ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

اهمیت اسلام به سلامت جسم/13

بخش پنجم: گلها و روغنها


قسمت پنجم مرتبط با گلها و روغنها است، منظور از روغنها، همه چر
بيها است، از نظر اسلام يك قسمت از روغنهاى حيوانى كه ذيلاً شرح داده مى‌شود براى خوردن تجويز شده و نيز بعضى از روغنهاى طبيعي مثل روغن زيتون، كنجد و مانند آن به خوردنش تأكيد شده و يك قسمت از روغنهاى نباتى كه از نباتات گياهي گرفته مي‌شود براى استعمالهاى خارجى بدن تعيين گرديده است، منظور از روغن نباتي اين روغن‌هاي نباتي بازار نيست چون روغن نباتي امروزه كه مصرف مي‌شود حدود 75 درصد آن از پتروشيمي تهيه مي‌شود.


روغنهاى حيوانى


روغنهاى حيوانات حلال گوشت، هر چند حرام يا مكروه نيست، اما درباره آنها چندان تعريفى هم نيامده است، فقط از ميان همه، روغن گاو مورد تحسين قرار گرفته و به خوردن آن سفارش شده است:


عن ابى عبدالله
عليه‌السلام قال (قال اميرالمومنين عليه‌السلام سمون البقر شفاء)


امام صادق عليه‌السلام مى فرمايد: كه اميرالمؤمنين علي عليه‌السلام مى فرمود روغنهاى گاوى، شفا دهنده دردها هستند.


بدترين نوع چربى حيوانى، طبقه‌اى است كه بين پوست و گوشت قرار گرفته است، اين چربى داراى غدد لنفاوى است، گلبولهاى سفيدى كه اين غدد دارند ميكروبهاى خطرناك را مى‌خورند يعنى آنها را محاصره كرده و از عمل باز ميدارند و در قسمتهاى چربى دفن مى نمايند، ولى وقتى حيوان مرد ميكروبها آزاد مى شوند و فعاليت خود را از سر مى گيرند و به اين جهت است كه مى گويند چربيهاى حيوانى هميشه آلوده مى باشند.


ولى با اين همه، در روايات ما همچنانكه از روغن گاو تعريف شده، از پيه آن نيز در بعضى موارد، بعنوان دواء و خارج كننده درد ياد شده است:


(عن ابى عبدالله قال: من اكل لقمة شحم اخرجت مثلها من الداء)


امام ششم فرمودند: هر كس يك لقمه پيه بخورد بهمان مقدار درد و رنج از بدنش بيرون مى رود.


گفتيم روغن گاو به منزله دوايى است كه درد را از بين مى برد، ولى نه براى همه كس زيرا كسانى كه از چهل سال بالاتر رفته‌اند، از خوردن آن طبق دستور اسلام (بويژه هنگام شب) منع شده‌اند، البته افرادي هستند بالاي چهل سال تحركات بدني زيادي دارند يا ورزش مي‌كنند كه براي اين افراد مضر نيست چون سوخت و ساز در بدن‌شان انجام مي‌گيرد


(قال الصادق عليه‌السلام: نعم الادام السمن و انى لا كرهه للشيخ)

امام ششم عليه‌السلام فرمودند: روغن، غذاى خوبى است ولى آن را براى پيرمرد دوست ندارم.


عن ابى عبدالله عليه‌السلام قال: اذا بلغ الرجل خمسين سنة فلايبيتن و فى جوفه شىء من السمن)


و نيز در جاى ديگر مي‌فرمايد: وقتى انسان به پنجاه سالگى رسيد، سزاوار نيست كه در وقت شام از روغن استفاده نمايد.


اينك لازم است.


روغن زيتون


درخت زيتون برگهاى دراز و باريك و گلهاى خوشه اى دارد، ميوه آن بيضى شكل است.


درخت زيتون در كشور ما در رودبار، گرگان، دره سفيد رود، منجيل، افشار، حاجى لر و بلوچستان به عمل مى‌آيد، اخيراً در بعضي از شهرها مثل تهران، قم و كاشان هم كشت مي‌كنند.


اصولا زمينهاى مناسب براى پرورش درخت زيتون زمينهاى گرم كنار درياى مديترانه است بهمين علت است كه در يونان و ايتاليا
و سواحل مديترانه و در كشورهاى شمال آفريقا و فلسطين اين درخت از قديم كاشته شده است درخت زيتون مى تواند تا دو هزار سال عمر كند ولى بشرطى كه سرما و يخبندان شديد آنرا خشك نكند.


ميوه زيتون، خام خورده مى شود و از آن نيز روغن هم مى‌گيرند.


روغن زيتون مايعى است شفاف كمى سبز رنگ يا زرد طلايى، روغن زيتون در حرارت 15 درجه بايد كاملا شفاف باشد و همين كه حرارت، به ده درجه تنزل كرد بايد كدر گردد و در درجه صفر بايد منجمد و دانه شده و در بيست درجه زير صفر بايد كاملا بسته شود.


روغن زيتون به دو صورت مصرف مى شود:


1 – به صورت خوراكى


2 – به صورت چرب كردن و ماليدن به بدن.


روغن زيتون خوراكى


از روغن‌هايى كه مورد توجه بسيار پيشوايان اسلام بوده، روغن زيتون است، به طورى كه آنرا با سركه يك خورش معمولى بسيار خوب مى دانستند.


عن ابى عبدالله عليه‌السلام قال: كان احب الاصباغ الى رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم الخل و الزيت، و قال هو طعام الانبياء)


امام ششم عليه‌السلام مى‌فرمايد: بهترين خورشها نزد رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم سركه و روغن زيتون بوده و نيز آن حضرت فرمودند: اين غذا غذاى انبياء است.


(عن ابى عبدالله عليه‌السلام الخل و الزيت من طعام المسلمين)


حضرت صادق عليه‌السلام فرمودند: روغن زيتون و سركه جزو غذاهاى مسلمانان است.


پيامبر گرامي اكرم روغن زيتون را بر طرف كننده صفرا و بلغم و مقوى اعصاب و نيكو كننده اخلاق و باعث پاكى نفس و از بين برنده غم و اندوه مى دانستند.


و درباره خودرن آن سفارش فرمودند.


عن النبى صلي الله عليه و آله و سلم: عليكم بالزيت فانه يكشف المرة و يذهب البلغم و يشد العصب و يحسن الخلق و يطيب النفس و يذهب باالغم)


روغن زيتون، سرشار از ويتامين‌ها و املاح معدنى خصوصا پتاسيم است، و قرنها است كه روغن زيتون با نان، يكى از منابع اصلى غذايى را به انسان ارزانى داشته است.


روغن زيتون براى توليد سوخت بدن ارزش زياد دارد زيرا صد گرم آن 234 كالرى حرارت مى دهد و از اين جهت يك غذاى نيروبخش است – و كسانى كه مى خواهند سلامتى داشته باشند بايد به اين اكسير، علاقمند شوند، روغن زيتون نرم كننده و ملين است و براى رفع عوارض كليه ها و سنگهاى صفرا‌وى و قولنجهاى كليوى و كبدى و رفع يبوست، بسيار نيكوست.


خوردن كمى زيتون با غذا اشتها را زياد مى كند و ترشحات غدد مخصوصا صفرا را اصلاح مى نمايد ولى زياده روى در خوردن آن، باعث زيادى ترشحات اين دو غده مى گردد و باعث بى خوابى و لاغرى است و از اين جهت خوردن آن به اشخاص چاق و بلغمى مزاج توصيه مى شود.


به اين ترتيب روغن زيتون هم سنگهاى صفراوى را از بين مى برد و هم مناسب بلغمى مزاجهاست.


در روايات اسلامى خوردن آن را با سركه تجويز كرده‌اند، و ما وقتى به كتب قدم
ا نگاه مى كنيم مى بينيم روغن زيتون را صفرايى مى دانند، و براى آن مصلح مى نويسند، مصلح يعنى اصلاح كننده خاصيت آن، و بهترين مصلح آن را سركه مى دانند از اين رو اگر كسى روغن زيتون را با سركه مصرف كند چنانكه امروزه هم سالادها را اينطور مى سازند ديگر باعث لاغرى و بى خوابى نمى شود و ويژه اشخاص چاق و بلغمى مزاج نخواهد بود.


عن الرضاعليه‌السلام انه قال (نعم الطعام الزيت يطيب النكهة و يذهب البلغم و يصفى اللون و يشد العصب و يذهب باالوصب و يطفى الغضب)


امام هشتم عليه‌السلام مى فرمايد: روغن زيتون غذاى خوبى است، زيرا بوى دهان را خوشبو مى نمايد و بلغم را بر طرف مى سازد، صورت را صفا و طراوت مى دهد اعصاب را تقويت نموده، مرض و درد را مى برد و شراره غضب را در نهاد انسان خاموش مى سازد.


خوشبويى دهان و طراوت صورت مربوط به كبد است.


يك قاشق غذاخورى روغن زيتون براى اشخاصى كه از كبد مى نالند، داروى شفابخش ممتازى است و بايد صبح ناشتا آنرا بخورند، يك قاشق سوپ خورى روغن زيتون اگر صبح ناشتا خورده شود علاوه براينكه هيچ گونه دل دردى به وجود نمى آورد، مجارى روده ها را چرب كرده و به توده غذاهايى كه در آنجا جمع شده اند اجازه ميدهد راه عادى خود را آهسته آهسته طى كنند.


از طرف ديگر روغن زيتون وقتى صبح ناشتا ميل شود كمك به كبدهاى تنبل مى كند و كيسه صفرا هم به فعاليت افتاده از توليد و تكثير ميكربها در امعاء جلوگيرى مى‌نمايد.


كسانيكه نمى‌توانند مصرف روغن زيتون را صبح ناشتا تحمل كنند و آنرا با ميل بخورند مى توانند با آب ليمو يا آب پرتغال آنرا مخلوط سازند، بعلاوه چنين اشخاصى مى‌توانند به هر وعده غذاى خود يك قاشق چاي‌خورى، روغن زيتون را مخلوط كرده و مصرف نمايند و بدين ترتيب رفته رفته به مصرف روغن زيتون عادت كرده و آنرا بدون هيچ گونه ناراحتى و دل به هم خوردگى خواهند خورد.


رابطه بسيار مستقيمى بين سلامت جسم و صحت روان موجود است بطوريكه هر كدام در ديگرى اثر مستقيم دارند و البته وقتى كبد خوب كار كند و به كيسه صفرا فشار نياورد و ساير اعضا هر يك كار خود را بنوبه انجام بدهند، قسمت عمده عصبانيت‌ها و نگراني‌ها و بد اخلاقي‌ها بر طرف مى‌شود، به همين جهت در كلام پيامبر گرامي اسلام و امام رضا عليه‌السلام اين دو نكته قابل توجه است كه فرمودند:


خوردن روغن زيتون سبب حسن خلق و خاموش ساختن غضب است.


مصارفى خارجى روغن زيتون


روغن زيتون را براى نرمى پوست به بدن و موهاى سر مي‌مالند و در اسلام به اين موضوع سفارش شده، چنانكه بخوردن آن نيز سفارش شده بود، از جمله:


1 – قال رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم (كلوا الزيت و ادهنوابه فانه من شجرة مباركة)


روغن زيتون را بخوريد و به بدن بماليد زيرا از درخت با بركتى است.


2 – فى وصيته لاميرالمؤمنين علي عليه‌السلام قال يا على كل الزيت و ادهن به فانه من اكل الزيت و ادهن به لم يقريه الشيطان اربعين يوما)


از سفارشهاى پيامبر گرامي اسلامي به اميرالمؤمنين علي عليه‌السلام است، كه روغن زيتون بخور و ببدن بمال، زيرا كسانى كه از اين دو استفاده مى كنند، تا مدت زيادى از ميكروبها محفوظند.


براى مصارف خارجى يعنى روغن مالى پوست و مو، كهنه آن بهتر از تازه است و روغن كهنه كه هفت سال مانده باشد در تسكين آلام مفاصل، بهتر از روغن تازه)


روغن زيتون درمان پوستهاى خشك و پژمرده است.


بچه هايى كه استخوان نرم دارند و يا مبتلا به (راشى تيسم) و كم خونى هستند بايد بدن آنها را روغن زيتون مالش داد.


اگر روغن زيتون را با سير كوبيده مخلوط كنند روغن بوجود مى آورد كه براى انواع رماتيسم و درد عضلات و يا اعصاب، گرانبها است و بايد با دست آنرا روى موضوع درد بمالند و ماساژ دهند.


گل بنفشه


گل بنفشه دو قسم است


1 – بنفشه معطر


2 – بنفشه سه رنگ


بنفشه معطر در حاشيه جنگلها بيشه ها و كنار جويبارها مى رويد و چون گلهاى آن در طب زياد مصرف مى شود بعضى هم آنرا مى كارند و از اسانس آن در عطر‌سازى استفاده مى‌كنند.


برگهاى گل بنفشه معطر، كامل و بزرگ و به واسطه دمبرگ بزرگى به ريشه متطل است و ريشه آن پر مو و رشته رشته است و ساقه ندارد و برگها و گل آن مستقيما از ريشه در مى آيد وقتى بنفشه در كنار جويبارها و بيشه ها به گل مى نشيند پيام آور بهار است.


شما گل و برگ بنفشه را در فروردين با دقت بچينيد و سعى كنيد روى هم انباشته نكنيد، بلكه آنرا در سبدى بصورت طبقات نازك بريزيد و در جايى كه هوا عبور كند بگذاريد تا خشك شود گل بنفشه سه رنگ در ايران بنام بنفشه فرنگى معروف است
و در نواحى شمال ايران كه هوا مرطوب و از نظر آب و هوا چون كشورهاى اروپايى است ميرويد.


بنفشه سه رنگ به حالت وحشى مى رويد و گلها و برگ آن كوچكتر از بنفشه اى است كه مى كارند گلهاى بنفشه سه رنگ از اواسط ماه فروردين پيدا مى شود و تا ماه مهر دوام مى آورد و در گلهاى آن رنگ بنفش سير و سفيد و زرد ديده مى شود و هر گاه پنج گلبرگ دارد.


بنفشه چه خواصي دارد؟


تمام قسمتهاى گياه بنفشه مخصوصا ريشه آن داراى ويولين است، طبق آخرين تجربه هاى علمى كه روى گياه بنفشه بعمل آورده اند معلوم شده است بنفشه داراى موسيلاژ، آسيد ساليسيليك، ماده رنگى، معلوم، قند ايرون، آسيد ماليك و ويولين مى باشد.


اسلام و بنفشه


براى بنفشه در اسلام دو مصرف ديده مى شود.


1 – مصرف داخلى 2 – مصرف خارجى


درباره مصرف داخلى آن پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم مى فرمايد: (لو علم الناس ما فى البنفسج لحسوه حسوا)


&l t;P style=”TEXT-ALIGN: justify; LINE-HEIGHT: 200%; MARGIN: 6.25pt 0in; unicode-bidi: embed; DIRECTION: rtl; BACKGROUND: white” dir=rtl class=MsoNormal align=justify>اگر مردم مى دانستند خداوند در بنفشه چه خواصى قرار داده است از آن بسيار مى‌خورند.


بنفشه اگر تازه باشد شكم را استراحت مى‌دهد، صفرا را كم مى كند، سينه را پاك كرده و آنژين را درمان مى‌كند، شما وقتى بنفشه را براى درمان برونشيت، سياه سرفه، گريپ، ميگرن، زكام، و يا اختلالات كليه مصرف مى كنيد فوائد آنرا مشاهده خواهيد كرد.


و مى‌بينيم پيشوايان اسلام در مورد درمان بيماريها به وسيله بنفشه دستوراتى داده اند، از جمله امير المومنين عليه‌السلام مى فرمايد:


(اكسروا حر الحمى بالبنفسج و الما
ء البارد)


حرارت تب را بوسيله بنفشه و آب خنك از بين ببريد.


پيروان مكتب بقراط حكيم، بنفشه را براى سردرد، آفتاب زدگى و بيماريهايى عفونى همراه با تب و لرز تجويز مى‌كردند.


(نيمر) و (لوكل) با موفقيت، بنفشه را در معالجه برو نشيت بكار برده اند.


درمان برونشيت


جوشانده گل بنفشه خشك را با عسل، شيرين كنيد و هر روز سه تا پنج بارو هر بار يك فنجان از آنرا بنوشيد.


مصارف استعمال خارجى بنفشه نيز فروان است و براى درمان انواع آنژين، برفك، خون ريزى لثه و امراض پوستى، به كار مى رود.


روغن بنفشه


پيشوايان اسلام در مصارف استعمال خارجى بنفشه به روغن آن تأكيد فرموده‌اند و روغن بنفشه را در چند مورد براى ماليدن، به سر و بدن يا پيشانى و در موارد ديگر، براى چكاندن در بينى تجويز نموه‌اند: قال ابو عبدالله عليه‌السلام (نعم الدهن البنفسج ليذهب بالداء من الراس و العين فادهنوا به)


امام صادق عليه‌السلام مى فرمودند: روغن بنفشه روغن بسيار خوبى است زيرا دردهاى سر و چشم را از بين مى برد، پس آنرا بكار ببريد.


ديوسكوريد برگ بنفشه را بصورت ضماد براى ورم چشم و اختلافات بصرى مصرف مى‌كرد


(عن ابى عبدالله عليه‌السلام دهن الحاجبين بالبنفسج فانه يذهب بالصداع)


امام ششم مى‌فرمايد: روغن بنفشه را به ابروان خود بماليد زيرا سردرد را از بين مى‌برد.


در زمان امام صادق عليه‌السلام مردى از استر افتاده بود و مغزش صدمه ديده بود، آنحضرت فرمودند روغن بنفشه در بينى او بچكانيد، با اين دستور آن مرد بزودى بهبود يافت.


دانشمندان اثرات نيكوى بنفشه را بر زخمهاى جلدى بسيار گفته اند، و ليكن پيشوايان اسلام، بنفشه را به كمك روغن‌ها (مانند كنجد يا بادام) مؤثر و بهتر دانسته‌اند.


برگهاى بنفشه را در كمى آب مى پزند و آنرا له كرده و به صورت ضماد در مى آورند و براى معالجه ترك خوردن و زخمهاى جلدى سرپستان خانمها استفاده مى كنند، در اين مورد بخصوص، برگهاى تازه بنفشه را هم ميتوان له كرده و بصورت ضماد استعمال كرد.& lt;/o:p>


جوشانده بنفشه خشك را به ترتيبى كه تهيه آن را در مورد آنژين شرح داديم آماده كنيد و مثل محلول شستشو با قطعه اى پنبه روى بثورات زخمهاى جلدى خود بماليد.


طبق تجربيات زياد، در مواقعى كه بينى، خشك مى شود يا انسان گريب شده باشد و بينى او گرفته شده باشد، روغن بنفشه، بهترين درمان است.


گل ختمى


گل ختمى گياهى است كه گاهى ارتفاع آن به يك مترونيم مى‌رسد، ساقه آن گرد و داراى رنگ سبز پريده و پوشيده از كركهاى نرمى است.


برگهاى ختمى ضخيم و داراى كرك و سفيد رنگ و زاويه دار مى باشد، ريشه گل ختمى گرد و دودكى شكل و در خارج از خاك سفيد رنگ است و داراى نشاسته، صمغ، ماده ملونه زردرنگ، مواد سفيده اى، آسپاراژين، تيائين، تانن و روغن به مقدار ثابت مى باشد گل ختمى در ماه تير و مرداد گل مى دهد و گلهاى آن بزرگ و به رنگ سفيد يا صوتى مى باشد.


گل ختمى هر چند مصارف گوناگونى در استعمالات داخلى دارد ولى موارد استعمال خارجى آن نيز حائز اهميت است، خواص استعمالات خارجى آن نظير گل بنفشه است‌.


در اسلام از گل ختمى بعنوان يكى از بهترين چيزهايى كه باعث شستشوى سر و صورت است، نامبرده شده و خواصى براى آن دراين قسمت بيان گرديده:

&#x0D ;

1 – قال امير المومنين عليه‌السلام (غسل الراس بالختمى يذهب بالدرن و ينفى الاقذار)


اميرالمؤمنين علي عليه‌السلام فرمود: شستشوى سر با ختمى، چرك و كثافات را از بين مى برد.


2 – سمعت ابالحسن عليه‌السلام: (غسل الراس باالختمى يوم الجمعة من السنة و يحسن الشعر و البشر، و هو امان من الصداع)


امام هشتم مي‌فرمايد: شستشو دادن سر را با گل ختمى در روز جمعه جزو دستورات پيغمبر اسلام صلي الله عليه آله وسلم است علاوه بر اين داراى خواصى است مانند اينكه موها و صورت را زيبا مى‌نمايد، و از سر
درد جلوگيرى مى‌كند.


براى شستشوى زخمها، سابقاً از مطبوخ گل ختمى استفاده مى‌كردند، و هنوز هم براى زرد زخم، معمول است و هيچ يك از داروهاى گران قيمت امروز، جاى آن را نگرفته است.


منبع: اسلام پزشك بدون دارو


www.taha-teb.com

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید