبيين و برای اهالی تفسير و علاقه‌مندان پژوهش‌های قرآنی روشن كردند.

:: iqna