ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

اسلام و آداب مهمان نوازی

مهمان نوازی از نشانه‌های عالی و ارزنده اخلاقی و اجتماعی هر مسلمان است. اسلام عزیز، این صفت را علامت و نشانه بزرگی شمرده و پیروان خود را به پاداش‌های بزرگ و ارزنده مهمان نوازی وعده می‌دهد.
قال رسول اللّه(ص): «اذا اراد اللّه بقوم خیراً، اهدی الیهم هدیه، قال و ماتلک الهدیه؟ قال: الضیف ینزل برزقه و یرتحل بذنوب اهل البیت؛ هرگاه خداوند بخواهد خیر و خوبی به جمعیتی برساند، هدیه‌ایی به سوی آنان می‌فرستد، سؤال شد: منظور از هدیه چیست؟ فرمود: آن هدیه، مهمان است که با روزی خود وارد می شود و هنگام رفتن، گناهان آن خانواده را به همراه می‌برد!». منبع


قال امیرالمؤمنین(ع): «ما من مومن یسمع بهمس الضیف و فرح بذلک الا غفرت له خطایاه و ان کان مطبقه بین السماء و الارض؛ هر مؤمن
ی صدای مهمانی را بشنود و خوشحال شود، گناهانش آمرزیده می‌شود اگر چه گناهان او به اندازه زمین تا آسمان باشد». منبع
یک وقت امیرالمؤمنین(ع) را مشاهده کردند خیلی غمناک و محزون است، علت نگرانی او را سؤال کردند جواب داد: «از این جهت نگران و غمناکم که هفت روز است برایم مهمان نیامده است!». منبع


پاداش مهمان نوازی در قیامت


مهمان نوازی اضافه بر اینکه در دنیا سبب فراوانی روزی و پاک شدن از گناهان است، در آخرت نیز، پاداش دارد.
امیرالمؤمنین(ع)فرمود: «مؤمنی که مهمان نواز و مهمان دوست باشد، روز قیامت هنگامی که از قبرش خارج می شود، صورتش مانند ماه شب چهارده می درخشید، وقتی مردم او را با این وضع مشاهده می‌کنند، می‌گویند: ”حتما این شخص از پیامبران خداست؟!”
اما فرشته‌ایی به عنوان معرفی می‌گوید: این مرد در دنیا مهمان دوست بوده، او مهمان را خوب پذیرایی می‌کرده و اکنون غیر از داخل شدن در بهشت کار دیگری ندارد. »
قال الصادق(ع): «من اشبع مؤمنا وجبت له الجنه؛ هر کسی مؤمنی را سیر کند بهشت بر او واجب می‌شود…». منبع


قبول دعوت


یکی از وظایف اخلاقی مسلمان این است که هر گاه برای میهمانی دعوت شد، دعوت را بپذیرد.
امام صادق(ع) فرمود: «یکی از حقوق مسلمانان بر مسلمان دیگر این است که دعوت او را اجابت نماید». منبع
قال رسول اللّه(ص): «اوصی الشاهدین من امتی و الغائب ان یجیب دعوه المسلم و لو علی خمسه امیال، فان ذلک من الدین؛ به حاضران و غایبان امت سفارش می کنم دعوت مسلمان را قبول کنند اگر چه بنا باشد پنج میل را راهپیمایی کنند زیرا قبول دعوت دیگران نشانه دینداری است». منبع


نشانه صفا و محبت


میهمان نوازی اضافه بر اینکه بهترین پیوند محبت و دوستی و صفا و صمیمیت است نشانه یکرنگی و صفای باطنی هم می باشد.
امام صادق(ع)بارها می‌فرمودند: «محبت مرد نسبت به دیگری وقتی خوب شناخته می شود که ببینیم، از غذای برادر مسلمانش می‌خورد».


مهمانی های با صفا


همانطور که مهمان نوازی یک وظیفه اخلاقی و دینی است و سرانجام محصول آن هم، محبت و یکرنگی در زندگی می‌باشد. پیشوایان بزرگ ما دوست داشتند تا می توانند از «تجملات» کم کنند و به صفای آن بیفزایند.
حرث اعور که یکی از یاران امیرالمومنین(ع) بود، یک روز به حضور حضرت شرفیاب شد و گفت: یا علی دوست دارم، به من افتخار بدهی و به خانه من آمده و غذایی میل نمایی. حضرت فرمود: به این شرط می‌آیم که به خاطر آمدن من، خود را به زحمت و مشقت نیندازی و به همان غذای حاضر بی آلایش قناع
ت کنی! حرث قبول کرد، بعد امیرالمومنین(ع) به خانه او رفت و با غذایی کمی که موجود بود ناهار را صرف کرد»منبع
امام صادق(ع) می‌فرمودند: «نابود باد کسی که چیزی را که در خانه دارد برای برادرش نیاورد و آن چه را که در خانه دارد ، کوچک و بی‌ارزش شمارد و نابود باد کسی که چیزی را که برایش می آورند آن را سبک شمارد»منبع
مردی امیرالمؤمنین(ع) را برای غذا به خانه دعوت کرد حضرت فرمودند: «در صورتی دعوت تو را می پذیرم که تو هم سه کار انجام بدهی».
مرد گفت آن سه کار چیست؟!حضرت فرمودند: ۱٫از خارج منزل چیزی تهیه نکنی. ۲٫ در خانه چیزی را از من پنهان ننمایی و موجودی را بیاوری. ۳٫ به خانواده ات سختی و مشقت وارد نکنی و از خوراک آنان چیزی کم ننمایی. مرد قبول کرد و حضرت هم دعوت را پذیرفتند. منبع


با مهمان چگونه رفتار کنیم؟


در روایات سفارش شده است که میزبان‌ها خود و خانواده‌های خویش را به دردسر و مشقت‌های فراوان نیندازند و گرنه سفره آبرومند چیدن و درست پذیرایی نمودن نه تنها ممنوع نیست، بلکه پیشوایان دین آن را سفارش کرده‌اند.
رسول خدا(ص) فرمودند: «اگر کسی هزار در هم صرف سفره کند و مؤمنی از آن غذا بخورد اسراف نیست»منبع<BR&g t;اگر میهمان را شخصاً دعوت کنیم، حتما باید برای پذیرایی او کاملاً کوشش کنیم.
امام صادق(ع) فرمودند: «هر گاه یکی از برادران دینی‌ات بر تو وارد شد، آنچه در خانه حاضر هست برای او بیاور، اما اگر او را رسماً دعوت کردی سعی کن از او درست پذیرایی نمایی»منبع
اگر کسی میهمانی را دعوت کند و درست از آن میهمان پذیرایی نکند، به حق او ظلم کرده است؛
امام صادق(ع) در تفسیر: «لاَّ یُحِبُّ اللّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوَءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلاَّ مَن ظُلِمَ (سوره نساء، آیه ۱۴۸)؛ یعنی خدا دوست ندارد، کسی صدایش را به گفتار بد، بلند کند، مگر اینکه با او ستم شده باشد» می فرمایند:
«هر کس میهمانی را دعوت کند و از او خوب پذیرایی ننماید، میهمان از کسانی است که در حقش ظلم و ستم شده و اگر درباره سخت‌هایی که به او گذشته، چیزی بگوید گناهی نکرده است!»منبع


وظیفه میزبان


میزبان در برابر میهمان وظایف زیادی دارد که قسمتی از آنها عبارتند از:
۱٫برای میهمان زود غذا بیاورد.
۲٫با گشاده رویی و شادمانی با او برخورد کند.
۳٫ سخنان خوب و مفید و سرور آفرین به میان آورد.
۴٫ او را خوب بدرقه کند.
۵٫ اگر
برایش امکان دارد، پیش از غذا مقداری میوه بیاورد، زیرا خوردن میوه پیش از غذا بسیار مفید است و خداوند هم در سوره واقعه آیه ۲۱و ۲۲ میوه را پیش از گوشت آورده است.
امام جعفر صادق(ع) فرمودند: «هر گاه برادر مؤمنت به خانه تو بیاید از او مپرس: آیا چیزی خورده ای یا نه؟ بلکه هر چه در خانه موجود است، برای او حاضر کن، زیرا جوانمرد، کسی است که هر چه موجود دارد، حاضر کند»منبع


وظیفه میهمان


میهمان نیز در برابر صاحب‌خانه وظایفی دارد که باید آنها را رعایت کند، مانند اینکه، زمانی که به جایی مهمان شد بدون آشنایی کامل و یا اطلاع قبلی از اوضاع میزبان، چیزی را که نمی‌داند در آن خانه پیدا می شود یا نه، در خواست نکند، زیرا ممکن است اتفاقاً آن درخواست پیدا نشود و در نتیجه هم باعث نگرانی و آزار میزبان و هم شرمندگی و سبکی و شکست خود میهمان فراهم شود. میهمان باید در برابر میزبان تسلیم، فرمانبردار و کاملاً مؤدب باشد و رفتاری نداشته باشد که سبب زحمت و ناراحتی میزبان گردد!
امام صادق(ع) فرمودند: «هر گاه شخصی به خانه دیگری وارد شود، هر جا صاحب خانه دستور می‌دهد بنشیند، زیرا صاحب خانه به اوضاع خانه و چیز‌هایی که باید مخفی و از دیگران پوشیده باشد
و جزو اسرار و خصوصیات زندگی او است، آشناتر است!»منبع
در روایت دیگر از رسول خدا(ص) وارد شده: «…مدت میهمانی سه روز است و بعد از سه روز، مخارج او از باب صدقه است و میهمان باید پس از سه روز تغییر جا بدهد»منبع
طبق روایات اخلاقی و اجتماعی اسلام، هر کس وارد شهری می‌شود، میهمان مردم آن شهر حساب می‌شود.


آداب سر سفره


یکی از دستورات اخلاقی و بهداشتی اسلام این است که وقتی که سفره چیده می‌شود، پیش از غذا، دستها شسته شود.
درباره شروع غذا، رسول خدا(ص) فرمودند: «میزبان باید، پیش از میهمان، شروع به خوردن غذا کند و بعد از همه دست از غذا خوردن بکشدمنبع(تا میهمانان با آرامش و خیال راحت غذا بخورند و سیر شوند)».
امام صادق(ع) فرمودند: «ان من الحشمه عند الاخ اذا اکل علی خوان اخیه ان یرفع یده قبل یده !؛ از چیزهایی که باعث خشم و غضب برادر مؤمن می‌شود، این است که پیش از کنار رفتن میهمان، دست از غذا بکشد!». منبع
وظیفه دیگری که میزبان دارد، این است که به میهمان دستور انجام کاری ندهد.
امام صادق(ع) فرمودند: «ما خاندانی هستیم که در کارهای خانه از میهمان خود کمک نمی گیریم و به آنها فرمان نمی‌دهیم». <BR& gt;قال رسول الله(ص): ان من حق الضیف ان یعدله الخلال؛ یکی از وظایف میزبان این است که: حتی چوب«خلال» هم برای میهمان خود فراهم کند». منبع


بدرقه میهمان


قال رسول الله(ص): «من حق الضیف ان تمشی معه فتخرجه من حریمک الی الباب؛ یکی از وظایف میزبان، این است که، از اطاق تا درب خانه، همراه و بدرقه میهمان برود. »منبع


نویسنده: حجت محقق


http://rahe-quran.ir

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید