ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

نقاب عنکبوتي براي مرد اسرائيلي/بخش اول

(و الله هذا الاسرائيل اوهن من بيت العنکبوت)


اين مقاله به تحليل و بررسي ابعاد مختلف مجموعه فيلم مرد عنکبوتي مي پردازد و با تشريح مفاهيم موجود در آن و تبيين تبعات آن در سطح جامعه، به شيوه اي مستدل، لايه هاي مختلف فکري و اعتقادي آن را مشخص مي نمايد تا مخاطبان پشت پرده توليدات هاليوودي را بهتر بشناسد.


مقدمه:&lt ;BR>سري سه گانه مرد عنکبوتي به عنوان يکي از مجموعه هاي پرطرفدار توليد هاليوود، به مردم جهان عرضه شد. پس از توليد اين مجموعه، موج استفاده از کارکتر مرد عنکبوتي در محصولات تجاري، تبليغاتي، آموزشي و… در جهان به راه افتاد و با برگزاري جشنواره ها و همايش ها براي اين فيلم، مرد عنکبوتي به عنوان يک چهره محبوب به مخاطب جهاني ارائه گرديد. نوشتار حاضر در چند بخش به بررسي ابعاد اين پديده سينمايي و اهداف مکان آن در حوزه هاي مختلف عرصه سازي فرهنگي، تحريف مفاهيم، الگودهي اجتماعي و فلج کردن بيداري اسلامي در مقابل غرب و صهيونيزم مي پردازد. مقاله حاضر با در نظر گرفتن هم زماني ساخت اين مجموعه با تحولات جهاني به رسالت اصلي اين مجموعه در زمان حاضر اشاره خواهد داشت.
در اين پژوهش قصد داريم به چند پرسش پاسخ دهيم:


1 ـ علت انتخاب و بازآفريني کارکتر قديمي مرد عنکبوتي و ستاره کردن آن در سالهاي اخير چيست؟
2 ـ در مجموعه مرد عنکبوتي چه مفاهيم و موضوعاتي به مخاطب القا مي شود؟
3 ـ مجموعه مرد عنکبوتي چه اهدافي را در مقابل جهان اسلام دنبال مي کند؟
مفروض اين نوشتار را نيز مي توان به طور اجمال اينگونه مطرح نمود: فيلم و سينما به عنوان يک صنعت و رسانه ي استراتژيک، در جهان غرب کاربرد دارد. اين صنعت، ابزاري مناسب جهت فرهنگ سازي و استحاله ي فرهنگي ديگر تمدنها، توسط غرب مي باشد. شناخت ابعاد و اهداف توليدات اين صنعت در راستاي مفاهيم تقابل تمدني ميان غرب و اسلام، يک ضرورت براي جامعه اسلامي مي باشد.
اين نوشتار شامل بخشهاي زير مي باشد:
1 ـ بخش اول: عنکبوت، نماد، آيت
2 ـ بخش دوم: اسرائيل و مرد عنکبوتي
3 ـ بخش سوم: سه گانه عنکبوتي و عرصه سازي فرهنگي
4 ـ بخش چهارم: مفاهيم و محتوا در شبکه عنکبوتي
5 ـ بخش پنجم: نتيجه گيري &lt ;/SPAN>


بخش اول ـ عنکبوت، نماد، آيت


براي شناخت بهتر نسبت به يک موضوع ابتدا بايد ريشه هاي مفهومي و نمادي آن را بررسي نماييم تا بتوانيم تحليل صحيحي را ارائه دهيم. اولين سوالي که مطرح مي شود اين است که، چرا به سراغ مردي با خصلت هاي عنکبوت رفته اند؟ آيا عنکبوت داراي ويژگي هاي خاص و منحصر به فردي است؟ آيا عنکبوت سمبل و نماد خاصي براي مفهوم خاصي است؟ آيا عنکبوت نسبت به موجودات ديگر برتري ويژه اي دارد؟ ابتدا بايد خود عنکبوت را کمي بيشتر بشناسيم. عنکبوت از حشراتي مي باشد که در اندازه هاي مختلف در شکل و رنگ گوناگون در محيط هاي نسبتاً يکسان زندگي مي کند. بحث ما حشره شناسي نيست اما شناخت کلياتي از اين حشره، براي شناخت نماد آن به ما کمک مي کند. اين موجود داراي سر و شکمي کوچک است که در ميان پاهاي بلند او قرار گرفته است. با اينکه غالباً جثه ي کوچکي دارد ولي به خاطر حالت قرار گرفتن پاهايش در اطراف بدن، بزرگتر از آن چيزي که هست، نشان داده مي شود. اين ويژگي ها به علاوه نوع حرکت و شيوه حمله او، در طرف مقابلش ايجاد رعب و ترس مي نمايد.


در اغلب نقاط جهان، مردم احساس بدي نسبت به عنکبوت دارند که به خاطر احساس ترس و وحشت کاذبي است که نسبت به ظاهر عنکبوت دارند. از ويژگي هاي ديگر عنکبوت اين است که در محيط هاي تاريک و نمناک زندگي مي کند و غالباً با نور و روشنايي ميانه خوبي ندارد. ويژگي ديگر عنکبوت نحوه ي شکار و دام گذاري او مي باشد. اين حشره بر سر مسير حرکت حشرات و موجودات ديگر، تاري مي تند که به طور واضح و مشخص ديده نمي شود و قربانيان، به علت عدم مشاهده تارها، به دام او مي افتند. شناخت دقيق حالات و روشهاي اين موجود در نماد شناسي آن کمک بسياري خواهد نمود.
عنکبوت و نماد آن آنقدر اهميت دارد که در قرآن کريم، يک سوره به اين نام، نامگذاري شده است. در اين سوره با مطرح کردن موضوع آزمايش و امتحان الهي و تفاوت ميان اهل ايمان با اهل نفاق و کفر، به داستان انبياء و رسالت آنها در برابر قومشان مي پردازد. سپس در آيه ي 41 در مورد عنکبوت و وجه تمثيل آن مي فرمايد:
(مثل الذين اتخذوا من دون الله اولياء کمثل العنکبوت اتخذت بيتاً و ان اوهن البيوت لبيت العنکبوت لو کانوا يعلمون )؛ « مثل آنان که غير از خدا را دوستان خود گرفتند، مثل عنکبوت است که خانه اي براي خود بنياد کرد و اگر بدانند، سست ترين خانه ها، خانه ي عنکبوت است».
در اين آيه به صراحت عنکبوت را نماد کساني معرفي مي کند که با غير از خدا دوستي کرده و بر غير او تکيه مي نمايند. در اين آيه عنکبوت به واسطه ي خانه ي سست و ضعيفي که دارد، نماد سستي، بي بنياني و آسيب پذيري مي باشد. از اين دو نکته مي توان نتيجه گرفت که هر دوستي و ارتباطي که با غير خدا باشد، سست و ضعيف و بي بنيان خواهد بود، که عنکبوت و خانه عنکبوت و تارهاي او نماد اين دوستي و رابطه ي با غير خداست. در اکثر فرهنگ هاي جهان، عنکبوت سمبل شيطان و نماد کارهاي شيطان مي باشد. حتي در برخي مناطق به نوعي از عنکبوت، شيطانک گفته مي شود. ممکن است در برخي فرهنگهاي محدود از عنکبوت براي نمادهاي ديگري استفاده شود که بايد علت آن را نيز ريشه يابي نمود. در اکثر مناطق و ميان غالب فرهنگ ها
عنکبوت نماد شيطان، شيطنت، روشهاي شيطاني، ترس و وحشت، شومي، بي برکتي، سستي و ضعف، آسيب پذيري و ذلت مي باشد. حتي در برخي از روايات اسلامي آمده است که وجود عنکبوت و تارهاي آن در خانه باعث رفتن روزي و برکت از آن خانه خواهد شد. (1)
با اين توضيحات و بر اساس روش شناسي قرآن که هر موجودي را در عالم آيت و نشانه اي براي قدرت خداوند و بيداري انسان معرفي مي کند تا انسان توجه و گرايشش به سمت او باشد، مي توان عنکبوت را نمادي از شيطان و روشهاي او دانست، چرا که همانگونه که گفته شد عنکبوت داراي جثه ي کوچکي مي باشد ولي با بزرگ نشان دادن خود، سعي مي کند خود را قوي تر و بزرگتر از آنچه که هست، نشان دهد. همين روش را درباره ي شيطان نيز داريم. قرآن درباره ي شيطان و کيد او مي فرمايد: ( ان کيد الشيطان کان ضعيفاً)؛ «به درستي که کيد شيطان ضعيف است» (2)
شيطان نيز سعي مي کند با بزرگ و قوي نشان دادن خود، در دل بندگان خدا، هراس و ضعف ايجاد نمايد. اين روش را در فيلمهاي سينماي وحشت نيز که به مقولات موجودات شيطاني و اهريمني و جنيان مي پردازد مي توان مشاهده کرد. خود اين نکته که چرا سينمايي در جهان به وجود آمده که رسالتش ايجاد ترس و وحشت در ميان مردم است؟ جاي تامل دارد، با اينکه انسانها به غير از خداوند نبايد از هيچ موجود ديگري ترس و واهمه داشته باشند. حتي در اين جهت شهرک هايي در آمريکا ساخته شده است که در آن کلوپ ها و مغازه هايي قرار دارد که با روشهاي مختلف و ابزار گوناگون، سعي در القاي وحشت دربين ميان مردم دارند.
شايد فلسفه تونل وحشت در شهربازيها نيزهمين باشد. بي شک مي توان نقش مديريتي شيطان را در اين فرهنگ سازي وحشت و ترس جستجو نمود. يکي ديگر از ويژگي هاي مشترک ميان عنکبوت و شيطان روش شکار آنها مي باشد. عنکبوت با تنيدن تارهايش بر سر راه موجودات ديگر آنها را شکار مي کند. نکته قابل توجه اين است که تارهاي عنکبوت فوق العاده ضعيف هستند ولي هنگامي که در کنار هم تنيده مي شوند، مي توانند موجودي را در خود اسير کنند. يکي ديگر از ويژگي هاي تارهاي عنکبوت چسبندگي آنهاست که به بدن قرباني مي چسبد و هر گونه تلاش او باعث گرفتاري بيشترش مي شود. عنکبوت ساعتها و روزها بي حرکت مي ماند تا لحظه مناسب فرا رسد و قرباني خود را شکار نمايد. حال به بررسي تطبيقي اين موارد در روشهاي شيطان مي پردازيم. شيطان نيز براي به دام انداختن و فر
يب و انحراف بندگان خدا بر سر راه آنها مي نشيند تا آنها را از راه مستقيم و صحيح، منحرف نمايد (3).
شيطان رسالت اصلي خود را اغوا و فريب بندگان خدا تعريف نموده است (4). که با ابزارهاي خود که همان تارهايش باشد، مثل لذت هاي دنيايي، مقام، شهوت، خشم کبر… بر سر راه بندگان خدا دام مي گذارد تا آنها را گرفتار و اسير هوي و هوس نمايد و از بندگي خدا خارج سازد. شيطان ممکن است سالها براي انحراف و فريب يک فرد برنامه ريزي نمايد. ذره ذره او را به گناه نزديک کند تا در نهايت او در ميان تارهاي هوي و هوس گرفتار شود و ديگر نتواند رهايي يابد. ميل به دنيا و لذت هاي آن همراه با وسوسه هاي شيطان همان تارهاي چسبنده ي شيطان است. شيطان براي مقابله با پياده نمودن احکام دين الهي و برقراري حکومت ديني بر روي زمين از همان ابتداي خلقت آدم، شروع به فعاليت نمود. تا کنون نيز رسالت غالب پيامبران را با شکست مواجه نموده است. با اين توضيحات بي شک عنکبوت يکي از آيت هاي الهي مي باشد براي شناخت بهتر و دقيق تر شيطان و روشهاي او و اينکه دوستي و پيوستن به سپاه شيطان همانند تکيه بر خانه عنکبوت است. اين تذکر و هشداري است براي انسانها تا رابطه و دوستي با غير خدا را بر دوستي با خدا ترجيح ندهند.


بخش دوم ـ اسرائيل و مرد عنکبوتي


يکي از روشهاي هاليوود در تغيير دادن ذهنيت مردم جهان نسبت به يک موضوع، ساختن فيلمهايي است با آن مضامين،
که در آنها شخصيت ها و قهرمانان فيلم بر خلاف ذهنيت عمومي مخاطبان رفتار کرده و به مرور زمان ديدگاه مردم نسبت به آن پديده تغيير مي کند. اين روش را در دو موضوع به طور اجمال بررسي مي نماييم:
1ـ موش
2 ـ هولوکاست
1 ـ موش در فرهنگ مردم اروپا نماد پلشتي، خسيسي، حرص، مخفي کاري، آفت و.. مي باشد. در طول تاريخ اروپا بر اثر همنشيني يهوديان با مردم آن و رفتارهاي اجتماعي آنها با غير يهوديان، مردم اروپا به يهوديان لقب موش داده اند.
رفتار يهوديان در جامعه اروپا، نقش آنها در گسترش ربا و آسيب هاي اقتصادي، حرص آنها در مال اندوزي، خست آنها نسبت به کمک به ديگران و ديگر رفتارهاي آنها باعث نفرت و انزجار مردم اروپا از آنها گرديد. يهوديان براي اينکه بتوانند ذهنيت مردم اروپا را نسبت به خود تغيير دهند، سعي کردند ذهنيت آنها را نسبت به موش که نماد يهود بود عوض نمايند. به همين دليل با شکل گيري سينما و هاليوود، کمپاني هاي کارتوني به معرفي شخصيت هايي چون ميکي موس، تام و جري، موش سر آشپز و… پرداختند که در آنها موش يک موجود دوست داشتني با ويژگي هاي مثبت و برتر مي باشد که هميشه در کارش موفق است و مورد تمجيد ديگران قرار مي گيرد. پس از ساخت اين شخصيت هاي کارتوني، بازار تبليغات و محصولات تجاري و عروسکي آنها نيز رونق گرفت و گسترش يافت. ثمره ي اين روند اين بود که ذهن کودکان نسبت به موش ذهنيت مثبتي داشت و هر گونه تشبيه کردن يهود به موش باعث مثبت جلوه کردن يهوديان مي شد. هنوز هم اين شخصيت پردازي موش موفق در فيلمها ديده مي شود و به ندرت مي توان موشي را در فيلمها يافت که شخصيت واقعي و يا منفي داشته باشد.
2 ـ هولوکاست، يهوديان و صهيونيستها براي پذيرش عمومي افکار جهان نسبت به دروغ تاريخي هولوکاست و متهم کردن آلمان هيتلري، شروع به ساخت فيلمها و سريالهايي نمودند که در آن موضوع ساختگي هولوکاست به طور جدي مطرح مي شد. با نمايش اين فيلمها به مرور ذهنيت مردم اين واقعه را پذيرفت و چهره اي مظلوم از يهود در ذهن آنها شکل گرفت. يهوديان سپس با مظلوم نمايي در سطح جهان به کسب امتيازات مختلف پرداختند که يکي از آنها تاسيس دولت جمعي اسرائيل است. با شکل گيري اين ذهنيت ميان مردم کمتر کسي به ارتباط يهوديان اروپا و آلمان هيتلري در راه اندازي جنگهاي اول و دوم اروپا، فکر خواهد نمود و دست يهود در جنگ افروزي و بهره برد
اري از جنگ پنهان خواهد بود.
با اين مقدمه به سراغ ارتباط ميان اسرائيل، يهوديان و مرد عنکبوتي مي رويم.
در سال 2000 ميلادي پس از شکست اسرائيل از مقاومت اسلامي حزب الله لبنان و عقب نشيني آنها از مناطق جنوبي لبنان، مراسم جشني به مناسبت پيروزي و آزادسازي آن مناطق، در ورزشگاه يکي از شهرهاي جنوب لبنان برگزار شد. در اين مراسم، سيد حسن نصرالله دبير کل مقاومت اسلامي حزب الله لبنان، در سخنراني خود، جمله اي استراتژيک و مهم ايراد کرد که تيتراژ بسياري از برنامه هاي مستند و خبري گرديد. جمله او عبارت بود از: (و الله هذا الاسرائيل اوهن من بيت العنکبوت)؛ «به خدا قسم اين اسرائيل از خانه ي عنکبوت سست تر است» اين تعبير دقيق و مهم، آينده اسرائيل را ترسيم مي کرد که به زودي از هم خواهد پاشيد. با وقوع جنگ 33 روزه و پيروزي حزب الله لبنان و شروع شکست هاي بزرگ اسرائيل، تعبير کلام سيد حسن نصرالله واضح تر شد. پس از اين سخنراني و به کار بردن اين تشبيه براي اسرائيل، ارتش اين کشور براي آنکه نشان دهد اين تعبير اشتباه است، عملياتي را برنامه ريزي کرد به نام تارهاي آهنين، تا ثابت نمايد اگر کشور اسرائيل مانند خانه ي عنکبوت مي باشد ولي تارهاي تشکيل دهنده ي آن، آهنين و فولادين است و از هم گسسته نمي شود.
در اين عمليات که مدتي بعد از سخنراني سيد حسن نصرالله انجام گرفت، ارتش اسرائيل قصد داشت با نفوذ به خاک لبنان و تصرف همان شهر، پرچم اسرائيل را در آن ورزشگاه نصب نمايد و قدرت تارهاي آهنين خود را نشان دهد ولي اين عمليات شکست خورد و آنها نتوانستند وارد شهر شوند. با پخش شدن پيام سيد حسن نصرالله در سراسر جهان و شکل گيري ذهنيت مردم نسبت به جامعه ي اسرائيل و شباهت آن به خانه عنکبوت، هيبت و اعتبار سياسي و نظامي اسرائيل به خطر افتاد. مردم آنچه از اسرائيل شنيده بودند، اقتدار سياسي، اقتدار نظامي، قدرت تسليحاتي واتمي، توانايي علمي و تکنولوژيکي و غيره بود که با اين تشبيه، تمام آن اعتبار و اقتدار ظاهري زير سوال مي رفت.
در اين مرحله ليدرها و تئوريسين هاي فکري اسرائيل و يهود، براي حفظ اعتبار ظاهري آن، روش قبلي خود را به کار گرفتند. اين روش که تغيير دادن يک مفهوم توسط ابزار سينماست، در نهايت باعث تغيير ذهنيت مردم نسبت به آن مفهوم خواهد شد.
در اين مرحله سياست گذاران هاليوود به طراحي و ارائه شخصيت مرد عنکبوتي ر
وي آوردند تا بتوانند با معرفي يک قهرمان و ناجي با ويژگي هاي عنکبوت، ذهنيت ايجاد شده نسبت به عنکبوت را در افکار عمومي تغيير دهند. ويژگي و خصوصيت منحصر به فرد اين قهرمان بر خلاف سوپراستارهاي قبل هاليوود بود. او نه داراي اندام تنومند و غول آسا بود و نه توانايي هنرهاي رزمي دارد و نه هوش سرشار پليسي دارد و نه از انواع سلاح استفاده مي کند. اين قهرمان حتي از سيستمهاي اطلاعاتي و جاسوسي فوق پيشرفته نيز استفاده نمي کند. بر خلاف تمام قهرمانان هاليوودي، داراي چهره اي مهربان و آرام است. او يک فرد عادي و کمي هم دست و پا چلفتي مي باشد، که گاهاً مورد تمسخر ديگران قرار مي گيرد. او حتي در تامين زندگي اش مشکل دارد. اين فرد تنها با گزيدن يک عنکبوت به توانايي هاي فوق بشري دست مي يابد. تمام توان و قدرت او به خاطر خصلت هاي عنکبوتي اش مي باشد. چهره اي که از او ارائه مي گردد، يک فرد مهربان و دوست داشتني که تنها دغدغه اش حل مشکلات مردم و نجات آنها در سختي ها و حوادث مي باشد. منجي عنکبوت آنقدر در بين مردم پذيرفته مي شود که در تمام مشکلات وقتي از دست کسي کاري بر نمي آيد، همه منتظر آمدن او هستند. تمام ابزار و سلاح او در نجات مردم و شهر، تارهاي قوي و محکم اوست که او را از اين سوي شهر به آن سوي شهر مي برد و از اين تارها براي مهار مشکلات و تهديدها استفاده مي کند.
با خلق چنين شخصيتي، با تارهاي محکم و قوي، ذهنيت مخاطب نسبت به سست بودن تارهاي عنکبوت و خانه اش و منفي بودن خود عنکبوت، تغيير مي کند و چهره اي مثبت و قوي ا زعنکبوت و خانه اش در ذهن شکل مي گيرد. در نتيجه تشبيه شدن اسرائيل به خانه ي عنکبوت نيز ديگر اين پيام را نخواهد داشت که پايه هاي حکومت اسرائيل سست و ضعيف مي باشد.


ادامه دارد…


http://mohakeme.com

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید