موسسه قرآن و نهج البلاغه

ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

بیوگرافی علی اکبر دهخدا

زندگینامه علامه علی اکبر دهخدا


 رشته : زبان و ادبیات فارسی


 گرایش : لغت شناسی


 محل تولد : تهران


 تاریخ تولد : ۱۲۸۵


 خلاصه : علی اکبر دهخدا معروف به دخو ،‌فرزند خان بابا خان در خانواده قزوینی الاصل دیده به جهان گشود . تحصیلات قدیمی را نزد شیخ غلامحسین بروجردی آموخت و پس از آن وارد مدرسه ی عالی علوم سیاسی تهران شد . در سال ۱۲۸۲ش به همراه معاون الدوله ی غفار ،وزیر مختار ایران در حوزه ی بالکان به اروپا رفت و طی دوسال اقامت در وین ضمن تحصیل دانش های جدید ، زبان فرانسه ی خود را تکمیل کرد و در همان روزهای آغازین جنبش مشروطه به ایران بازگشت و در انتشار روزنامه « صوراسرافیل » با میرزا جهانگیرخان شیرازی همکاری کرد و مقالات خود را تحت عنوان « چرند و پرند » با نام های مستعار چاپ کرد . دهخدا پس از توپ بستن مجلس به استانبول گریخت و از آنجا به اروپا رفت . دهخدا پس از فتح تهران و اعاده ی اصول مشروطه ، از تهران و کرمان به نمایندگی مجلس در دوره ی دوم انتخاب شد. پس از پایان جنگ جهانی اول از کارهای سیاسی دست شست و مشاغل مختلفی را عهده دار شد . پس از شهریور ۱۳۲۰ ش تمام فعالیت های خود را به مطالعه و تحقیق معطوف نمود ، که از جمله آثار مهم او می توان « لغت نامه » را نام برد . دهخدا در سال ۱۳۳۴ در تهران درگذشت .
 
والدین و انساب : پدر دهخدا، (خانباباخان) از ملاکان متوسط قزوین بود که پیش از ولادت علی اکبر از قزوین به تهران آمد و اقامت گزید. علی اکبر ۱۰ ساله بود که پدرش را از دست داد و تحت سرپرستی مادر خود به تحصیل ادامه داد.[ فر هنگ لغت معین ( ۱ )]


 تحصیلات رسمی و حرفه ای : پس از فوت پدر یکی از فضلای عصر بنام (شیخ غلامحسین بروجردی) برای تعلیم و تربیت دهخدا تعیین شد. وی حجره ای در مدرسه حاج شیخ هادی (در خیابان شیخ هادی) داشت، مردی مجرد بود وزبان عربی و علوم دینی تدریس می نمود. بعدها که مدرسه سیاسی در تهران افتتاح شد، دهخدا در آن مدرسه مشغول تحصیل گردید و بعدها به تحصیل زبان فرانسه پرداخت. هنگامی که (معاون الدوله غفاری) به سفارت ایران در بالکان منصوب شد، با وی به اروپا رفت و در مدت دوسالی که در آنجا بسر برد-که بیشتر در وین پایتخت اتریش اقامت داشت-به تکمیل زبان فرانسه ومعلومات جدید پرداخت.[ فر هنگ لغت معین ( ۱ )]


 استادان و مربیان : معلم ادبیات فارسی مدرسه سیاسی تهران (محمد حسین فروغی) موسس روزنامه (ترببیت) و پدر (ذکاء الملک فروغی)بودکه گاه تدریس ادبیات را به دهخدا واگذار می کرد. چون منزل دهخدا در جوار منزل (آیت الله حاج شیخ هادی نجم آبادی) بود، این موقعیت باعث شد تا از محضر وی نیز استفاده کند، در آن زمان دهخدا با وجود کمی سن مانند افراد سالخورده در بحث و درس نجم آبادی شرکت می جست. اما درمیان استادانی که از مجلس درس و بحث آنها استفاده نموده بود، دانش خود را مدیون تعالیم (شیخ غلامحسین بروجردی) می دانست.[ فر هنگ لعت معین ( ۱ )]


 هم دوره ای ها و همکاران : دهخدا با (سید حسن تقی زاده) در اویل سال ۱۳۲۵ قمری آشنا شد. در آن سال (میرزا قاسم خان تبریزی) که در دستگاه دربار مظفرالدین شاه در اداره امین حضرت بکار اشتغال داشت و به جرگه مشروطه طلبان پیوسته بود، در تدارک تاسیس روزنامه ای به سرمایه خود بود. وی برای مشورت و اظهار نظر مساعد خود، میرزا قاسم خان و (میرزا جهانگیر خان شیرازی) را به استخدام دهخدا در روزنامه تشویق می کند. به این ترتیب روزنامه صور اسرافیل به مدیریت و صاحب امتیازی میرزا جهانگیر خان و مدیریت مشترک میرزا قاسم خان و منشی گری علی اکبر دهخدا انتشار یافت. در سال ۱۳۲۶ همزمان با به توپ بستن مجلس شورای ملی و برافتادن نظام مشروطه ، عده ای از آزادی خواهان از جمله میرزا جهانگیر خان، دهخدا، (سید جمال الدین واعظ اصفهانی)، (ملک المتکلمین)، (میرزا داود خان علی آبادی) و چند تن دیگر در صحن عقب مجلس شورای ملی متحصن شدند،و پس از مدتی نزدیک یک ماه جمعی از آنان از جمله دهخدا ، از ایران تبعید شدند. در سویس (در زمان تبعید) دهخدا، روزنامه صور اسرافیل را به سرمایه (معاضد السلطنه) در شهر ایوردن، منتشر نمود.دهخدا در دوران تبعید و در زمان اقامت خود در پاریس با (علامه محمد قزوینی) معاشر بود. (همایی)، (بهمنیار)، (معین)و گنابادی از جمله همکاران و همیاران دهخدا در بنیانگذاری لغتنامه در زمان حیاتش بودند.[ فر هنگ لغت معین ( ۱ )]


 زمان و علت فوت : علامه دهخدا در ساعت هفت و چهل و پنج دقیقه بعد از ظهر روز دوشنبه، هفتم اسفند ماه ۱۳۳۴ شمسی در خانه مسکونی خویش واقع در خیابان ایرانشهر به رحمت ایزدی پیوست جنازه وی در بامداد روز چهارشنبه به شهر ری مشایعت ودر (ابن بابویه) در مقبره خانوادگی مدفون گردید.[ فر هنگ لغت معین ( ۱ )]


 مشاغل و سمتهای مورد تصدی : پس از فتح تهران توسط مجاهدین و خلع محمدعلی شاه قاجار، دهخدا به عنوان نماینده شهرهای تهران و کرمان در مجلس شورای ملی انتخاب گردید. دهخدا مدتی نیز به ریاست دفتر (کابینه) وزارت معارف، ریاست تفتیش وزارت عدلیه، ریاست مدرسه علوم سیاسی و بعد از آن مدرسه عالی حقوق و علوم سیاسی تهران گمارده شد و از آن زمان تا پایان حیات بیشتر به مطالعه و تحقیق و تحریر مصنفات خویش اشتغال داشت. [ اثر آفرینان ، زندگی نامه ی نام آوران فرهنگی ایران ، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ، ج ۳ ، ص ۵۴ ]


 سایر ف
عالیتها و برنامه های روزمره
: مراجعت دهخدا به ایران مقارن با آغاز نهضت مشروطیت بود. در سال ۱۳۲۵ ه.ق. با دوتن دیگر روزنامه (صور اسرافیل) را منتشر کرد. وی پس از تعطیل شدن مجلس شورای ملی در دوره (محمد علی شاه) به همراه جمعی از آزادیخواهان به اروپا تبعید شد. در شهرایوردن سوئد، سه شماره از روزنامه صور اسرافیل را منتشر ساخت ( شماره سوم این روزنامه، ۱۵ صفر ۱۳۲۷ هق. برابر ۸ مارس ۱۹۰۹ م. بود ). پس از آن به استانبول مراجعت نمود وبا مساعدت جمعی از ایرانیان در ترکیه، روزنامه ای بنام (سروش) به زبان فارسی انتشار داد که تا ۱۵ شماره آن منتشر شد. به اصرار سران مشروطیت از عثمانی به ایران بازگشت. در دوران جنگ بین المللی اول، دهخدا در یکی از روستاهای چهار محال بختیاری انزوا ا
ختیار کرد و پس از جنگ به تهران بازگشت اما از کارهای سیاسی کناره گرفت و بخدمات علمی و ادبی و فرهنگی پرداخت.[ فر هنگ لعت معین
( ۱ )


http://chehreha.mahblog.com

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید