ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

جریانات قبل و بعد از تغییر قبله مسلمین و نحوه برخورد مسلمانان با دشمنان معاند در قرآن کریم

تغيير قبله مسلمين

 

عنوان: جریانات قبل و بعد از تغییر قبله مسلمین و نحوه برخورد مسلمانان با دشمنان معاند در قرآن کریم

 

تغییر قبله مسلمین: می خواهیم متنی از سخنان گرانبهای اسلام شناس قهار و رهبر عزیزمان را بخوانیم. و با نگاهی کوتاه به آیات قرآن، پیشینه تاریخی و اسلامی این نظرات را بررسی کنیم.

در این مقاله اول توجه شما را، به دو متن از سخنرانی حضرت آقا جلب کرده و پس از آن، آیات مربوطه را می خوانیم. و ترجمه آن را برای شما دوستان بیان می کنیم.

و در انتها نیم نگاهی به تفاسیر و شأن نزول این آیات و گفته های مشرکان و یهودیان قبل و بعد از این واقعه خواهیم داشت.

 

الف) متن سخنان رهبر انقلاب حضرت آیت الله العظمی خامنه (مد ظله العالی)

آن وقتی که مسئله‌ی هسته‌ای و تحریمها شروع شده بود، بودند کسانی از مسئولان سطح بالا که به بنده مراجعه میکردند. و میگفتند «شما چه اصراری دارید که روی این مسئله‌ی هسته‌ای می‌ایستید؟ چه اصراری دارید؟ خب آمریکایی‌ها بهانه‌گیری میکنند؛ بدجنسی میکنند، خباثت میکنند؛ بگذارید کنار، خودمان را راحت کنیم»؛ این را به من میگفتند.

البتّه این حرف غلط بود. چون مسئله‌ی هسته‌ای، نیاز کشور است؛ … بنده به آنها میگفتم مسئله‌ی ایرادگیری آمریکا و تحریم هایی که علیه ما اعمال میکنند و دشمنی‌ای که با ما میکنند، مربوط به انرژی هسته‌ای نیست. این بهانه است؛ این را اگر گذاشتیم کنار، یک بهانه‌ی دیگر پیدا میکنند و همین دشمنی را میکنند.

میگفتند «نه آقا این‌جوری نیست»؛ حالا ملاحظه کردید که این‌جوری است. مسئله‌ی انرژی هسته‌ای را ما در برجام به شکلی که مخالفین ما میخواستند، زیر بار رفتیم و قبول کردیم امّا دشمنی‌ها تمام نشد.

بیانات  رهبری در دانشگاه فرهنگیان (۱۹/۰۲/۱۳۹۷)

 

من دو سه سال قبل از این در اوایل این قضیّه‌ی مذاکرات هسته‌ای، گفتم آمریکایی‌ها از همین الان به ما بگویند اگر جمهوری اسلامی تا کجا عقب‌نشینی کند، آنها دیگر دشمنی نمیکنند. این را بگویند.

اگر مسئله‌ی هسته‌ای حل شد، دیگر قضیّه تمام است؟

خب حالا قضیّه‌ی هسته‌ای حل شده، ببینید تمام است قضیّه؟ قضیّه‌ی موشکها پیش آمد؛

قضیّه‌ی موشکها حل بشود، قضیّه‌ی حقوق بشر است؛ قضیّه‌ی حقوق بشر حل بشود، قضیّه‌ی شورای نگهبان است؛ قضیّه‌ی شورای نگهبان حل بشود، قضیّه‌ی اصل رهبری و ولایت فقیه است؛ قضیّه‌ی ولایت فقیه حل بشود، قضیّه‌ی اصل قانون اساسی و حاکمیّت اسلام است؛ اینها است.

دعوا سر چیزهای جزئی نیست. بنابراین این تصوّر، تصوّر غلطی است.

بیانات  رهبری در دیدار مسئولان نظام (۲۵/۰۳/۱۳۹۵)

 

منبع: https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=5502

 

إن شاء الله در ادامه مقاله با بررسی شأن نزول چندی از آیات قرآن، به پیشینه تاریخی دشمنی مشرکان و یهودیان با مسلمانان،  و به بهانه گیری های دشمنان، در صدر اسلام پی می بریم. و حکم و امر الهی، در برخورد با چنین دشمنانی را، بازخوانی می کنیم.

 

 

 

ب) آیات مربوط به جریانات تغییر قبله مسلمین در سوره بقره

 

قبل از بازخوانی متن قرآن در مورد واقعه تغییر قبله مسلمانان باید این نکته را متذکر شد؛ که در جاهایی از قرآن متن های مربوط به یک موضوع پیوسته و پشت سر هم نیامده است. و پراکندگی دارد.

اما با خواندن شآن نزول و تفسیر آیات و واقعه هایی که نوشته شده است. ما به این ترتیب از آیات رسیده ایم. البته ممکن است این ترتیب نیز،کمی پس و پیش باشد. اما آن چیزی که مشخص است ابتدا و انتهای ما جرا باید براساس همین ترتیبی باشد که ذکر خواهیم کرد.

 

1-         آیات ۱۴۹ و ۱۵۰ سوره بقره

وَمِنْ حَیْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِنَّهُ لَلْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

از هر جا [برای سفر یا کار دیگر] بیرون شدی، رویت را [در حال اقامه نماز] به سوی مسجد الحرام بگردان. بدون تردید این فرمان از نزد پروردگارت درست وحق است و خدا از آنچه انجام می دهید، بی خبر نیست.(۱۴۹)

 

وَمِنْ حَیْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَیْثُ مَا کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّهٌ إِلَّا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِی وَلِأُتِمَّ نِعْمَتِی عَلَیْکُمْ وَلَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ

[آری] و از هرجا بیرون شدی، رویت را [در حال اقامه نماز] به سوی مسجدالحرام بگردان؛ و [شما ای مؤمنان!] هر جا که باشید، رویتان را [در حال اقامه نماز] به سوی آن بگردانید، تا مردم را جز ستمکاران [لجوج، متکبر و یاوه گو] بر ضد شما دلیل و برهانی نباشد.

[مشرکان نگویند: اگر آیین ابراهیم را ادعا دارد چرا به قبله او که کعبه است رو نمی کند؟ و اهل کتاب نگویند: پیامبری که تورات و انجیل وعده داده، قبله اش مسجدالحرام است، پس این شخص که به قبله ما نماز می خواند، پیامبر موعود نیست؛]

بنابراین از آنان نترسید و از من بترسید، و [تغییر قبله] برای آن است که نعمتم را بر شما کامل کنم تا [به احکام و سنن الهی] هدایت شوید.(۱۵۰)

 

2-         آیه ۱۱۵ سوره بقره

وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَأَیْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ وَاسِعٌ عَلِیمٌ

مالکیّتِ مشرق و مغرب فقط ویژه خداست؛ پس به هر کجا رو کنید آنجا روی خداست. یقیناً خدا بسیار عطا کننده و داناست.(۱۱۵)

 

3-         آیه ۱۰۶ سوره بقره

مَا نَنْسَخْ مِنْ آیَهٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَیْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ

هر آیه ای را که [محتوی حکم یا احکامی است وقتی بر پایه مصلحت یا اقتضای زمان] از میان برداریم یا به تأخیر اندازیم، بهتر از آن یا مانندش را می آوریم. آیا ندانسته ای که خدا بر هر کاری تواناست؟!(۱۰۶)

 

4-         آیه ۱۲۰ سوره بقره

 

وَلَنْ تَرْضَى عَنْکَ الْیَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِی جَاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَکَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِیٍّ وَلَا نَصِیرٍ

یهود و نصاری هرگز از تو راضی نمی شوند تا آنکه از آیینشان پیروی کنی. بگو: مسلماً هدایت خدا فقط هدایت [واقعی] است.

و اگر پس از دانشی که [چون قرآن] برایت آمده از هوا و هوس های آنان پیروی کنی، از سوی خدا هیچ سرپرست و یاوری برای تو نخواهد بود.(۱۲۰)

 

ترجمه استاد حسین انصاریان

 

 

 

ج) نیم نگاهی به تفسیر و شأن نزول آیات مربوط به جریانات تغییر قبله مسلمین

 

 

در آغز سخن یک مروری بر بهانه جویی های یهودیان و مشرکان، قبل و بعد از تغییر قبله مسلمین خواهیم داشت. شما می توانیید جدول مربوطه را در بالای صفحه به عنوان عکس مقاله تماشا کنید.

۱-         یهودیان:

بهانه و طعنه های قبل از تغییر قبله:

الف) شما دنباله رو یهود هستید، و قبله، و دین مستقلی، ندارید.

ب) ما در کتاب خود خوانده ایم که از نشانه های پییامبر موعود این است که به سوی دو قبله نماز می خواند. و این نشانه در محمد نیست.

 

بهانه و طعنه های بعد از تغییر قبله:

الف) دین محمد او را به سرگردانی انداخته است.

ب) نمی شود که مسلمانان دو قبله داشته باشند.

ج) اگر قبل? اولی درست بود، پس قبل? دوم برای چیست؟ و اگر دومی درست است، پس اعمال قبلی مسلمانان باطل است.

د) به چه دلیل قبله تغییر یافته است

 

2-         مشرکان:

بهانه ها و طعنه های قبل از تغییر قبله:

اگر محمد به آیین ابراهیم توجه دارد، چرا به خانه که او به دستور خدا، و برای خدا بنا کرده توجهی ندارد؟

بهانه ها و طعنه های بعد از تغییر قبله:

الف) محمد دین متین و محکمی ندارد و هرگاه حکمی می دهد بعدها پشیمان شده و حکم و دستوری برخلاف آنرا می آورد.

ب) پیامبر شما ثبات رأی ندارد.

 

 

برگرفته از شأن نزول آیات ۱۰۶ و ۱۱۵ و ۱۲۰ و ۱۴۹ و ۱۵۰ سوره مبارکه بقره

منابع:

نمونه بینات در شأن نزول آیات (برگرفته از تفسیر تبیان شیخ طوسی) نوشته دکتر محمد باقر محقق

تفسیر نور نوشته استاد قرائتی

تفسیر نمونه نوشته آیت الله العظمی مکارم شیرازی و همکاران

 

 

د) توضیح مختصر جریانات قبل و بعد از تغییر قبله مسلمانان

 

 

همانطور که در تصویر مشاهده کرده و در بالا خواندید. هنگامی که مسلمانان به سوی قبله یهودیان (یعنی بیت المقدس) نماز می خواندند. یهودیان، مسلمانان را به سخره گرفته و می گفتند این چه آیین جدیدی است که به سمت قبله ما نماز می خوانید.

در پی این بهانه جوئی ها و طعنه ها، برخی از مسلمانان به محضر پیامبر آمده و شکایت می کردند؛ که ما چه جوابی بدهیم، ای پیامبر خدا، چاره جویی بفرمایید.

که آیه تغییر قبله نازل شد. ( وَمِنْ حَیْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَیْثُ مَا کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّهٌ إِلَّا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِی وَلِأُتِمَّ نِعْمَتِی عَلَیْکُمْ وَلَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ.)(بقره/۱۵۰)

بعد از تغییر قبله یهودیان خیلی ناراحت شدند. و دوباره به بهانه تراشی خود ادامه دادند. و گفتند: چطور می شود شما دو قبله داشته باشید.

و این در صورتی بود که خود اعتراف کرده بودند و یکی از طعنه هایشان در قبل این بود که؛ یکی از نشانه های پیامبر خاتم آن است که به دو قبله نماز می خواند واین نشانه را ما در پیامبر شما ندیده ایم.

و در پی تغییر قبله، می گفتند: آخر قبله شما این سمت است، یا آن سمت؛ که آیه نازل شد. (وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَأَیْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ وَاسِعٌ عَلِیمٌ.)( بقره/۱۱۵)

آنها در پی پاسخ الهی، از لجاجت خود دست برنداشته و گفتند: نمی شود که هر روز یک حکم آورد و به خدا نسبت داد.

پس آیه (مَا نَنْسَخْ مِنْ آیَهٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَیْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ.)(بقره/۱۰۶)نازل شد.

و گفت اگر حکمی هم نسخ شود، حکمی بهتر از آن جایگزین می شود.

در این میان برخی از مسلمانان تمایل داشتند قبله همان بیت المقدس باشد. تا با یهود در اُلفت و دوستی زندگی کنند.

 

 

این بار آیه خطاب به مسلمانان نازل شد؛

“که بدانید این بهانه جویی ها پایانی ندارد و آنها به دنبال تغییر قبله و این جور چیز ها نیستند، بلکه این ها فقط بهانه ای است تا شما را مسخره کرده و تحت فشار قرار دهند.

آنها می خواهند شما پیرو و زیردست آنها باشید. پس از هواهای نفسانی خود تبعیت نکنید و به فکر جلب رضایت آنها نباشید.

که اگر این طور نکنید، منِ خدا، دیگر شما را یاری و سرپرستی نخواهم کرد.”

وَلَنْ تَرْضَى عَنْکَ الْیَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِی جَاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَکَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِیٍّ وَلَا نَصِیرٍ (آیه ۱۲۰ سوره بقره).

 

یهودیان و مشرکان و کافران، از صدر اسلام و زمان پیامبر، تا همین حالا، به دنبال ضربه زدن به اسلام و جلوگیری از شکل گیری حکومت واقعی اسلامی بوده اند.

خیال خامی است که فکر کنیم از این کینه هزار و اندی ساله دست برمی دارند.

و خدا هم می گوید “لَن” یعنی هرگز، یعنی تا قیام قیامت.

البته شاید این واژه مختص به سران آنها باشد، نه مردمانشان!. اگر به فکر همسویی هستیم، بهتر است به دنبال الفت با مردمانشان باشیم، نه با سران آنها و حکومت های ظالمشان.

 

 

 

امیرمؤمنان علی علیه السلام، در حکمتی از نهج البلاغه می فرمایند:

وَ قَالَ (علیه السلام): احْذَرُوا صَوْلَهَ الْکَرِیمِ إِذَا جَاعَ، وَ اللَّئِیمِ إِذَا شَبِعَ.

امام(علیه السلام) فرمود: بترسید از حمله افراد با شخصیت به هنگام نیاز و گرسنگى، و از حمله افراد پست به هنگام سیرى!

یعنی افراد لئیم و افراد پست، اگر سیر شوند تازه پاچه می گیرند. اگر به آنها گفتی چشم، تازه قد دراز می کند. و قُلدرم بُولدرم راه می اندازد.

اما اگر جلویشان محکم ایستادی، دیگر واق واق نمی کنند.

دقیقا مانند سگ که اگر دنبالت کرد، اگر بدوی و عقب نشینی کنی و ترسی در دل راه دهی، تو را تا آخر دنبال کرده تا تیکه و پاره ات کند؛ یا مطمئن شود که دیگر این سمت ها پیدایت نمی شود.

اما اگر ایستادی و پاره آجری سمتش روانه کردی، صدای واق واقش خفه شده و دور می شود.

والسلام علی من اتبع الهدی

 

 

تهیه شده در واحد تولید محتوای موسسه قرآن و نهج البلاغه

 

شما می توانید برای دریافت مطالب جدید در کانال معارف قرآن و نهج البلاغه موسسه در پیام رسان های ایتا و تلگرام به نشانی زیر عضو شوید

 

 

کانال جامع دو نور در ایتا:

https://eitaa.com/twonoor

کانال جامع دو نور در تلگرام:

https://t.me/twonoor

 

 

 

کلیدواژه ها:

جریانات تغییر قبله مسلمانان

نحوه برخورد با دشمن معاند

مذاکره آری یا خیر

و لن ترضی

شأن نزول و تفسیر آیات تغییر قبله

مقاومت اسلامی

ایستادگی پای ارزش ها

حکمت ۴۹ نهج البلاغه

تغییر قبله مسلمین

 

 

 

تغییر قبله مسلمین و نحوه برخورد مسلمانان. تغییر قبله مسلمین و نحوه برخورد مسلمانان. تغییر قبله مسلمین و نحوه برخورد مسلمانان. تغییر قبله مسلمین و نحوه برخورد مسلمانان. تغییر قبله مسلمین و نحوه برخورد مسلمانان. تغییر قبله مسلمین و نحوه برخورد مسلمانان. تغییر قبله مسلمین و نحوه برخورد مسلمانان. تغییر قبله مسلمین و نحوه برخورد مسلمانان. تغییر قبله مسلمین و نحوه برخورد مسلمانان. تغییر قبله مسلمین و نحوه برخورد مسلمانان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دوازده + 9 =

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید