ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

وصف مصحف على علیه السلام

مصحفى را که مولى امیر مؤمنان علیه السلام گرد آورى کرده بود،داراى ویژگیهاى‏ خاصى بود که در مصاحف دیگر وجود نداشت.


اولا، ترتیب دقیق آیات و سور،طبق نزول آن‏ها رعایت‏ شده بود.یعنى در این‏ مصحف مکى پیش از مدنى آمده و مراحل و سیر تاریخى نزول آیات روشن بود.& lt;/P>

بدین وسیله سیر تشریع و احکام،مخصوصا مساله ناسخ و منسوخ در قرآن به‏خوبى به دست مى‏آمد.


ثانیا،در این مصحف قرائت آیات،طبق قرائت پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله که اصیل‏ ترین ‏قرائت‏ بود، ثبت‏ شده بود و هرگز براى اختلاف قرائت در آن راهى نبود.بدین ترتیب‏راه براى فهم محتوا و به دست آوردن تفسیر صحیح آیه هم‏وار بود.این امر اهمیت‏به سزایى داشت، زیرا چه بسا اختلاف قرائت موجب گم‏راهى مفسر مى‏شود.که درآن مصحف هر گونه موجبات گم‏راهى وجود نداشت.


ثالثا،این مصحف مشتمل بر تنزیل و تاویل بود.یعنى موارد نزول ومناسبت‏هایى را که موجب نزول آیات و سوره‏ها بود،در حاشیه مصحف توضیح‏مى‏داد. این حواشى بهترین وسیله براى فهم معانى قرآن و رفع بسیارى از مبهمات‏بود و علاوه بر ذکر سبب نزول در حواشى، تاویلاتى نیز وجود داشت.این تاویلات ‏برداشت‏هاى کلى و جامع از موارد خاص آیات بود که در فهم آیه‏ها بسیار مؤثر بود.


امیر مؤمنان علیه السلام خود مى‏فرماید:«و لقد جئتهم بالکتاب مشتملا على التنزیل و التاویل‏» (۵) و نیز مى‏فرماید:«آیه‏اى بر پیامبر صلى الله علیه و آله نازل نشده،مگر آن که بر من خوانده واملا فرمود و من آن را با خط خود نوشتم.و نیز تفسیر و تاویل،ناسخ و منسوخ ومحکم و متشابه هر آیه را به من آموخت و مرا دعا فرمود تا خداوند فهم و حفظ به‏من مرحمت فرماید.از آن روز تا کنون هیچ آیه‏اى را فراموش نکرده و هیچ دانش وشناختى را که به من آموخته و نوشته‏ام،از دست نداده‏ام‏» (۶) .بنابر این اگر پس ازرحلت پیامبر صلى الله علیه و آله از این مصحف که مشتمل بر نکات و شرح و تفسیر و تبیین آیات‏بود استفاده مى‏شد، امروزه بیش‏ترین مشکلات فهم قرآن مرتفع مى‏گردید (۷)


سرانجام مصحف على علیه السلام


سلیم بن قیس هلالى(متوفاى ۹۰) که از اصحاب خاص امیر مؤمنان بود،ازسلمان فارسى(رضوان الله علیه)روایت می کند:موقعى که على علیه السلام بى‏مهرى مردم رانسبت‏به خود احساس کرد،در خانه نشست و از خانه بیرون نیامد تا آن که قرآن راکاملا جمع آورى کرد.پیش از جمع آورى حضرت، قرآن روى پاره‏هاى کاغذ و تخته‏هاى نازک شده و ورق‏ها نوشته شده و به صورت پراکنده بود.على علیه السلام پس ازات
مام،طبق روایت‏یعقوبى آن را بار شترى کرده به مسجد آورد.در حالى که مردم‏ پیرامون ابو بکر گرد آمده بودند،به آنان گفت: «بعد از مرگ پیامبر صلى الله علیه و آله تا کنون به‏جمع آورى قرآن مشغول بودم و در این پارچه آن را فراهم کرده، تمام آن چه بر پیامبرنازل شده است جمع آورده‏ام. نبوده است آیه‏اى مگر آن که پیامبر،خود بر من‏خوانده و تفسیر و تاویل آن را به من آموخته است.مبادا فردا بگویید:از آن غافل‏ بوده‏ ایم‏».آن گاه یکى از سران گروه به پا خاست و با دیدن آن چه على علیه السلام در آن‏نوشته‏ها فراهم کرده بود، بدو گفت:به آن چه آورده‏اى نیازى نیست و آن چه نزد ماهست ما را کفایت مى‏کند.على علیه السلام گفت: «دیگر هرگز آن را نخواهید دید».آن گاه‏داخل خانه خود شد و کسى آن را پس از آن ندید (
۸) .


در دوران عثمان،که میان طرف داران مصاحف صحابه اختلاف شدید رخ داد،طلحه بن عبید الله به مولى امیر مؤمنان علیه السلام عرض کرد:به یاد دارى آن روزى را که‏ مصحف خود را بر مردم عرضه داشتى و نپذیرفتند،چه مى‏شود امروز آن را ارائه‏دهى تا شاید رفع اختلاف گردد؟ حضرت از جواب دادن سرباز زد.طلحه سؤال‏ خود را تکرار کرد.حضرت فرمود: «عمدا از جواب سرباز زدم‏».آن گاه به طلحه‏ گفت: «آیا این قرآن که امروزه در
دست مردم است،تمامى آن قرآن است‏یا آن که غیراز قرآن نیز داخل آن شده است؟» طلحه گفت:البته تمامى آن قرآن است. حضرت‏فرمود: «اکنون که چنین است،چنان چه به آن اخذ کنید و عمل نمایید، به رستگارى‏رسیده‏اید». طلحه گفت: اگر چنین است،پس ما را بس است و دیگر چیزى نگفت (
۹)


حضرت با این جواب خواستند تا علاوه بر حفظ وحدت،صلابت و استوارى قرآن‏ محفوظ بماند.


http://ale-mohammad.com

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید