ارتباط بین خلاقیت و متفاوت بودن

2noor
انتشار: 2011/10/16
بروزرسانی: 2020/12/07

&l t;SPAN style=”LINE-HEIGHT: 200%; FONT-FAMILY: ‘Tahoma’,’sans-serif’; FONT-SIZE: 9pt” lang=AR-SA>ارتباط بین خلاقیت و متفاوت بودن

شاید بارها و بارها به مطالبی برخورده ایم که خاطرنشان کرده اند که افراد خلاق در بعضی جنبه ها نامتعارف هستند. شلی کارسون، نویسنده کتابی با عنوان «مغز خلاق شما: هفت گام برای توسعه تخیل، ابتکار و خلاقیت در زندگی شما» است، او به شواهدی در این مورد اشاره کرده است.

آلبرت اینشتین برای پیپ اش از سیگارت استفاده می کرد، هوارد هیوز تمام روز را بر روی یک صندلی در یکی سوییت خالی در هتلی در بورلی هیلز سر می کرد، رابرت شومان آهنگ ساز نامی اعتقا داشت که آثارش از طریق بتهوون و سایر هنرمندان متوفی از قبرهایشان به او دیکته می شود و چارلز دیکنز هم در بسیاری اوقات در هنگام قدم زدن در خیابان های لندن با چترش با شیطان های تخیلی در حال جدال بود.

● آیا بین خلاقیت و نامتعارف بودن ربطی وجود دارد؟

معلوم شده است که بین خلاق بودن و شخصیت شیزوتایپال یعنی شکل ملایم تری از «اختلال» شخصیت شیزوتایپال ارتباطی وجود دارد. شخصیت شیزوتایپال به شکل های مختلفی می تواند دیده شود، این اشخاص ممکن است تفکر جادویی داشته باشند، یعنی آنها ممکن است تفکرات پر از اوهام یا باور به ماوراء الطبیعه داشته باشند. مثلا شومان که تصور می کرد بتهوون از قبرش با او ارتباط برقرار می کند.
این افراد ممکن است تجربه های ادراکی غیرمعمول داشته باشند به این صورت که اعوجاج در ادراک دارند، مثل دیکنز که فکر می کرد شخصیت های داستان هایش دنبالش می کنند.
این افراد ممکن است از اجتماع اجتناب کنند و فعالیت های تنها را ترجیح بدهند، در این دسته بسیاری از نوابغ مثل امیلی دیکینسون، نیکولا تسلا و ایزاک نیوتون قرار می گیرند که کار تنها را بر فعالیت های اجتماعی مقدم می گرفتند. آنها حتی ممکن است، پارنویا یا سوء ظن شدید داشته باشند، یعنی اعتقاد داشته باشند که مردم یا محیط و اشیا در حال توطئه برای آسیب رساندن به آنها هستند، مثل هیوز که به دیگران اعتماد نداشت.
توجه کنید که هر شخصی که شخصیت شیروتایپال دارد، اختلال شخصیت ندارد. خیلی از این افراد روشنفکرند و عملکرد بالایی دارند.
نتایج چندین مطالعه نشان می دهند که افراد خلاق، معمولا وقتی به پرسشنامه های مربوط به شخصیت شیزوتایپال پاسخ می دهند، نمره بیشتری کسب می کنند. بر اساس پژوهش کارسون، دانشجویان خلاق بیشتر احتمال دارد که تفکر جادویی یا تجربه های ادراکی عجیب داشته باشند.
بر اساس تحقیق که او با یکی از همکارانش در هاروارد انجام داد، آن دسته از دانشجویان که کارهای خلاقانه تری ارائه کرده بودند، بیشتر محتمل بود ک
ه تفکرات جادویی مثل اعتقاد به ارتباط تله پاتی، رؤیای انتقال به آینده، یا خاطرات زندگی های قبلی را داشته باشند. آنها همچنین بیشتر گرفتار تجربه های ادراکی مثل «دژا وو» یا شنیدن زمزمه و پچ پچ می شدند.

● بازداری زدایی شناختی

اما همه اینها به معنی آن نیست که اگر کسی شیزوتایپال باشد، بیشتر خلاق خواهد بود. قضیه پیچیده تر از این حرف هاست. در واقع مکانیسم شناختی خاصی به نام بازداری زدایی شناختی ممکن است در زیر پوسته نامتعارف بودن وجود داشته باشد.
وقتی کسی دچار بازداری زدایی شناختی می شود که نتواند از اطلاعات بی ربط یا فرعی صرف نظر کند. در شرایطی که ما هر روز و هر دقیقه با انبوهی از اطلاعات بمباران می شویم، غیرممکن است که بتوانیم به همه آنها توجه کنیم. خوشبختانه ما فیلترهای ذهنی دارین که از رسیدن اطلاعات نامربوط به سطح هوشیار ذهنمان جلوگیری می کنند و مواظبمان هستند.
یکی از این فیلترها بازداری نهفته یا latent inhibition نامیده می شود که عبارت است از ظرفیت متغیر مغز برای غربال کردن محرک هایی که قبلا طبق تجربه هایش آنها را بی ربط ارزیابی کرده است.
مقدار فیلتری که هر شخص اعمال می کند با دیگری متفاوت است. هر چقدر بازداری نهفته کمتر باشد، میزان استعداد به شیزوفرنی (روان پریشی) یا اختلالات دیگر بیشتر می شود. چرا که با کاهش بازداری نهفته، مقداری محرک هایی فیلتر نشده گه به خودآگاه می رسند بیشتر می شود و همین اطلاعات منجر به تفکرات و هذیان هی می شوند.
بازداری زدایی شناختی همچنین توضیح می دهد که چرا افراد بسیار خلاق نمی توانند بر فعالیت های روزمره تمرکز کنند، چرا که آنها مجبور می شوند بر دنیای درونی انباشته از اطلاعات خود به قیمت صرف نظر کردن از دنیای بیرونی یا حتی نیازهای شخصی خود مثلا بهداشت و نظافت تمرکز کنند.
البته باز هم باید تأکید کنیم که هر شخص عجیب و غریب، خلاق نیست. چرا که یافته های نشان می دهند که افراد خلاق باید ضریب هوشی و ظرفیت حافظه ای با
لایی هم داشته باشند. یعنی بازداری نهفته پایین توأم با ضریب هوشی بالاست که منجر به خلاقیت می شود.
بررسی مغز افراد خلاق با نواز مغزی یا EEG نشان داده است که آنها ضمن انجام کار، امواج آلفای کمتری دارند که می تواند مترادف با کاهش فعالیت قشری هوشیارانه و توجه غیرمتمرکز ارزیابی شود. این مسئله می تواند نشاندهنده تمرکز بیشتر این افراد بر دنیای درونی خودشان هم باشد.
کارسون اخیرا تئوری ای جدیدی در مورد ارتباط خلاقیت با غیرمتعارف بودن منتشر کرده است که مدل آسیب پذیری اشتراکی نامیده می شود.
بعضی از آسیب پدیری های زیستی که افراد را مستعد اختلالاتی مثل شیزوفرنی می کنند در افراد با خلاقیت بالا هم وجود دارند. اما این افراد به خاطر ضریب هوشی و ظرفیت حافظه بالا دچار بیماری روانی نمی شوند.