ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

کسب روزی حلال چه اهمیتی دارد؟

یکی از اساسی‌ترین مسائل پیش روی بشر که تأثیر مستقیم و غیر مستقیم بسزایی در سرنوشت دنیا و آخرت او دارد، کسب روزی حلال است. این موضوع آن چنان اهمیت دارد که حتی در نسل‌ها تأثیر گذاشته و ماهیت انسانی را به کلی دگرگون ساخته، بر بندگی و میزان طاعت و خدا شناسی او اثر می‌گذارد. در تأثیر کسب روزی حلال بر دیانت انسان همین بس که حضرت امام صادق (ع) در این زمینه می‌فرمایند: کسب روزی حلال را رها مکن چرا که تو را در دینت یاری می‌کند (۱).


 


اگر چه اسلام تأکید فراوانی بر اداره زندگی به بهترین شکل و ایجاد رفاه برای خانواده دارد، اما هرگز به انسان اجازه نمی‌دهد که از هر راهی یا هر ابزاری زندگی خود را تامین کند، بلکه باید در چارچوب رعایت قوانین و ضوابط دقیق از ورود مال حرام در زندگی جلوگیری کند.


رسول گرامی اسلام حضرت محمد بن عبدالله صلی الله علیه و آله، کسب روزی حلال را بر هر انسان مسلمانی واجب دانسته و می‌فرمایند: «طلب الحلال فریضیه علی کل مسلم و مسلمه» (۲)؛ کسب درآمد حلال بر هر مرد و زن مسلمانی واجب است.


بد نیست در ابتدای این یادداشت با ماهیت رزق و روزی حلال و تعریف لغوی و
اصطلاحی آن آشناتر شویم. رزق و روزی دو واژه مترادف هستند که یکی عربی و دیگری فارسی است و در هر دو زبان، فراوان مورد استفاده قرار می‌گیرد. رزق و روزی را در لغت به خوراک روزانه و آنچه به صورت روز به روز به کسی داده می‌شود و نیز ضروریات زندگی و نصیب و بهره، تعریف کرده‌اند.


 در اصطلاح نیز به معنای سهم و نصیب و بهره ای است که به هر کس داده می‌شود و او می‌تواند از آن استفاده کند و هیچ کس نمی‌تواند جلوی آن را بگیرد و مانع شود، در نتیجه روزی هر کس غیر از ثروت و دارایی او است (۳).


 


تقسیمات متنوعی درباره رزق و روزی در کلام دانشمندان اسلامی وارد شده است که مهم‌ترین آن‌ها این است که روزی و نصیب و بهره هر کس که از سوی پروردگار عالمیان به وی ارزانی می‌شود، صرفاً جنبه مادی نداشته و بعد دیگری را نیز شامل می‌شود، لذا روزی یا مادی است و یا معنوی. روزی م
ادی شامل خوردنی‌ها، پوشیدنی‌ها و به طور کلی امکانات مادی می‌شود که به انسان داده شده است و روزی معنوی هم علوم، معارف، نبوت، حج، شهادت و … را در بر می‌گیرد. در ادعیه اسلامی از امور معنوی، به رزق و روزی تعبیر شده است، مثلاً ما از خداوند درخواست می‌کنیم تا حج خانه‌اش را روزی ما قرار دهد: اللهم ارزقنی حج بیتک الحرام؛ و یا درباره معصیت و اطاعت از او طلب می‌کنیم تا توفیق بندگی و دوری از گناه را بر ما ارزانی کند: اللهم ارزقنی توفیق الطاعه و بُعد المعصیه (۴).


شاید جالب باشد که بدانید رزق و روزی فقط شامل قسمت حلال آن می‌شود و در واقع چیزی به عنوان روزی حرام وجود ندارد، و دلیل آن هم این است که حرام اصلاً روزی محسوب نمی‌شود و خداوند متعال هرگز حرام را روزی بندگانش قرار نمی‌دهد. به همین دلیل اکثر دانشمندان و علمای اسلامی واژه رزق را که در آیات و احادیث آمده است، به معنای رزق حلال می‌دانند.


رسول خدا صلی الله علیه و آله در آخرین حج خانه خدا که به حجه الوداع معروف است، در بخشی از سخنان خویش برای مردم فرمود: «خداوند متعال روزی‌ها را در میان مخلوقاتش به صورت حلال تقسیم فرموده است، نه به صورت حرام. پس هر کس با تقوی باشد و صبر کند خداوند روزیش را به او می‌دهد، ولی هر کس بر اثر کم صبری، پرده دری و شتاب کند و از غیر راه حلال روزی را بیابد، از روزیش کم می‌شود و در قیامت نیز مورد بازخواست
قرار می‌گیرد» (۵).


اهمیت و ضرورت کسب روزی حلال به اندازه ای است که بزرگان دینی ما در احادیث فراوان به آن اشاره کرده‌اند و افرادی را که در راه کسب روزی حلال تلاش می‌کنند را بسیار ستوده‌اند. در بسیاری از روایات معصومین علیهم السلام کار و تلاش در جهت کسب روزی حلال همسنگ شمشیر به دست گرفتن و جهاد در راه خدا معرفی شده است. پیامبر اکرم (ص) در این زمینه می‌فرمایند: «کسی که در راه کسب روزی حلال برای خانواده‌اش تلاش کند، مجاهد و حرکت کننده در راه خدا است» (۶).


هم ایشان در جای دیگر می‌فرمایند: «عبادت دارای هفتاد جزء است که با فضیلت‌ترین آن‌ها طلب روزی حلال است» (۷).


آن حضرت در جای دیگری نیز می‌فرمایند: «طلب الحلال جهاد» (۸)؛ کار کردن برای کسب درآمد حلال جهاد است.


پی‌نوشت:


۱. وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۲۴، حدیث ۱۱


۲. میزان الحکمه، ج ۵، ص ۲۰۵۹


۳. محمد علی قاسمی، گشایش روزی، ص ۱۹


۴. تفسیر نمونه، ج ۲۰، ص ۳۷۴


۵. وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۲۳، حدیث ۸


۶. محمد علی قاسمی، گشایش روزی، ص ۲۵


۷. محمد بن کلینی، الکافی، ج ۵، ص ۷۸


۸. میزان الحکمه، ج ۵، ص ۲۰۵۹


http://www.islamiclife.ir

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید
پخش ویدئو

مسابقه ی کتابخوانی تفسیر سوره ی انسان

مشاوره رایگان کلاسهای مجازی