قطره ای از دریای نهج البلاغه

بسم الله الرحمن الرحیم

این خطبه را امیرالمومنین(ع) برای تنبه مردم ایراد نموده تا اینکه فرصت زندگی را برای فراهم کردن توشه آخرت از دست ندهند و حضرت، در این خطبه، روحیه بسیاری از مردم را آشکار کرده که مرگ را طوری دور می‏بینند که هیچ در فکر آن نیستند و هر زمان که اندیشه فراهم کردن توشه آخرت به مخیله ی آنها می‏رسد، به خود می‏گویند هنوز خیلی وقت دارند تا اینکه به کارهای آخرت برسند و ناگهان مرگ، بر آنها چیره می‏شود بدون اینکه برای دنیای دیگر کاری کرده و توشه‏ای فراهم نموده باشند.

«ای بندگان خدا تقوایی را که خداوند مقرر کرده پیش بگیرید و از نافرمانی بپرهیزید و با اعمال پسندیده‏ای که برای آخرت می‏کنید بر مرگ سبقت بگیرید. متاعی که شما در دنیا فراهم می‏کنید، متاعی است که از دست می‏رود و این متاع از دست دادنی را با متاعی که هرگز از دست نمی‏رود و پیوسته به شما تعلق خواهد داشت معامله کنید و این را بدانید که سایه مرگ بالای سر شماست و چون مسافرت شما به دنیای دیگر غیر قابل اجتناب است. از آنگونه مردمان باشید که وقتی آنها را ندا می‏دهند(که موقع رفتن است) بیدار گردند و آماده برای رفتن باشند.

آنها باید این حقیقت را بدانند که دنیا برای آنها دار بقا نیست و لذا بایستی آن را مبادله کنند (دار فنا را با دار بقا مبادله نمایند).

خداوند تعالی شما را بدون منظور و هدف بوجود نیاورده و شما را بدون منظور رها نکرده است.

بدانید که بین هر یک از شما، و بهشت یا جهنم، فاصله‏ای غیر از مرگ وجود ندارد که بر شما فرود خواهد آمد(مرگ شما را خواهد ربود).

این عمر که لحظه به لحظه کوتاه‏تر می‏شود و مرگ یک مرتبه آن را از بین می‏برد به راستی که سزاوار فنا می‏باشد.

این غایب از نظر(مرگ) بر دو مرکب شب و روز سوار است و آنها شتابان آن را به مقصد می‏رسانند.

وقتی به مقصد می‏رسد قرین سپیدرویی یا سیه‏رویی است و در هر یک از این دو حال مستوجب این است که برای پذیرفتن آن، تدارک به عمل بیاید.

تدارک دیدن برای پذیرفتن آن بایستی بر این مبنا باشد که تا روزی که زنده هستید از دنیا برای آخرت طوری توشه به دست بیاورید که در آینده برای شما مفید واقع شود و شما را حفظ نماید.

برای این که توشه‏ای مفید و جهت آخرت فراهم بشود، هر کس باید نزد پروردگار خود، تقوی داشته باشد و ناصح و آموزگار نفس خود بشود و توبه خود را از گناهان جلو بیندازد و هر گونه هوی و هوس نامشروع را از خود دور نماید.

چون بنده نمی‏داند در چه موقع می‏میرد و چون هوی و هوس بر او چیره می‏شود و او را فریب می‏دهد لاجرم شیطان بر او مستولی می‏گردد و برای این که او را وادار به معصیت نماید گناهان را در نظرش زیبا جلوه می‏دهد و آنها را در چشم وی می‏آراید و پس از این که او را وادار به گناهان کرد با وعده‏دار نمودن توبه به طور کامل بر او سوار می‏شود.

وسوسه شیطان آن قدر بنده گناهکار را به امید توبه کردن در آینده دچار غفلت می‏کند که یک وقت در می‏یابد که مرگ بر او می‏تازد در صورتی که به کلی از مرگ غافل بوده است. آوخ، بر پشیمانی که بر افراد غافل چیره می‏شود و آنها حسرت از دست دادن گذشته را می‏خورند و مرور عمر آنها علیه خودشان حجت می‏شود.

از خداوند متعال مسئلت می‏کنیم که ما و شما را در زمره کسانی قرار ندهد که نعمتهای خدا آنها را متمرد می‏کند و مسئلت می‏کنیم که هیچ عامل بازدارنده، ما را از اطاعت خداوند باز ندارد تا این که بعد از مرگ دستخوش ندامت و حسرت نباشیم.»