شبي است فرخنده که رحمت خداي تعالي در آن فرود مي آيد و شب دحوالارض است. يعني در صبحگاه اين شب، زمين از زير کعبه پهن گرديد و بر سطح آب، گسترش يافت. احياي اين شب به عبادت و نماز، اجر بسيار دارد. در ثواب الاعمال، از حسن بن علي و شاء نقل شده است که گفت: پسر بچه اي بودم و در شب بيست و پنجم ذوقعده، با پدرم؛ خدمت امام رضا (ع) شام مي خورديم. پس به پدرم فرمود: «شب بيست و پنجم ذو قعده؛ در اين شب، ابراهيم (ع) به دنيا آمد و عيسي بن مريم (ع) زاده شده و زمين از زير کعبه گسترده گشت. هر کس فرداي اين شب را روزه بدارد، به کسي ماند که شصت ماه روزه گرفته است.» در همان کتاب است که قائم (عج) قيام خود را در اين روز مي آغازد. سيد بن طاووس در اقبال الاعمال گويد: «در روايت است که در شب بيست و پنجم ذو قعده، رحمت پروردگار از آسمان فرود آمد و فرمان بزرگداشت کعبه، بر آدم نازل گرديد…»
دحوالارض؛روز نمايش بندگي
ماه ذيقعده اولين ماه از ماه‌هاي حرام است و مرسوم بوده که دعا در آن بسيار به اجابت مقرون است، خاصه در شب پانزدهم و بيست و سوم، بيست و پنجمين روز ماه،روز دحوالارض است.
دحوالارض چيست؟ مرحوم کليني در کافي نقل مي‌کند: محمد بن عبدالله صيقل مي‌گويد: روز، بيست و پنجم ذيقعده امام رضا(عليه السلام) در مرو از منزل بيرون آمدند و فرمودند اين روز را روزه بگيريد که من هم روزه هستم! عرض کردم فدايت شوم امروز چه روزي است. فرمود: روزي است که رحمت خدا در آن گسترده شده و زمين پهن گرديده و کعبه بنا شده و آدم قدم بر زمين گذارده است. حسن بن وشا مي‌گويد: من کودک بودم و شب، بيست و پنجم ذيقعده با پدرم مهمان امام رضا(عليه السلام) بوديم و حضرت فرمودند: در روز، بيست و پنجم ذيقعده حضرت ابراهيم و عيسي بن مريم به دنيا آمدند و نيز در آن شب زمين در زير کعبه گسترانده شد و هر کس اين روز را روزه بدارد ثواب 60 سال روزه را دارد. در روايتي ديگر آمده دحوالارض)، بيست و پنجم ذيقعده) روز قيام امام زمان(عج الله تعالي فرجه الشريف) است.
براساس روايات وارده در اين روز نعمت‌هاي الهي بر تمام خلقت از جماد گرفته تا انسان و فرشته تمام گشت و خداي سبحان مواهب و عطاياي خود را بر مخلوقاتش نازل فرمود و هر کسب عاقل باشد در اين روز با اشتغال به عبادت ضمن شکرگزاري خود را به پادشاه عالميان نمايان مي‌سازد و به وسيله عبادت خود را در مجراي دريافت فيض الهي قرار مي‌دهد.
اميرالمؤمنين(عليه السلام) مي‌فرمايد: اولين رحمتي که از آسمان به سوي زمين نازل شد در روز، بيست و پنجم ذيقعده بود. اگرکسي شب، بيست و پنجم ذيقعده را به تعبد و احيا بگذراند و روزش را روزه بگيرد ثواب صد سال عبادت برايش ثبت است به گونه‌اي که گويا تمام روزهايش را روزه بوده و شب‌هايش را به عبادت سپري کرده و رحمت خاص خدا بر حلقه ذاکران او و آنان که براي عبادتش اجتماع کنند نازل مي‌شود و در روايتي از رسول مکرم اسلام(صلي الله عليه و آلهو سلم) آمده است که خداي سبحان در پنج شب آخر ماه ذيقعده رحمتش را نازل مي‌فرمايد و در نقل ديگر آمده در شب و روز، بيست و پنجم ذيقعده هر کس به عبادت و روزه‌داري بپردازد تمام مخلوقات عالمين براي او طلب مغفرت مي‌نمايند. روز، بيست و پنجم ذيقعده روز زيارتي امام رضا(عليه السلام) هم هست زيرا بنا بر نقلي آن حضرت در اين روز از مدينه به سوي خراسان عزيمت نمود و در متون شيعي وارد شده است هر روزي که به نوعي منسوب به آن حضرت است مستحب است چه از نزديک چه از دور آن حضرت را زيارت نمود و مرحوم ميرداماد فرموده زيارت امام رضا(عليه السلام) در اين روز بالاترين عبادت و عمل مستحب است و بر آن تأکيد فراوان دارد.
آنچه سيد بن طاووس در اقبال الاعمال، از کتب علماي شيعه اهل قم همچون شيخ صدوق نقل کرده است که انسان در روز بيست و پنجم ذيقعده، هنگام بالا آمدن آفتاب دو رکعت نماز به جاي آورد که در هر رکعت بعد از حمد، پنج مرتبه سوره شمس و بعد از سلام بخواند لاحول و لا قوة الا بالله العلي العظيم و بخواند دعاي يامقيل العثرات… در مفاتيح آمده است.
استحباب خواندن اين دعا که شيخ طوسي در مصباح المتهجد ذکر کرده است: دعاي اللهم داحي الکعبة و فال الحبه…
بدان که محقق داماد در رساله اربعه ايام، در بيان اعمال روز دحوالارض گويد: زيارت امام رضا عليه السلام در اين روز، از برترين کارهاي مستحب و موکدترين آداب ديني است.
منبع: پايگاه اطلاع رساني امام رضا
تنظيم براي تبيان: سمانه دولت آبادي