ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

حکمت ۲ نکوهش برخی صفات ناپسند

شگفتی های بدن انسان

نکوهش برخی صفات ناپسند

حکمت ۲

نکوهش برخی صفات ناپسند: وَ قالَ(ع): اَزْرى بِنَفْسِهِ مَنِ اسْتَشْعَرَ الطَّمَعَ،  وَ رَضِىَ بِالذُّلِّ مَنْ کَشَفَ ضُرَّهُ، وَ هانَتْ عَلَیْهِ نَفْسُهُ مَنْ اَمَّرَ عَلَیْها لِسانَهُ.

واژگان مهم:

اَزْرى: کوچک و خوار کرد اِسْتَشْعَرَ: ملازم (خود) کرد ذُلِّ: ذلت و خواری
ضُرِّ: گرفتاری و پریشانی هانَتْ: خوار شد، سبک شد أَمَّرَ: حکمران قرار داد، امیر کرد
ترجمه: کوچک گردانید خود را کسی که طمع و آز را روش خویش قرار داد، و به ذلّت و خواری تن داد کسی که گرفتاری و پریشانی خود را آشکار نمود، و نزد خویش خوار است کسی که زبانش را حکمران خود گرداند.

چکیده مفاهیم

امام (ع) در این حکمت نورانی پیامدها و آثار سوء سه رذیله اخلاقی را بیان کردند. نخست اینکه هر کس طمع‌ورزی را روش خود قرار دهد خود را حقیر کرده است [همانگونه که هر کس قناعت پیشه کند عزیز خواهد بود] همچنین کسی که سفره دل خویش را نزد هر کسی باز کند رضایت به ذلت خود داده است و آن کس که زبانش را بر خود امیر سازد یعنی بدون فکر و تعقل هر چه بر زبانش جاری شد بگوید، شخصیت خود را تحقیر کرده است.
پس طمع‌ورزی، آشکار نمودن اسرار زندگی و امیر کردن زبان، سه عمل ناپسند است که مایه ذلّت و خواری آدمی می‌شود.

نکته‌ها

 1- طمع‌کار هم در نظر دیگران و هم نزد خود حقیر است؛ زیرا کسی که به داشته‌های خود قناعت نمی‌ورزد، احساس نیازش بیشتر می‌شود؛ از این رو، به آنچه در دست دیگران است، طمع می‌ورزد و ناچار می‎شود تا در برابر مردم کرنش و ابراز نیاز کند. در نتیجه، از کرامت نفس و عزت او کاسته شده و در انظار مردم و نیز وجدان خویش ‌خوار و بی‌مقدار می‌گردد.
۲- انسان به گرفتاری و پریشانی خود واقف است، اما اگر با زبان یا رفتارش از گرفتاری های خود پرده بردارد، به ذلّت و خواری خود کمک کرده است، چرا که با اظهار گرفتاری، ضمن حقیر کردن خود نشان می‌دهد که در میدان زندگی شکست خورده است.
۳- اساساً ابراز کردن گرفتاری‌ها، کاری مذموم است؛ زیرا این به معنای شکایت بردن از خداوند نزد بندگان اوست و این کار با مرام بندگی سازگاری ندارد.

پیام‌ها

۱- طرح مشکلات نزد کسانی که هیچ توانایی بر حل آن ندارند اثری جز ذلّت و سرافکندگی نخواهد داشت. در اینگونه موارد باید خویشتن‎دار بوده و لب به شکایت نگشاییم.
۲- گفتاری که بدون توجه و تفکر بر زبان آید، در بسیاری از موارد موجب خطرهایی می‌شود که انسان قادر به جبران آن نیست؛ از کلام امام (ع) نتیجه می‌گیریم که روح انسان از چنان عظمتی برخوردار است که نباید گرفتار و اسیر تکه گوشتی به نام زبان شود تا با بیان سخنان نسنجیده و بدون اندیشه، خود را به هلاکت اندازد؛ بدیهی است انسان عاقل باید زبانش را در اختیار عقلش قرار دهد، نه اینکه عقلش را در اختیار زبان قرار دهد، که اولی مایه سعادت و دومی اسباب حقارت است.
۳. کسی که به دنبال عزت است باید از طمع نمودن و چشم داشتن به اموال دیگران پرهیز نماید.

لطائف

زبونی پسندد به خود هر کسی شکایت ز سختی کند با کسی
مرد طامع دارد اندر خانه خواری مقام از طمع خیزد رذالت وزقناعت احترام

خودآزمایی

۱. طمع نمودن و بیان کردن گرفتاری ها نزد مردم، هر یک چه اثر سوئی را به همراه دارند؟
۲. به چه دلیل ابراز کردن گرفتاری ها و مشکلات، ناپسند و مذموم است؟
۳. اگر کسی بخواهد زبانش بر او تسلط نداشته باشد چه کاری را باید انجام دهد؟

.


برچسب ها: نکوهش برخی صفات ناپسند، ذلت و خواری،گرفتاری و پریشانی  

ادامه مطالب: شرح و تفسیر حکمتهای نهج البلاغه به کتاب مراجعه شود.

خرید کتاب برگزیده راه روشن

 

 

نکوهش برخی صفات ناپسند. نکوهش برخی صفات ناپسند. نکوهش برخی صفات ناپسند. نکوهش برخی صفات ناپسند. نکوهش برخی صفات ناپسند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 × 2 =

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید