«رضا نباتی» مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن دوره ابتدایی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری در روز معلم سال 1385 درباره مهجوریت قرآن در وزارت آموزش و پرورش، گفت: رهبر معظم انقلاب اسلامی فرمودند: «قرآن در آموزش و پرورش حقیقتاً مهجور واقع شده است… علت این است که در دورانی طولانی، قرآن در آموزش و پرورش ما به خصوص در آن سنین یادگیری مهجور بوده یا اصلاً وجود نداشته است. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، توقع این بود که یک کارِ کارستانی انجام بگیرد، البته کارهایی هم شده است، لیکن جای حضور قرآن در دوره‌های گوناگون واقعاً خالی است. باید فکر بشود، نه به شکل تحمیلی، نه به شکل بیزارکننده و دورکننده؛ بلکه به شکل صحیح»؛ بنابر این فرمایشات معظم‌له در سال 85 شایسته بود برنامه‌ریزی‌های کمی و کیفی برای رفع این مشکل اجرایی می‌شد.
برای نهادینه کردن فرهنگ قرآنی در مدارس ابعاد مهجوریت قرآن کارشناسی شود
وی با بیان اینکه مسئولان باید در تشکیل معاونت قرآنی، فعال‌سازی شوراهای برنامه‌ریزی درحوزه‌های ستادی و کمیته‌های اجرایی استانی، منطقه‌ای و مدرسه‌ای همت می‌کردند، خاطرنشان کرد: مسئولان باید علاوه بر برگزاری همایش‌ها و سلسله نشست‌هایی به منظور شناسایی ابعاد مهجوریت قرآن در بخش‌های مختلف آموزش و پرورش، به تبیین کارشناسانه و ارائه راهکارهای مناسب می‌پرداختند تا امور قرآنی در مدارس و همچنین سطح جامعه نهادینه می‌شد.
فعالیت‌های قرآنی در آموزش و پرورش مورد نقد و بررسی قرار گیرد
نباتی اظهارداشت: اگر امروز هم وضعیت فعلی و جایگاه آموزش و فعالیت‌های قرآنی در بزرگ‌ترین نهاد وزارتی کشور مورد بررسی، نقد و اصلاح قرار گیرد قطعاً می‌تواند منشاء خیرات و برکات فراوانی شود، البته به شرطی که علاوه بر بصیرت، با همت و کار مضاعف نیز همراه باشد.
کارشناس قرآن دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی، حرکت در چارچوب قوانین را گامی در مسیر الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در آموزش و پرورش عنوان کرد و افزود: توسعه فرهنگ و معارف اسلامی و یادگیری مهارت‌های قرآنی از جمله روخوانی، روانخوانی و مفاهیم باید یکی از مهمترین اصول آموزشی باشند تا دانش‌آموزان با قرآن و سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) انس گرفته و برای گسترش فرهنگ اقامه نماز پیش‌قدم باشند.
همگام با برنامه‌ریزی‌های منشور توسعه فرهنگ قرآنی پیش رویم
وی با اشاره به اینکه مسئولان وزارت آموزش و پرورش باید برای توسعه فرهنگ اقامه نماز و اهتمام به برپایی نماز جماعت در مدارس تصمیماتی اتخاذ کنند، تصریح کرد: در دوران ابتدایی باید سواد قرآنی دانش آموزان را با اصلاح برنامه‌ها و همچنین توانمندسازی دبیران در راستای تقویت مهارت روخوانی و روانخوانی ارتقا داد.
نباتی ادامه داد: بر اساس منشور توسعه فرهنگ قرآنی برای دانش آموزان دوره متوسطه اول آشنایی با مفاهیم کلید قرآن کریم و همچنین برای دانش آموزان دوره متوسطه دوم آموزش معارف قرآنی توصیه شده است.
آموزش و پرورش خاستگاه تبیین الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت است
مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن گفت: مقام معظم رهبری در نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی به ارائه تعریف و تبیین «الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت» پرداختند و آن را در قالب چهار عرصه اساسی فکر، علم، زندگی و معنویت ترسیم کردند و از این‌ها به عنوان «درس قرآنی» یاد کردند و ابزار کار را هم ابتدا در آموزش و پرورش دانستند، بنابراین نقش آموزش و پرورش در نهادینه کردن فرهنگ قرآنی بسیار حائز اهمیت است.
جهانی ببینیم، اسلامی بیاندیشیم و بومی عمل کنیم
نباتی با بیان اینکه مسئولان ارشد آموزش و پرورش باید ارتقای صلاحیت‌های علمی و حرفه‌ای معلمان و مدیران مدارس را مهمترین دغدغه خود بدانند، افزود: الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت در آموزش و پرورش زمانی محقق می‌شود که متولیان، برنامه‌ریزان و مجریان آموزش و پرورش کشور جهانی ببینند، اسلامی بیاندیشند و بومی عمل کنند که این امر باید از دوره ابتدایی و حتی قبل از آن شروع شود تا تأثیرگذاری بهتری داشته باشد.
از برخوردهای سلیقه‌ای در آموزش قرآن اجتناب شود
وی با اشاره به اینکه بیشتر مدرسان قرآن در انتقال مبانی و چرایی تغییرات کلی یا جزئی کتاب‌های درسی موفق نیستند، خاطرنشان کرد: با توجه به محدودیت‌های موجود در شرایط انتخاب مدرسان کشوری و کمبود زمان برای ارائه همه مطالب در طول دوره نمی‌توان توقع داشت که دانش آموزان بر مبنای برنامه‌ریزی‌ها پیشرفتی داشته باشند، بنابراین مناسب است برای جلوگیری از سلیقه‌ای کار کردن در آموزش و فعالیت‌های قرآنی، ملاک و مبنای برنامه‌ریزی‌ها اهداف کلی و برنامه درسی مصوب شورای عالی آموزش و پرورش باشد.
نظام مدیریت فعالیت‌های قرآنی آموزش و پرورش نیازمند بازمهندسی جدی است
مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن مدارس تصریح کرد: با توجه به وظیفه خطیر آموزش و پرورش در آموزش قرآن و تعمیق تربیت اسلامی دانش آموزان و نیز مسئولیت این نهاد به عنوان دبیرخانه آموزش عمومی قرآن کریم کشور، نظام مدیریت فعالیت‌های قرآنی آموزش و پرورش نیازمند بازمهندسی جدی است، از این رو تأسیس مرکزی با عنوان مرکز توسعه آموزش عمومی قرآن در وزارت آموزش و پرورش و همچنین بازنگری و ارزیابی تمامی طرح‌های قرآنی قبلی و فعلی مبتنی بر اسناد بالادستی می‌تواند منویات رهبری را در حوزه توجه به قرآن و آموزش‌های قرآنی در مدارس جامه عمل بپوشاند.
نباتی، ساماندهی و به کارگیری بهینه منابع انسانی مجرب با هدف افزایش اثر بخشی فعالیت‌های قرآنی را یکی دیگر از راهکارهای رسیدن به جامعه‌ای قرآنی در پرتوی توجه به فعالیت‌های قرآنی در مدارس عنوان کرد و گفت: اگر به نحوی عمل کنیم که بخش خصوصی نیز برای گسترش فعالیت‌های قرآنی در مدارس برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری کند و همچنین اجرای مصوبه و اختیارات برنامه‌های درسی و فوق برنامه را بر عهده مسئولان استانی قرار دهیم، به طور حتم با ایجاد شبکه نظارت و پشتیبانی می‌توان از ظرفیت و استعدادهای بیشتری استفاده کرد.
مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن دوره ابتدایی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه مسئولان باید به کیفیت برنامه‌ها و دروس قرآنی در مدارس توجه بیشتری داشته باشند، تصریح کرد: تضمین کیفیت و پایش دقیق و نظام‌مند پیشرفت تحصیلی و فوق برنامه‌ای فعالیت‌های قرآنی دانش‌آموزان با اتخاذ تدابیر لازم امکان‌پذیر است که در این راستا مدیران و مسئولان آموزش و پرورش باید با اتخاذ تصمیم‌های کارآمد در جهت گسترش امور قرآنی در مدارس گام بردارند.
توسعه فعالیت‌های قرآنی ارتقای تربیت دینی دانش‌آموزان را به دنبال دارد
وی با اشاره به اینکه با توسعه و تقویت فعالیت‌های قرآنی موجود می‌توان سبب ارتقای تربیت قرآنی و هویت دینی، ملی و اجتماعی دانش‌آموزان شد، اظهار داشت: تقویت و تعمیم برنامه‌های قرآنی در سطح مدارس و هماهنگی با سایر تشکل‌ها و نهادهای اجتماعی، شادابی و سلامت روحی و جسمی دانش آموزان را افزایش می‌دهد به طوری که یادگیری و بهره‌وری آنها در سایر دروس نیز افزوده می‌شود.
کارشناس قرآن دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی وزارت آموزش و پرورش به اهمیت توجه به مدارس قرآنی اشاره کرد و افزود: با ساماندهی و نظارت بر فرآیند تأسیس و عملکرد مدارس قرآنی می‌توان قرآن‌دوستان را به سوی این مدارس هدایت کرد تا علاوه بر کسب دانش بتوانند توانمندی و استعدادهای قرآنی خود را پرورش دهند.
نباتی با بیان اینکه بسیاری از کودکان استعدادهای قرآنی دارند اما والدین از آن توانمندی‌ها غافل هستند، گفت: دوران کودکی بهترین زمان برای پرورش استعدادهای قرآنی است بنابراین برای داشتن جامعه قرآنی و رسیدن به منویات مقام معظم رهبری باید از تمامی فرصت‌ها استفاده کرد که در این راستا والدین می‌توانند با اهمیت دادن به استعداد قرآنی کودکان، آنها را به ورود در عرصه‌های قرآنی ترغیب کنند.
با ایجاد جذابیت، انگیزه قرآنی را در بین دانش آموزان ارتقا دهیم
وی با اشاره به اهمیت گسترش مدارس هوشمند و همچنین ترویج ارتباط جمعی و فناوری اطلاعات، اظهار داشت: برای جذب جوانان به فعالیت‌های قرآنی باید گاهی از روش‌های نوین بهره گرفت تا با ایجاد جذابیت، انگیزه افراد برای انجام فعالیت‌های قرآنی ارتقا یابد، چرا که امروزه بسیاری از کودکان با وسایل ارتباط جمعی مأنوس شده‌اند که این امر نشان‌دهنده ضعف ما در آموزش و پرورش است.
مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن دوره ابتدایی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی وزارت آموزش و پرورش افزود: ساماندهی مدارس خارج از کشور در جهت افزایش جاذبه و ارتقای سطح کارآئی و اثربخشی این مدارس در آموزش فعالیت‌های قرآنی را از دیگر راهکارهای اصلاح فعالیت‌های قرآنی در آموزش و پرورش است که باید مورد توجه قرار گیرد.
در کنار ارتقای صلاحیت‌های عمومی قرآن معلمان، به صلاحیت‌های حرفه‌ای آنها نیز بیندیشیم
نباتی خاطرنشان کرد: دوره‌های آموزش ضمن خدمت همواره به ارتقای صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان تأکید دارد تا به ارتقای صلاحیت‌های عمومی و علمی آنها در یک درس خاص، اما تجربه نشان می‌دهد هر چقدر هم که معلمان نسبت به روش‌های آموزش و تدریس تسلط داشته باشند اگر خودشان با خواندن قرآن انس دائمی نداشته باشند و نسبت به صحیح خوانی آیات کتاب درسی از مهارت لازم برخوردار نباشند، خواسته یا ناخواسته از آموزش مهارت روخوانی و روانخوانی قرآن شانه خالی می‌کنند و به موضوعات فرعی دیگر و حتی آموزش سایر دروس می پردازند؛ بنابراین مناسب است در کنار ارتقای صلاحیت‌های عمومی قرآن معلمان، به صلاحیت‌های حرفه‌ای آنها نیز بیندیشیم.
وی، پایش و درجه‌بندی میزان توانمندی قرآنی تمامی معلمان و حتی مدیران مدارس ابتدایی بر اساس ضوابط مشخص را یکی از مهمترین پیشنهادات برای علاقه‌مند کردن دانش آموزان برای ورود به عرصه‌های قرآنی عنوان کرد و گفت: ارتقای سواد قرآنی متولیان آموزشی در مدارس و همچنین سطح کیفی صلاحیت‌های علمی و حرفه‌ای آموزگاران می‌تواند دانش آموزان را در علاقه‌مندی به امور قرآنی تشویق کند که در این راستا باید برای معلمان دوره‌های آموزشی و جبرانی برگزار شود و از آنها آزمونی گرفته شود تا سطح توانمندی آنها سنجیده شده و برای تقویت نقاط قوت و همچنین برطرف کردن مشکلات موجود گامی مؤثر برداشت.
مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن دوره ابتدایی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی وزارت آموزش و پرورش به ساعت‌های تدریس درس قرآن در مدارس اشاره کرد و گفت: نظارت بر آموزش قرآن طبق ضوابط مصوب، بهسازی ساعات آموزش قرآن مدارس، پاسخ گویی به نیازها و انتظارات معلمان و همچنین دانش آموزان و اولیای آنها از اموری هستند که باید فرصت انجام آنها را در کوتاه مدت فراهم آورد تا اهداف عالی توسعه فرهنگ قرآنی در مدارس محقق شود.
: farsnews