ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

نقش زنان در دوران حکومت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف

خدیجه ملکان


 


چکیده


حضور زنان در حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) مسئله ایست که در روایات متعدّدی از ناحیه معصومین علیهم السلام به آن اشاره شده و بعضاً به تعداد و حتّی نام آنها نیز تصریح شده است. هر چند بر طبق بعضی از روایات زنان اکثر پیروان دجال را تشکیل می دهند ولی در روایات فراوان دیگری از نام زنان مؤمن و عفیفه­ای یاد شده که در حفظ عقیده خود سخت کوشا بوده، و با برخورداری از ثبات قدم و روحیه ایثار و شهادت هرجا می روند با جنگ تبلیغاتی علیه دجال، ماهیت ضد انسانی او را آشکار می سازند. بخشی از این زنان نمونه در عصر حضور زندگی می­کنند و با فراخوان حضرت به وی ملحق می­شوند. برخی دیگر در دوران­های سابق می­زیسته­اند و به جهت برخوردای از ایمان قوی و زندگی شایسته برای نصرت حضرت ذخیره شده­اند و در هنگام ظهور رجعت خواهند کرد و برخی دیگر، زنان مؤمنی هستند که قبل از ظهور از دنیا رفته اند و هنگام ظهور به آنها برای بازگشت به دنیا اختیار داده می شود.


مقدمه


درباره امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) گرچه مباحث گوناگونی، مانند راز طول عمر، فلسفه غیبت، عوامل ظهور، علائم ظهور حتمیه و غیر حتمیه و مشکلات دوران غیبت و… مطرح شده است و روایات زیادی در این زمینه وجود دارد و کتابهای فراوانی تدوین گشته است امّا از جمله مواردی که هنوز جای تحقیقات و بررسی­های فراوان دارد نقش زنان و کیفیّت حضور آنان در حکومت جهانی حضرت ولی عصر (عج) می­باشد.


امروزه بانوان همانند بسیاری از مردم به آینده می اندیشند، به یک انقلاب جهانی و یک حکومت موعود، که چگونه بر قدرتهای بزرگ غلبه پیدا می کند و در این ظفر عظیم چه کسانی با او همکاری می کنند و زنان در آ
ن زمان چه نقشی دارند؟ دشمنان او چه کسانی­اند و راز و رمز موفقیتش در گرو چیست؟


این نوشتار به منظور یافتن پاسخ­هایی برای سؤالات فوق با مبنا قرار دادن روایات مربوطه به بررسی نقش، تعداد، و شرح حال مصادیق عینی برخی از یاوران زن آنحضرت پرداخته است.


نقش زنان در دوران غیبت صغری


در دوران سخت غیبت صغری، در روزهایی که شیعیان پس از دویست و شصت سال با یک آزمایش بزرگ رو به رو بودند و می بایست با غیبت امام خو کنند، یک زن به عنوان مفزع و پناه معرفی می شود و آن مادر بزرگوار امام حسن عسکری)علیه السلام( است. در این دوره، اگر چه امام هادی و امام حسن عسکری(علیهماالسلام) زمینه غیبت را از پیش فراهم کرده بودند و شخصیت های مورد اعتمادی همانند عثمان بن سعید عمری و پسرش محمد بن عثمان رابه عنوان وکیل معرفی کرده بودند، به دلایلی از موقعیت مادر امام حسن عسکری(علیه السلام) معروف به «جدّه»، استفاده شد و وی پناه شیعه معروف گردید. ازگفتگوی احمد بن ابراهیم با «حکیمه» دختر امام جواد(علیه السلام) برمی آید که پس از گذشت دوسال از رحلت امام حسن عسکری(علیه السلام) همچنان بسیاری از کارها به دست مادر بزرگوار امام حسن عسکری(علیه السلام) انجام می شده است ولی در حقیقت ازطرف حضرت حجه بن الحسن(علیه السلام) و به فرمان آن حضرت صورت می گرفته است.


شیخ صدوق(رحمه الله علیه) از احمد بن ابراهیم نقل کرده است که در سال ۲۶۲ ه.ق، بر حکیمه دختر امام جواد(علیه السلام) وارد شدم و از پس پرده با وی سخن گفتم و از او درباره اعتقادش به امامان پرسیدم. او همه آنها را یکایک شمرد و آنگاه حجه بن الحسن بن علی را نیز نام برد... از او پرسیدم: این فرزند کجاست؟ گفت: در پس پرده غیب است. گفتم پس شیعه به چه کسی پناه ببرد؟ گفت: به جدّه، مادر امام حسن عسکری(علیه السلام). سپس افزود: این دستور از سوی امام حسن عسکری(علیه السلام) و به پیروی از امام حسین (علیه السلام) صورت گرفته است زیرا امام حسین(علیه السلام) در ظاهر برای حفظ جان فرزندش امام سجاد(علیه السلام) به خواهرش زینب کبری (علیهاسلام) وصیت کرد و درنتیجه تا مدتی هرآنچه از امام زین العابدین(علیه السلام) صادر می شد به حضرت زینب(علیهاسلام) نسبت داده می شد تا امر پنهان باشد. و حساسیت ها نسبت به امام سجاد(علیه السلام) کمتر شود. این امتیاز برای جدّه باقی بود تاآنکه کسانی مانند «عثمان بن سعید» و دیگر سفرا و نایبان خاص امام زمان(علیه السلام) در بین شیعیان شناخته شدند و منزلت یافتند.


پس از شهادت امام عسکری(علیه السلام) یک بانو، نظر دستگاه خلافت بنی عباس را نسبت به تعقیب امام زمان تغییر داد. نوشته اند پس از گزارش جعفر کذّاب، که در خانه امام حسن عسکری(علیه السلام) فرزند خردسالی از آن حضرت باقی مانده است، آنها به خانه امام هجوم بردند و پس از دستگیری صیقل (یکی از کنیزان امام) فرزند خردسال را از او مطالبه کردند. او نخست انکار کرد و آنگاه برای این که موضوع برای آنها پوشیده ماند، گفت من حامله هستم. از این رو آن کنیز را به دست «أبی الشوارب»، قاضی وقت، سپردند تا از او مراقبت کند. در مدتی که صیقل زیرنظر قاضی نگهداری می شد دستگاه خلافت با مرگ عبید
بن خاقانی و شورش صاحب الزنج روبه رو شد و صیقل از وضعیت آشفته سود جست و فرار کرد


نقش زنان در دوران غیبت کبری (قبل از ظهور)


عصر غیبت کبر
ی با انتهای غیبت صغری شروع می­شود. غیبتی که توسط اعلان شخص امام زمان(علیه السلام) در سال ۳۲۹ هجری صورت گرفت. حضرت در نامه ای به علی بن محمد سمری از انتهای سفارت او و شروع غیبت کبری خبر داد. عصر غیبت کبری دارای شرائط و خصوصیاتی است که به برخی از آن­ها اشاره می کنیم: ۱- جدا شدن مسلمانان در ظاهر از رهبر و امام خود ۲-گسترش ظلم و ستم در روی زمین ۳-تاکید الهی بر امتحان امت اسلامی.


نقش زنان قبل از ظهور، مانند دیگر افراد جامعه می توانند در جامعه نقش داشته و در صحنه‏های سیاسی و اجتماعی حضور فعال داشته باشند. امروزه در جمهوری اسلامی ایران زنان در تعیین سرنوشت جامعه تاثیر گذار بوده و با پذیرش بخشی از مسئولیت‏ها حضور خویش را در صحنه‏های مختلف پررنگ نموده‏اند. از سوی دیگر زنان می توانند با انجام وظایف دوران غیبت، زمینه ظهور امام زمان(علیه السلام) را فراهم کنند. بنابراین نقش زنان قبل از ظهور در زمینه سازی ظهور امام و حضور در صحنه‏های مختلف از جمله صحنه­های فرهنگی، خانوادگی، سیاسی و اجتماعی و… جلوه می کند. کسب آگاهی هر چه بیشتر، ایجاد آمادگی در خود و دیگران، تربیت فرزندان و آشنا نمودن آنها با حضرت مهدی(علیه السلام) و ایجاد عشق و شور در آنها، بخشی از این نقش مهم می باشد.


& lt;SPAN style=”LINE-HEIGHT: 200%; FONT-FAMILY: ‘Tahoma’,’sans-serif’; COLOR: black; FONT-SIZE: 9pt; mso-fareast-font-family: ‘Times New Roman'” lang=AR-SA>امّا برای موفقیّت در به انجام رساندن این رسالت بزرگ زنان همانند دیگر اصحاب آن حضرت باید به تحصیل صفات و ویژگی هایی همّت گمارند که در روایات معصومین(علیهم السلام) به آن اشاره شده است. مطابق برخی از روایات، اصحاب حضرت از صفات و ویژگی هایی برخوردارند که به برخی از آنها اشاره می کنیم.


1- اخلاص: در روایتی امام جواد (علیه السلام) به عبدالعظیم حسنی(علیه السلام)فرمود: “… و هنگامی که برای او این تعداد(۳۱۳نفر) از اهل اخلاص جمع شد خداوند امر او را ظاهر خواهد کرد…” [۳]


2- یقین و استقامت: از امام صادق(علیه السلام) در حدیثی نقل شده که فرمود: “… گویا قلب های آن ها
به مانند تکه های آهن است، شکی در قلوب آن ها راجع به خدا وجود ندارد. محکم تر از سنگ است…”
[۴]


3- معرفت عمیق: از امام علی(علیه السلام) در ضمن حدیثی نقل است که فرمود: “…ولکن در طالقان مردمانی مومن خواهند آمد که به خداوند معرفت واقعی دارند و آنان انصار مهدی در آخر الزمان می باشند”.[۵]


4- تهجّد و شب زنده داری: از امام صادق(علیه السلام) در حدیثی راجع به اصحاب قائم(عجل الله تعالی فرجه الشریف) نقل است که فرمود: ” گویا من نظر می کنم به قائم و اصحاب او در نجف کوفه… سجده ها به پیشانی های آن ها اثر گذارده است، شیران در روز و راهبان در شب اند…”. [۶]


5- برخورداری از تایید الهی: طبرسی در روایتی از امام علی(علیه السلام) نقل کرده که فرمود: ” تا این که خداوند مردی را در آخر الزمان بر می انگیزاند… او را به ملائکه اش تایید کرده و انصارش را حفظ خواهد نمود”. [۷]


وظائف منتظران


ظهور امام زمان(علیه السلام) وابسته به شرائط و مصالح خاصی است، ولی آن چه که مربوط به شیعیان حضرت می شود این است که:


1- خود را اصلاح نموده و با شرائط حکومت و عصر ظهور حضرت وفق دهیم.


2- در جامعه، برای ظهور حضرت زمینه سازی کنیم و در صدد اصلاح مردم در حد توان خود براییم تا
شرائط فراهم شود و به دست توانای حضرت موانع کلی برطرف شده و شرائط اساسی برای حکومت عدل جهانی ایجاد گردد. لذا فرموده اند: “منتظران مصلح خود افرادی صالحند”.


3- هرگز دعا و استغاثه به درگاه الهی را فراموش نکنیم که در ظهور حضرت تاثیر بسزایی دارد. [۸]


نقش زنان در دوران حکومت امام مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف)

&#x 0D;

ظهور و حکومت حضرت مهدى(عجل الله تعالی فرجه الشریف) نیز بسان بعثت رسول(صلی الله علیه و آله) تحولات عظیمى را در پى خواهد داشت و از جمله زن امروز را که با آب و رنگى مدرن‏تر به دوران جاهلیت باز گردانده شده را وارد مرحله جدیدى از کرامت و شخصیت خواهد نمود.


زنان در دوران پیروزی وحاکمیت عدل مهدی(علیه السلام) حرکت و رشد چشمگیری خواهند داشت. آنان چنان از علم و معارف اسلامی بهره می‌برند که حرکات و رفتارشان، بر اساس قانون خدا است. بر این پایه به بهترین وجه ممکن به تربیت فرزندان با ایمان(در کنار حرکت فرهنگی خود) اقدام می‌کنند. امام باقر(علیه السلام)فرمود: در زمان امام مهدی(علیه السلام) به شما حکمت داده می‌شود، تا آنجا که زن در درون خانه‌اش مطابق کتاب خدا و سنت پیامبر(صلی الله علیه و آله) قضاوت می‌کند”. [۹]


همچنین در آن دوران زنان از امنیّتی بی­نظیری برخوردار خواهند بود و بیش از هر زمان دیگری در طول تاریخ از دست ظلم و تجاوز انسان­های شرور در امان خواهند بود تا جاییکه در روایت آمده است: «راه ها به گونه ای امن می شود که زنان جوان از جایی به جای دیگر، بدوم همراه داشتن محرمی سفر می کنند و از هر گونه تعرض و سوء نظر در امان هستند. [۱۰]


حال سزاوار است بدانیم زنان در این حرکت عظیم تاریخی و سرنوشت ساز چه نقشی را ایفا می کنند و چه مسؤولیتی بر عهده دارند و کدام فعالیت‏ها و مسئولیت‏هاى حکومتى در اختیار زنان لایق و کاردان قرار خواهد گرفت.


هر چند طبق بعضی از روایات اکثر پیروان دجال را یهود و زنان تشکیل می دهند، [۱۱] ولی در کنار آنان زنانی مومن و عفیف نیز هستند که در حفظ عقیده خود سخت کوش بوده، از اوضاع پیش از ظهور بسیار متاثرند. برخی از زنان از ثبات قدم و روحیه جهادگرانه ای برخوردارند و هرجا می روند با جنگ تبلیغاتی علیه دجال، ماهیت ضد انسانی او را آشکار می سازند.


 برپایه بعضی روایات نقش زنان در زمان حضور به نقش زنان در زمان پیامبر(صلی الله علیه و آله) تشبیه شده است [۱۲] و وظائفی همچون رساندن آب و غذا به رزمندگان، آشپزی، نگه داری وسایل رزمندگان، تهیه دارو، رساندن مهمات، تعمیر تجهیزات، انتقال شهدا، شرکت در جنگ های دفاعی، تشویق رزمندگان برای عزیمت به جبهه، تشویق آنان در صحنه نبرد و… برای آن تعریف شده است.


در بعضی روایات دیگر تصریح شده است که زنان در بخش درمان و بهداشت مشغول فعالیت هستند. از بعضی روایات دیگر می توان استفاده نمود که تعدادی از زنان از مدیران و کارگزاران حکومت امام زمان خواهند بود و در پست‏های مدیریتی فعالانه نقش خواهند داشت.


حال سزاوار است بدانیم زنان در حکومت قائم آل محمد(علیه السلام) چه می کنند؟ چه کسانی هستند؟ چند نفرند؟ از کجا می آیند و چه مسؤولیتی برعهده دارند؟ براساس برخی از روایات، حضور و نقش این زنان ازنظر زمان و موقعیت، را می توان در چهار دسته مورد بررسی قرار داد:


الف) زنان هم عصر حضرت حجّت [۱۳]


اولین گروه از زنانی که به محضر امام زمان(علیه السلام) می شتابند آنهایند که در آن ایام می زیسته اند و همانند دیگر یاران امام(علیه السلام) به هنگام ظهور در حرم امن الهی به خدمت امام(علیه السلام) می رسند. در این باره دو روایت وجود دارد& lt;SPAN style=”LINE-HEIGHT: 200%; FONT-FAMILY: ‘Tahoma’,’sans-serif’; COLOR: black; FONT-SIZE: 9pt; mso-fareast-font-family: ‘Times New Roman'” dir=ltr>:


امّ سلمه ضمن حدیثی درباره علایم ظهور، از پیامبر روایت کرده است که فرمود: «در آن هنگام پناهنده ای به حرم امن الهی پناه می آورد و مردم همانند کبوترانی که از چهار سمت به یک سو هجوم می برند به سوی او جمع می شوند تا اینکه در نزد آن حضرت سیصد و چهارده نفر گرد می آیند که برخی از آنان زن می باشند که بر هر جبار و جبار زاده ای پیروز می شود. »


همچنین جابر بن یزید جعفی، ضمن حدیث مفصلی از امام باقر(علیه السلام) در بیان برخی نشانه های ظهور نقل کرده که«به خدا سوگند، سیصد و بالاتر از ده نفر می آیند که پنجاه نفر از این عده زن هستند که بدون هیچ قرار قبلی در مکه کنار یکدیگر جمع خواهند شد. این است معنای آیه شریفه: «هرجا باشید خداوند همه شما را حاضر می کند. زیرا او بر هر کاری توانا است.» [۱۴]


از کلمه”فیهم” که در روایت آمده استفاده می شود که این پنجاه زن از جمله ۳۱۳ نفرند. و تعبیر به “رجلا” به جهت تغلیب است. همان گونه که در آیه تطهیر ضمیر “کم” که برای جمع مخاطب مذکر است به کار رفته و به طور حتم حضرت زهراء (علیها سلام) نیز مشمول آیه است و اگر مقصود امام از وجود آن پنجاه زن، همراهی آنان با آن ۳۱۳ نفر بود باید از تعبیر “معهم” استفاده می کرد، نه “فیهم”.


و اگر اشکال شود که: پس چرا اسامی این پنجاه نفر در بین نام ۳۱۳ نفر نیامده است؟ در جواب گوییم: با مراجعه به روایاتی که اسامی یاران خاص حضزت را ذکر کرده اند پی می بریم که نام همه ۳۱۳ نفر نیامده است و لذا ممکن است بقیه آنان از زنان باشند که به جهت خاصی نام آنان برده نشده است. [۱۵]


و دیگر این که این سیصد و سیزده نفر مانند عدد اصحاب بدر برشمرده شده اند و همه یاران و فرماندهان عالی رتبه و ازنظر مقام و قدرت درحد بسیار بالایی هستند که برخی با ابر جابه جا می شوند و اینها بدون شک با بقیه مردم آن زمان فرق بسیار دارند. بنابراین اگر بگوییم آنها جزو همان سیصد و سیزده نفر هستند برای آنها رتبه و موقعیت ویژه قائل شده ایم و اگر بگوییم در زمره یاران دیگر حضرت باشند از امتیاز کمتری برخوردارند.&l t;/SPAN>


در توجیه و جمع این روایات گفته شده تعداد ۳۱۳ نفر هسته اصلی و مرکزی یاران امام زمان(علیه السلام) میباشند.حال که میان ۳۱۳ تن از یاران حضرت (که کارگزاران و مدیران حضرت میباشند) پنجاه زن وجود دارند، به این نتیجه می رسیم که زنان در پست‏های مدیریتی فعالانه نقش خواهند داشت.


ب) زنان آسمانی


دسته دوم چهارصد بانوی برگزیده هستند که خداوند برای حکومت جهانی حضرت ولی عصر( علیه السلام) در آسمان ذخیره کرده است و با ظهور آن حضرت به همراه حضرت عیسی، علیه السلام، به زمین می آیند.


ابوهریره از پیامبر(صلّی اللّه علیه و آله) روایت کرده که « عیسی بن مریم به همراه هشتصد مرد و چهارصد زن از بهترین و شایسته ترین افراد روی زمین فرود خواهد آمد. [۱۶]


امّا اینکه این زنان از امتهای پیشین هستند یا امت اسلامی زمان پیامبر(صلّی اللّه علیه وآله) و معصومین(علیهم السلام) یا از دورانهای مختلف و اینکه آنها از چه زمان و به چه علت به آسمان برده شده اند و برای عهده داری منصبی در حکومت حضرت می آیند یا برای مسایل دیگر از جمله پرسش­هایی است که این حدیث نسبت به آنها ساکت است.


ج) بانوان منتظر


چهارمین گروه یاوران امام زمان(علیه السلام) بانوان پرهیزکاری هستند که پیش از ظهور حضرت بقیه اللّه(علیه السلام) رحلت کرده اند. به ایشان گفته می شود: امام تو ظاهر گشته است، اگر مایلی می توانی حضور داشته باشی. آنان نیز به اراده پروردگار زنده خواهند شد. رجعت زنان مربوط به گروه خاصی نیست و هر بانویی خود را با خواسته ها و شرایط زندگی در حکومت مهدی آل محمد(صلی الله علیه و آله) تطبیق دهد ممکن است در آینده از رحمت خداوندی بهره مند گشته، برای یاری امام زنده شود. یکی از آن شرایط خواندن “دعای عهد” است که در فرد، نوعی آمادگی برای پذیرش حکومت آخرین ذخیره الهی ایجاد می کند. به فرموده امام صادق(علیه السلام) : هر که چهل صبح دعای عهد را بخواند از یاوران قائم ما باشد و اگر هم پیش از ظهور آن حضرت از دنیا برود خداوند او را از قبر بیرون آورد تا در خدمت آن حضرت باشد… [۱۷]


د ) زنان مراجعت کننده


سومین گروه از یاوران حضرت بقیه اللّه(علیه السلام) زنانی هستند که خداوند به برکت ظهور امام زمان(علیه السلام) آنها را زنده خواهد کرد و بار دیگر به دنیا رجعت خواهند نمود. این گروه دو دسته اند. برخی با نام و نشان از زنده شدنشان خبر داده شده و برخی دیگر فقط از آمدنشان سخن به میان آمده است.


در منابع معتبر اسلامی نام سیزده زن یاد می شود که به هنگام ظهور قائم آل محمد(صلّی اللّه علیه وآله) زنده خواهند شد و در لشکر امام زمان(صلّی اللّه علیه وآله) به مداوای مجروحان جنگی و سرپرستی بیماران خواهند پرداخت.


مفضل بن عمر از امام صادق(علیه السلام) روایت کرده است که « همراه قائم آل محمد(صلّی اللّه علیه وآله ) سیزده زن خواهند بود.گفتم آنها را برای چه کاری می خواهد؟ فرمود: به مداوای مجروحان پرداخته، سرپرستی بیماران را به عهده خواهند گرفت. عرض کردم: نام آنها را بفرمایید.فرمود: قنواء(دختر رشید هجری)، ام ایمن، حبابه والبیه، سمیه(مادر عمارپسریاسر)، زبیده ام خالد احمسیه(به نقلی زن هارون الرشید)، ام سعید حنفیه، صیانه ماشطه، ام خالد جهنّیه. [۱۸]


صیانه ماشطه، در زمان حضرت موسی می زیسته است و مادر عمار یاسر در ابتدای بعثت به شهادت رسید. حبابه در زمان علی(علیه السلام)
و قنواء در زمان امام حسن و امام حسین(علیهما السلام) و بقیه در زمان های دیگر زندگی می کرده اند
.


این گروه سیزده نفری رجعت خواهند کرد و خداوند برای قدردانی از آنها، به برکت امام زمان آنها را زنده خواهد کرد.


در این روایت امام صادق(علیه السلام) از آن سیزده زن فقط نام نه نفر را یاد می کند. در کتاب خصایص فاطمیه به نام نسبیه، دختر کعبه مازینه، و در کتاب منتخب البصائر به نام وتیره و أحبشیه اشاره شده است. [۱۹]


اینک به اختصار به شرح حال برخی از زنان نامبرده اشاره می کنیم.


1- صیانه ماشطه


او یکی از همان سیزده بانویی است که در دولت حضرت مهدی(علیه السلام) زنده شده، به دنیا بازمی گردد. وی همسرحزقیل، پسر عموی فرعون، و شغلش آرایشگری دختر فرعون بود.او همانند شوهرش به پیامبر زمان خود، حضرت موسی، ایمان آورده بود امّا همچنان ایمان خود را پنهان می کرد.


نوشته اند: روزی وی مشغول آرایش دختر فرعون بود که شانه از دستش افتاد و بی اختیار نام خدا را بر زبان جاری ساخت. دختر فرعون گفت: آیا نام پدر مرا بر زبان آوردی؟ گفت: نه، بلکه نام کسی را بر زبان آوردم که پدر تو را آفریده است. دختر فرعون ماجرا را نزد پدر بازگو کرد و فرعون صیانه را احضار کرد و گفت: مگر به خدایی من اعتراف نداری؟ گفت: هرگز! من از خدای حقیقی دست نمی کشم و تو را پرستش نمی کنم. فرعون دستور داد تا تنور مسی برافروزن
د و همه بچه های آن زن را در حضورش در آتش افکنند. چون نوبت به طفل شیرخوارش رسید صیانه می خواست به ظاهر از دین برائت جوید که کودک شیرخوارش به زبان آمد و گفت: مادر صبر کن که تو بر حق هستی! فرعونیان آن زن و بچه شیرخوارش را در آتش افکنده، سوزاندند و خداوند دراثر صبر و تحمل آن زن در راه دین، او را در دولت امام مهدی زنده می گرداند تا هم به آن حضرت خدمت کند وهم انتقام خود را از فرعونیان بگیرد
.


2- سمیه، مادر عمار یاسر


وی هفتمین نفری بود که به اسلام گروید و بدین سبب، دشمن را سخت به خشم آورد و بدترین شکنجه ها را براو روا داشتند و نخستین زن شهید در ا
سلام است.
[۲۰]


او و شوهرش یاسر در دام ابوجهل گرفتار آمدند و او نخست آنها را اجبار کرد که پیامبر خدا را دشنام دهند، امّا آنها حاضر به چنین کاری نشدند. او نیز زره آهنی به سمیه و یاسر پوشانید و آنها را در آفتاب سوزان نگه داشت. پیامبر که گاه از کنارشان عبور می کرد آنها را به صبر و مقاومت سفارش می نمود و می فرمود: «ای خاندان یاسر، صبر پیشه سازید که وعده گاه شما بهشت است» [۲۱] سرانجام ابوجهل برهریک ضربتی وارد ساخت و ایشان را به شهادت رساند.


خداوند این زن را به پاداش صبر و مجاهدتی که در راه اعتلای اسلام نشان داد و بدترین شکنجه را از دشمن خدا تحمل کرد، در ایام ظهور مهدی آل محمد(صلّی اللّه علیه وآله) زنده خواهد نمود تا تحقق وعده الهی را ببیند و در لشکر ولی خدا به یاوران آن حضرت خدمت کند.


3- نسیبه، دختر کعب مازنیه مشهور به ام عماره


او معروف به ام عماره و از زنان فداکار صدر اسلام است که در برخی از جنگهای پیامبر اسلام( صلّی اللّه علیه وآله) شرکت جسته و مجروحان جنگی را مداوا کرده است. او در جنگ احد بهترین نقش را ایفا کرد. با دیدن صحنه فرار مسلمانان و تنها گذاشتن پیامبر به دفاع از جان شریف پیامبر پرداخت و در این راه بدنش زخم های فراوان برداشت. پیامبر عزیز این فداکاری را ستود و به فرزندش عماره چنین فرمود: امروز مقام مادر تو از مردان جنگی والاتر است. [۲۲] پس از فروکش کردن جنگ، نسیبه با سیزده زخم سنگین به همراه دیگر مسلمانان به خانه برگشت و به استراحت پرداخت. با شنیدن فرمان پیامبر خدا(صلّی اللّه علیه وآله) که مجروحان جنگ باید به تعقیب دشمن بشتابند، نسیبه از جای برخاست و آماده رفتن شد، امّا به علت شدت خونریزی نتوانست شرکت کند. همین که پیامبر از تعقیب دشمن برگشت، پیش از آنکه به خانه برود، عبداللّه بن کعب مازنی را برای احوالپرسی نسیبه و سلامتی وی به نزد او فرستاد و چون از سلامتی وی آگاه گشت شادمان موضوع را به پیامبر خبر داد. نسیبه از کسانی است که برای یاری امام مهدی(علیه السلام) زنده خواهد شد. [۲۳]


4- امّ ایمن


از زنان پرهیزکار و خدمتکار حضرت رسول(صلّی اللّه علیه وآله) است. پیامبر به او مادر خطاب می کرد و می فرمود: «هذه بقیه اهل بیتی» [۲۴] یعنی این زن، باقی مانده­ای از خاندان من است. وی همواره در کنار زنان مجاهد، در راه خدا، در جبهه جنگ به مداوای مجروحان می پرداخت. [۲۵]


ام ایمن از شیفتگان خاندان امامت، بسیار شریف و مومن بود که در ماجرای فدک، حضرت زهرا(علیهاالسلام) او را به عنوان شاهد معرفی کرد. وی پنج یا شش ماه پس از پیامبر از دنیا رفت. [۲۶] خداوند به برکت مهدی آل محمد(صلی الله علیه و آله) به هنگام ظهور، او را زنده می گرداند تا در لشکرگاه امام به خدمت گماشته شده و همواره در کنار زنان مجاهد در راه خدا، در جبهه جنگ به مداوای مجروحان بپردازد.


5- امّ خالد


با توجّه به وجود دو بانو با این نام در تاریخ به نظر می­رسد که مقصود، ام خالد مقطوعه الید (دست بریده) باشد که یوسف بن عمر، پس از به شهادت رساندن زیدبن علی بن الحسین در کوفه، دست او را به جرم شیعه بودن قطع کرد. در کتاب رجال کشی درباره شخصیت و مقام این زن فداکار از امام صادق(علیه السلام) مطلبی ذکر گردیده که حایز اهمیت است. ابوبصیر گوید: در خدمت امام صادق(علیه السلام) نشسته بودیم که ام خالد مقطوعه الید از راه رسید. حضرت فرمود: ای ابابصیر!آیا میل داری که کلام امّ خالد را بشنوی؟ من عرض کردم: آری ای فرزند رسول خدا و با شنیدن آن شادمان می گردم… در همان موقع ام خالد به خدمت امام آمد و سخن گفت. دیدم وی در کمال فصاحت و بلاغت صحبت می کند. سپس حضرت پیرامون موضوع ولایت و برائت از دشمنان با او سخن گفت. [۲۷]


6- زبیده


مشخصات کاملی از او نقل نشده است. احتمال دارد زبیده زن هارون الرشید باشد که شیخ صدوق(رحمه الله علیه) درباره اش گفته است وی یکی از هواداران و پیروان اهل بیت(علیهم السلام) است. هنگامی که هارون دانست از شیعیان است قسم خورد که طلاقش دهد. زبیده کارهای خدماتی بسیاری داشت که یکی آبرسانی به عرفات است. همچنین نوشته اند وی یکصد کنیز داشت که همگی حافظ قرآن بودند و هر کدام موظف بودند که یک دهم قرآن را بخوانند به گونه ای که از محل سکونت او صدای تلاوت قرآن همانند زمزمه زنبور عسل بلند بود. زبیده در سال ۲۱۶ ه.ق، رحلت کرد. [۲۸]& lt;/SPAN>


7- حبّابه والبیه


از زنان والامقامی است که دوره زندگی هشت امام معصوم(علیهم السلام) را درک کرد و پیوسته مورد لطف و عنایت ایشان قرار داشت. در یک یا دو نوبت به وسیله امام زین العابدین و امام رضا (علیهماالسلام) جوانی اش به او بازگردانده شد. اولین ملاقات وی با امیر مؤمنان(علیه السلام) بود که از آن حضرت دلیلی بر امامت درخواست کرد. حضرت در حضور وی سنگی را برداشت و بر آن مهر خود را نقش کرد و اثر آن مهر در سنگ جای گرفت و به او فرمود: پس از من هر که توانست در این سنگ چنین اثری برجای بگذارد او امام است. از این رو حبابه پس از شهادت هر امامی نزد امام بعدی می رفت و آنان مهر خود را بر همان سنگ می زدند و اثر آن نقش می بست. نوبت که به امام رضا(علیه السلام) رسید حضرت نیز چنین کرد. حبابه نه ماه پس از رحلت آن امام زنده بود و پس از آن بدرود حیات گفت. [۲۹]


روایت شده است که وقتی حبابه به خدمت امام زین العابدین(علیه السلام) رسید یکصد و سیزده سال از عمرش سپری شده بود. حضرت با انگشت سبابه خود اشاره ای نمود و جوانی اش بازگشت. [۳۰]


همچنین نوشته اند: صورت حبابه از زیادی سجود سوخته و از عبادت همانند چوب خشکیده ای شده بود. [۳۱]


8- قنواء


دختر رشید هجری، یکی از شیعیان و پیروان علی(علیه السلام) و خود از یاران با وفای حضرت امام جعفر صادق(علیه السلام) است. [۳۲] وی دختر بزرگمردی است که در راه محبت و دوستی امیر مؤمنان(علیه السلام) به طرز دلخراشی به شهادت رسید. از گفتار شیخ مفید برمی آید که قنواء به هنگام ورود پدرش نزد عبیداللّه بن زیاد شاهد قطع دو دست و دو پای پدر خود بوده و به کمک دیگران بدن نیمه جان پدر را از دارالاماره بیرون آورده و به خانه منتقل کرده است. روزی قنواء به پدرش گ
فت:
پدرجان، چرا این همه خود را به رنج و مشقت عبادت می اندازی! پدر درجواب گفت: دخترم، پس از ما گروهی خواهند آمد که بینش دینی و شدت ایمانشان از ما، که این همه خود را به زحمت عبادت انداخته ایم، بیشتر است. [۳۳]


نتیجه بحث


با بررسی به عمل آمده در این تحقیق روشن می شود که حضور زنان در دولت و حکومت حضرت مهدی(عج) از جمله مسائلی است که در روایات فراوانی به آن اشاره شده و از مجموع ۳۱۳ نفری که هسته اصلی یاوران مهدی را تشکیل می دهند ۵۰ نفر آنان زنان هستند. اگر چه تعداد زنان و مردانی که در حکومت آخرالزمانی به نصرت حضرت حجت(عج) قیام می­کنند منحصر در این تعداد نیست و زنان و مردان شایسته دیگری که چه در عصر حضور و چه در زمان­های سابق با تقویت ایمان و اصلاح عمل به خودسازی پرداخته اند، عهده دار مناصب و مشاغل گوناگونی در آن حکومت خواهند بود.


 


پی نوشت:


[1]< SPAN dir=rtl>. شیخ صدوق، محمد بن علی بن الحسین، کمال الدین، ج ۲، ص۵۰؛ الطوسی، محمد بن الحسن، الغیبه، ص ۱۳۸


[2]. رضوانی، علی اصغر، موعود شناسی انتشارات مسجد مقدس جمکران، ۱۳۸۴، ص ۳۷۴


 [3] شیخ صدوق، همان، ج۲، ص۳۷۷و۳۷۸


[4]. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۵۲، ص۳۰۷، ح۸۲


[5]
. همان، ج۵۱، ص۸۷، ح۸۳


[6]. همان، ج۵۲، ص۳۸۶


[7]. همان، ص۲۸۰، ح۶ب


 [9] بحار الانوار، ج۵۲، ص۳۵۲


[10] – همچنین امیر مومنان در روایتی می فرماید: هرگاه قائم ما قیامت کند درندگان با انسان ها کاری ندارن
د تا جایی که زنی از عراق به شام می رود بدون این که درنده ای او را نگران سازد و یا از درنده ای بترسد. همچنین قتاده می گوید «زنی به همراه پنج زن دیگر بدون داشتن مردی به حج می روند و از چیزی ترس ندارند. عدی بن حاتم نیز در روایتی نقل می­کند: به یقین روزی فرا می رسد که زنی ناتوان به تنهایی از حیره ( نزدیکی نجف) به زیارت خانه خئا می رود و از کسی جز خدا نمی ترسد. شیخ صدوق، خصال، ب۴۰۰، ص۲۵۵


[11]. طبسی، نجم الدین، چشم اندازی به حکومت امام مهدی، انتشارات دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم،۱۳۸۵، ص۶۸


[12]& lt;SPAN dir=rtl>. همان، ص۷۶


[14]. بقره/ ۱۴۸


[15]. همان، ص۵۹۴


[16]. علی کورانی عاملی،المعجم الموضوعی الامام المهدی، ص۶۵۹


[17]. شیخ عباس قمی، سفینه البحار، ج ۲، ص ۲۹۴


 [18]علی کورانی عاملی، همان، ص۳۴۹


 [19]. محلّاتی ذبیح الله، ریاحین الشریعه، دارالکتب الإسلامیه، ۱۳۸۵، ج ۴، ص ۴۱&lt ;/SPAN>


 [20]. نجم الدین طبسی، همان ص ۷۳


 [21]. علی بن ابی الکرم، معروف به ابن الاثیر، اسدالغابه، انتشارات دار احیاء التراث العربی، ج ۵، ص ۴۸۱


 [22]. شیخ ذبیح الله محلاتی، همان، ج۵، ص ۸۰


 [23]. همان، ج۵، ص ۸۰


 [24]. همان، ج ۲، ص ۳۲۷


 [25]. طبسی، محمد جواد، نقش زنان در جنگ، کمیته فرهنگی ستاد امور جنگ، انتشارات پیام آزادی، ص۲۰


 [27]. نجم الدین طبسی، همان، ص ۷۳، به نقل از معجم الرجال الحدیث، ج۱۴، ص۲۳


 [28].همان، ص۷۲ به نقل از تنقیح المقال، ج۳، ص۷۰


 [29]. همان، ج ۳، ص ۷۸


 [30]. شیخ عباس قمی، سفینه البحار، ج ۱، ص ۲۰۴،


 [32]. نجم الدین طبسی، همان، ص ۷۵


 [33]. عبدالله بن محمدبن نعمانی ملقب به شیخ مفید، الاختصاص، انتشارات جامع
ه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۳۰۷، ص ۷۲


منابع و ماخذ


1- قرآن کریم


2- شیخ صدوق، محمد بن علی بن الحسین، کمال الدین و تمام النعمه، قم: نشر دارالحدیث، ۱۳۸۰


3- الطوسی، محمد بن الحسن، الغیبه، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۸۱


3- رضوانی، علی اصغر، موعود شناسی انتشارات مسجد مقدس جمکران، ۱۳۸۴


4- مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار


5 – شیخ صدوق، خصال، ترجمه محمد باقر کمره­ای، نشر کتابچی، ۱۳۸۷


6 – طبسی، نجم الدین، چشم اندازی به حکومت امام مهدی، انتشارات دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم،۱۳۸۵


7 – علی کورانی عاملی،المعجم الموضوعی الامام المهدی


8 شیخ عباس قمی، سفینه البحار و مدینه الحکم و آلاثار، مشهد: بنیاد پژوهش های اسلامی، ۱۳۸۸


9 محلّاتی ذبیح الله، ریاحین الشریعه، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۸۵


علی بن ابی الکرم، معروف به ابن الاثیر، اسدالغابه، انتشارات دار احیاء التراث العربی


11 – طبسی، محمد جواد، نقش زنان در جنگ، کمیته فرهنگی ستاد امور جنگ، انتشارات پیام آزادی



12 عبدالله بن محمدبن نعمانی ملقب به شیخ مفید، الاختصاص، انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۳۰۷


www.intjz.net

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید
پخش ویدئو

مسابقه ی کتابخوانی تفسیر سوره ی انسان

مشاوره رایگان کلاسهای مجازی