ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

زندگي نامه ي حضرت علاّمه حسن حسن زاده آملي حفظه الله/2

مهاجرت از دار العلم تهران به شهر مقدس قم

سپس خداوند سبحان به قضاء محتوم و قدر مبرمش مهاجرت از دارالعلم تهران را به شهر مقدس قم در روز دوشنبه ?? مهر ماه سال ???? هجري شمسي مطابق با ?? جمادي الاولي سال????هجري قمري براي ما مقدر فرمود .

بعد از ورود به قم، تدريس معارف حقّه الهي و تعليم فنون رياضي را شروع کردند.
برخي از دروسي که حضرت استاد (حفظه الله تعالي) تدريس فرمودند، از شرح دفتر دل باب يازدهم جلد 2 شارح حضرت استاد صمدي آملي (حفظه الله تعالي) به شرح ذيل مي باشد:

1
. تدريس چهار دوره اشارات با شرح خواجه که در هر دوره اي با تصحيح دقيق و تعليقات وشرحي محققانه همراه بوده است.(صفحه 253)
2
. تدريس مصباح الانس به مدت هشت سال در حوزه علميه قم براي چندين نفر از عزيزان به خصوص جناب عارف واصل حضرت حجه الاسلام سمندري نجف آبادي و جناب عارف واصل حضرت آقاي دکتر امام
ي نجف آبادي و دوره دوم تدريس آن نيز در تاريخ 24/7/1370 برابر هفتم ربيع الثاني 1412 قمري آغاز شد که تا صفحه 49 اين کتاب به طبع انتشارات فجر در طي 184 جلسه ادامه يافت و در تاريخ
26/11/71 با کسالت حضرت مولي تعطيل شد. (صفحه 255)
3
. تدريس شرح فصوص الحکم قيصري چهار دوره که براي شاگردان املاء مي فرمود و آنان مي نوشتند. (صفحه 255)
4
. تدريس يک دوره کامل شفا شيخ رئيس که در ضمن تدريس از روي چندين نسخه تصحيح شده و تعليقات و حواشي نمودند. (صفحه 254)
5
. تدريس چهار دوره تمهيد القواعد در حوزه علميه قم
که هر دوره اش حدود چهار سال به طول انجاميد. (صفحه 254)

6
. تدريس « اُکَر مانالاؤس » که مدت سه سال در حوزه علميه قم بطول انجاميد. (صفحه 256)
7
. تدريس دو کتاب « اُکَر ثاوذوسيوس و مساکن » به تحرير خوجه طوسي. (صفحه 257)
8
. تدريس اصول اقليدس. (صفحه 257)
9
. تدريس دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي. (صفحه 263).

بعد از ورود به قم تدريس معارف حقه الهي و تعليم فنون شريف رياضي را شروع کردم و تاکنون ?? سال است که بر اين وتيره مُثلي سير مي نمايم «ذلک فضل الله يوتيه من يشاء» و همچنين چند سالي به علت حرص به علم جويي در تعدادي از دروس فقهي در محضر مشايخ آن شرکت جستم.
ادر
اک محضر حضرت علامه طباطبايي رضوان الله تعالي عليه


همچنين به محض ورود به قم محضر مبارک راقي به قله هاي معارف قرآني و سامي به اسنمه سرشت هاي انساني و نائل به ذروه علياي اجتهاد در علوم عقلي و نقلي، عَلَمِ علم و عمل، طود تحقيق و تفکير، فخر اسلام، صاحب تفسير قويم عظيم الميزان، عارف مکاشف رباني، فقيه صمداني، عالم به رياضيات عالي «حساب و هندسه»، استاد اکبر، معلم اخلاق، مکمّل نفوس شيقه به کمال، آيت الله العظمي سيّد محمّد حسين طباطبايي (قدس الله نفسه القدسيه) را ادراک نمودم
خداوند منّان از فضل جسيم خود ما را به استفاده از محضر قدسي او به مدّت هفده سال تأييد فرمود.

حضرت استاد علامه، يگانه عصر به مدت 17 سال از محضر قدسي علامه طباطبائي (ره) بهره بردند. در خدمت ايشان کتابهاي زير را خواندند:

1
. کتاب «تمهيد القواعد» صائن الدين علي بن ترکه، که شرحي است شريف بر « قواعد التوحيد » ابن حامد ترکه و تدرّس آن شب جمعه 12 شعبان المعظم سنه 1383 هجري قمري به اتمام رسيد.
2
. کتاب برهان منطق شفاء شيخ رئيس. تاريخ شروع آن شعبان المعظم 1386 هجري قمري مطابق با آذر ماه 1347 هجري شمسي بوده است.
3
. جلد نهم اسفار صدرالمتألهين به چاپ جديد که از اول باب هشتم کتاب نفس تا آخر آن مي باشد و درس آن در روز يکشنبه 23 شعبان المعظم مطابق با پنجم آذر ماه 1346 هجري شمسي بطور کامل پايان پذيرفت.
4
. کتاب توحيد بحار مجلسي. تاريخ شروع آن: شب پنجشنبه 14 شوال المکرم 1394 هجري قمري بوده است.
5
. جلد سوم بحار که در مورد معاد و مطالب ديگر آن است و آنرا به تمامي خواندند.

از جمله چيزهايي که از محضر قدسي او استفاده کردند، تحقيق در مورد شعب علم، بحث از واجب تعالي و صفات او، تفسير آيات قرآني و تنقيب در عقايد حقّه جعفري بوده است.

حضرتش سوگند ياد کرده و مي فرمايند: « به جانم سوگند مهمترين چيزي که در محضر شريف او جوهر عاقل را مبتهج مي کرد، اصول علميّه و امهّات عقليه اي بود که القاء مي فرمود و هر يک از آنها دري بود که درهاي ديگري از آن گشوده مي شد
. به خداوند
سوگند از محضر روحاني او علم و عمل فيضان مي کرد؛ حتي سکوتش نطقي بود که هيماني ملکوتي را حکايت مي کرد. »
در محضر علامه محمّد حسن الهي طباطبايي رضوان الله تعالي عليه

از جمله کساني که در عتبه علياي او اعتکاف داشتم- عتبه اي که در آن، جان من از نسيم روح زندگي برخوردار بود و نفسي را که در زمره اموات شمرده مي شد احياء کرد و او را از ظلمات به نور درآورد- زبده علماي عامل و عمده عرفاي شامخ، عروج کرده به مطالع يقين، حکيم متفقه، فقيه متأله، استاد علامه مکاشف و بحر معارف، مولايم حاج سيّد محمد حسن الهي طباطبايي تبريزي – برادر علامه استاد حاج سيد محمد حسين طباطبايي تبريزي- بود.

اين دو برادر (رضوان الله تعالي عليهما) در اکتساب جميع فنون علمي و آداب سلوک عرفاني قرآني يار و همسفر يکديگر بودند و حقّ اين دو بزرگ بر من عظيم است. (جزاهم الله خير جزاء المحسنين

در محضر حاج سيد مهدي قاضي تبريزي رضوان الله تعالي عليه
حضرت آقا به مدت چهار سال يا بيشتر جهت تعلم علوم ارثماطيقي در محضر گرانقدر عالم وفيّ زکيّ تقيّ، صاحب خط ممتاز، دوحه شجره قرآن و عرفان و برهان، فرزند صاحب کمالات و خوارق عادات، عالم کامل، مکمّل مکاشف، حضرت آيه الله العظمي حاج سيد علي قاضي تبريزي مصداق « اَلوَلَدُ سِرُّ اَبيه» اعني الحجه سيد مهدي قاضي مشرف بوده اند. به فرمايش حضرت آقا: «ايشان در تعليم من بذل جهد فرمود و او را بر من حقي است عظيم

به خداوند سوگند قلم و زبان به اداي شکر محشار نيکي هايي که اين مشايخ عظام در حقّ ما نموده اند وافي نيست؛ اگر چه عله العلل و مفيض علي الاطلاق، الله ربّ العالمين است.

تحصيلات حوزوي: اجتهاد

مقدمات:
شرح جامي، آمل؛ شرح شمسيه، آمل؛ تبصره علامه، آمل؛ شرح نظام، آمل.
سطح :
شرايع الاسلام، آمل؛ شرح لمعه، آمل؛ قوانين الاصول (تا عام و خاص)، آمل؛ معالم الاصول، آمل؛ شرح قوشچي، آمل.
آقا عبدالله اشراقي، رساله عمليه آيت اللّه اصفهاني، آمل؛
سيد احمد لواساني، شرح لمعه، 3 سال، تهران؛
سيد احمد لواساني، قوانين الاصول، 3 سال، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، رسائل، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، مكاسب، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، كفايه، تهران.
توضيح: ايشان، دروس سطح را در مدت 6 سال، از 1323 تا 1329 هـ. ش در آمل فرا گرفته است. استادان ايشان در حوزه علميه آمل عبارت بودند از: محمد آقا غروي، احمد مشائي، ابوالقاسم ديد كوهي، شيخ احمد اعتمادي، ابوالقاسم رجايي و عزيز الله طبرسي

خارج فقه و اصول:
ميرزا ابوالحسن شعراني، فقه (بحث طهارت، صلوة، خمس، زكات، حج، ارث)، تهران؛
ميرزا ابوالحسن رفيعي قزويني، فقه (بحث طهارت، صلوة، اجاره)، تهران؛
ميرزا ابوالحسن رفيعي قزويني، اصول (بحث اجتهاد و تقليد)، تهران؛
شيخ محمد تقي آملي، فقه و اصول، تهران؛
محمدعلي اراكي، فقه، 1342 هـ. ش، قم؛
سيدمحمدرضا گلپايگاني، فقه، 1342 هـ. ش به بعد، قم؛

سيد محمد محقق داماد، فقه، 1342 هـ. ش، قم.
توضيح: فراگيري درس خارج ايشان در تهران از سال 1338 تا 1342 هـ. ش به درازا كشيده است.

تفسير:
ميرزا مهدي الهي قمشه اي، تفسير قرآن، 11 سال، تهران؛
سيد محمد حسين طباطبايي، تفسير قرآن، 1342 هـ. ش به بعد، 17 سال؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، مجمع البيان، تهران.

حديث:
ميرزا ابوالحسن شعراني، الوافي فيض كاشاني، تهران؛
علامه سيدمحمدحسين طباطبايي، كتاب توحيد بحارالانوار، سال 1394 هـ. ق، قم؛
علامه سيدمحمدحسين طباطبايي، ج 3 بحار الانوار، قم.

عرفان علمي و عملي:
ميرزا ابوالحسن رفيعي قزويني، شرح فناري بر مصباح الأنس، تهران.

اخلاق علمي و عملي:
محمد حسين فاضل توني، شرح علامه قيصري بر فصوص الحكم، تهران .

منطق:
علامه سيدمحمدحسين طباطبايي، برهان منطق شفا، 1345 هـ. ش، قم؛
شيخ علي محمد جولستاني، لئالي منتظمه، تهران.

فلسفه و كلام:
ميرزا مهدي الهي قمشه اي، منظومه، 1329 ـ 1342 هـ. ش، تهران؛
ميرزا مهدي الهي قمشه اي، الهيات اسفار، 1329 ـ 1342 هـ. ش، تهران؛
ميرزا مهدي الهي قمشه اي، اشارات، 1329 ـ 1342 هـ. ش، تهران؛
ميرزا ابوالحسن رفيعي قزويني، اسفار، 1329 ـ 1342 هـ. ش، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، شرح خواجه نصير طوسي بر اشارات، 1329 ـ 1342 هـ. ش، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، بحث نفس و حيوان و نبات و تشريح از كتاب شفا، 1329 ـ 1342 هـ. ش، تهران؛
استاد محمد حسين فاضل توني، از طبيعيات شفا، 1329 ـ 1342 هـ ش، تهران؛
ميرزا احمد آشتياني، بخشي از طبيعيات شفا، 1342 هـ. ش، تهران؛
علامه محمد حسين طباطبايي، تمهيد القواعد، 1342 هـ. ش، تهران؛
علامه محمد حسين طباطبايي، برهان منطق
شفا، 1345 هـ. ش، تهران؛

علامه محمد حسين طباطبايي، ج 9 اسفار، 1346 هـ. ش، تهران.

رجال و درايه:
ميرزا ابوالحسن شعراني، 2 ج، جامع الرواة (اردبيلي)، 1329 ـ 1342 هـ. ش، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، درايه (استاد شعراني)، 1329 ـ 1342 هـ. ش، تهران.

رياضيات و نجوم:
ميرزا ابوالحسن شعراني، رساله فارسي قوشچي در هيأت، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، شرح چغميني، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، استدراك بر تشريح الافلاك، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، الاصول (اصول اقليدي صوري)، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، اكرامالانوس، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، اكرثاوذوسيوس، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، شرح علامه خفري برالتذكرة في الهئية، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، زيج بهادري، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، مجسطي، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، عمل به آلات رصدي اسطرلاب و ربع مجيب، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، معرفت آلاتي كه در كتاب هاي بالا ياد شده است، تهران.


علوم ديگر:
عزيزالله طبرسي، خط، 1323 ـ 1329 هـ. ش، آمل؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، شرح شاطبيه (علم قرائات)، 1329 ـ 1342 هـ. ش، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، پزشكي (قانونچه ي چغميني)، 1329 ـ 1342 هـ. ش، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، شرح الاسباب نفيس بن عوفي بن حكيم طبيب، 1329 ـ 1342 هـ. ش، تهران؛
ميرزا ابوالحسن شعراني، تشريح كليات قانون شيخ الرئيس، 1329 ـ 1342 هـ. ش، تهران؛
ميرزا احمد آشتياني، طب بوعلي سينا
زبان فرانسه، قم

شيخ عارف، کامل مکمّل، واصل به مقام منيع قرب فريضه، حضرت راقي به قله هاي معارف الهي، و نائل به قلّه بلند و رفيع اجتهاد در علوم عقليه و نقليه، صاحب علم و عمل، و طود عظيم تحقيق و تفکير، حِبر فاخر و بحر زاخر و عَلَم علم، عارف مکاشف ربانّي، فقيه صمداني عالم به رياضيات عاليه از هيئت و حساب و هندسه، عالم به علوم غريبه و متحقق به حقائق الهيه و اسرار سبحانيه، مفسِّر تفسير انفسي قرآن فرقان، استاد اکبر، معلم اخلاق، مراقب ادب مع الله و مکمل نفوس شيّقه الي الکمال، آيه الله العظمي حضرت علامه ذوالفنون جناب حسن بن عبدالله طبري آملي (حفظه الله تعالي) که به حسن زاده شهرت دارند، در اواخر سال 1307 هجري شمسي در روستاي ايراي لاريجان آمل متولد و در حجر کفالت و تحت مراقبت پدر و مادري الهي، بزرگوار و اهل يقين، تربيت و از پستان پاک مادري عفيفه صديقه طاهره و پاک از ارجاس حين الولاده که پستان معرفت و اخلاص و صداقت بود، شير نوشيدند و پرورش يافتند.

مجموعه آثار حضرت علامه ذوالفنون حسن زاده آملي بيش از يک صد و ده مجلد کتاب است که بيش از نيمي از آن به زيور طبع آراسته و
در اختيار عموم قرار گرفته است
.


فهرست مکتوب آثار علاّمه حسن زاده آملي حفظه الله :


1– نامه ها بر نامه ها
2
ولايت تكويني
3
وحدت از ديدگاه عارف و حكيم
4
مشكاة القدس علي مصباح الانس
5
الهي نامه
6
انسان در عرف عرفان
7
تصحيح و تعليق تمهيد القواعد
8
تصحيح و تعليق رساله تحفة الملوك
9
تصحيح و تعليق شرح فصوص خوارزمي
10
تصحيح و تعليق شرح فصوص قيصري
11
تصحيح رساله مكاتبات
12
رساله نور علي نور در ذكر و ذاكر و مذكور
13
رساله لقاء الله
14
رساله مفاتيح المخازن
15
رساله انه الحق
16
رساله اي در سير و سلوك
17
شرح طائفه اي از اشعار و غزليات حافظ
18
شرح فصوص الحكم
19
كلمه عليا در توقيفيت اسماء
20
قرآن و عرفان و برهان از هم جدايي ندارند
21
عرفان و حكمت متعاليه
22
فص حكمة عصمتيه في كلمة فاطميه
23
نثرالداري علي نظم اللئالي
24
&lt ;SPAN style=”LINE-HEIGHT: 200%; FONT-FAMILY: ‘Tahoma’,’sans-serif’; FONT-SIZE: 9pt; mso-fareast-font-family: ‘Times New Roman'” lang=AR-SA>گنجينه گوهر روان
25
نصوص الحكم بر فصوص الحكم
26
معرفت نفس
27
مفاتيح الاسرار لسلاك الاسفار
28
النور المتجلي في الظهور الظلي
29
النفس من كتاب الشفاء ابن سينا (تحقيق)
30
الالهيات من كتاب الشفاء ابن سينا (تحقيق)
31
الاصول الحكميه
32
الحجج البالغه علي تجرد النفس الناطقه
33
ترجمه و تعليق الجمع بين الرايين
34
ترجمه و شرح سه نمط آخر اشارات
35
تصحيح و تعليق شرح اشارات
36
تصحيح و تعليق شفا
37
تقديم و تصحيح و تعليق آغاز و انجام خواجه طوسي
38
تقديم و تعليق رساله اتحاد عاقل به معقول علامه رفيعي قزويني
39
دروس اتحاد عاقل به معقول
40
دررالقلائد علي غررالفرائد (تصحيح و تعليق بر شرح منظومه)
41
جزوه من كيستم
42
مُثُل و مثال
43
توبه
44
تقديم و تصحيح و تعليق رساله قضا و قدر محمد دهدار
45
تقديم و تصحيح و تعليق كشف المراد في شرح تجريد الاعتقاد
46
رساله امامت/رساله في الامامة (در هشت رساله عربي)
47
رساله حول الرويه
48
رساله خيرالاثر در رد جبر و قدر
49
قرآن هرگز تحريف نشده/فصل الخطاب في عدم تحريف كتاب رب الارباب
50
انسان و قرآن
51
تصحيح خلاصة المنهج ملافتح الله كاشاني
52
مصادر و ماخذ نهج البلاغه
53
انسان كامل از ديدگاه نهج البلاغه
54
تصحيح نهج البلاغه
55
تصحيح سه كتاب ابي الجعد،نثراللئالي،طب الائمه
56
تكملة منهاج البرائه از جلد 15 الي 19 در شرح نهج البلاغه
57
حكمت عملي يا اخلاق مرتضوي
58
رساله اي در اربعين
59
شرح چهل حديث در معرفت نفس
60
اضبط المقال في ضبط اسماء الرجال
61
وجيزه اي در ترجمه و شرح زندگاني علامه طباطبائي
62
وجيزه اي در مناسك حج (در ده رساله فارسي)
63
تعليقات علي العروة الوثقي
64
القطب و المنطقه
65
استخراج جداول تقويم
66
استيعاب الوجوه الممكنه في صنعة الاصطرلاب
67
تصحيح و تعليق الدر المكنون و الجوهر المصون
68
تصحيح و تعليق اكرمانالاوس
69
تصحيح و تعليق تحرير مجسطي بطلميوس به تحرير خواجه طوسي
70
تصحيح و تعليق تحرير مساكن ثاوذوسيوس
71
تصحيح و تعليق تحرير اصول اقليدس
72 &lt ;/SPAN>تصحيح و تعليق تحرير اكرثاوذوسيوس
73
تصحيح و تعليق شرح بيرجندي بر بيست باب
74
تصحيح و تعليق شرح بيرجندي بر زيج الغ بيك
75
تصحيح و تعليق شرح بيرجندي بر زيج الغ بيك
76
تصحيح و تعليق شرح چغميني
77
تعليقه بر رساله قبله مولي مظفر
78
دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي
79
دروس معرفة الوقت و القبله
80
دروس معرفت اوفاق
81
رساله تعيين سمت قبله مدينه
82
شرح زيج بهادري
83
شرح قصيده كنوز الاسماء
84
مصادر اشعار ديوان منسوب به اميرالمومنين (ع)
85
امثال طبري
86
تصحيح و اعراب اصول كافي
87
تصحيح گلستان سعدي
88
تصحيح كليله و دمنه
89
تقديم و تصحيح و تعليق نصاب الصبيان
90
تعليقه بر باب توحيد حديقة الحقيقة
91
تعليقه بر قسمت معاني مطول
92
ديوان اشعار
93
قصيده ينبوع الحيوة (ضميمه در رساله جعل)
94
مجموعه مقالات
95
هزار و يك نكته
96
هزار و يك كلمه – جلد اول
97
هزار و يك كلمه – جلد دوم
98
هزار و يك كلمه – جلد سوم
99
هزار و يك كلمه – جلد چهارم
100
هزار و يك كلمه – جلد پنجم
101
هزار ويک کلمه – جلد ششم
102
هشت رساله عربي
103
تقديم و تصحيح و تعليق خزائن
104
ده رساله فارسي
105
يازده رساله فارسي
106
در آسمان معرفت
108
كشيكل
109
نهج الولايه
110
طب و طبيب و تشريح
111
صد کلمه در معرفت نفس
112
صحيفه زمردين در سخنان سيدالساجدين
113
ادله اي بر حرکت جوهري

مقام معظّم رهبري، حضرت آيت الله العظمي خامنه اي حفظه الله
استادي كسي همچون حضرت آقاي حسن زاده آملي (دامت معاليه) كه ميان مراتب عاليه علمي و مقامات و فتوحات معنوي و روحي جمع كرده اند براي هر مؤسّسه علمي، دانشگاه و حوزه اي، مغتنم و موجب افتخار است.

فرمايش حضرت علاّمه حسن زاده ي آملي حفظه الله در مورد حضرت امام خامنه اي حفظه الله :
خدايا به حقّ پيغمبر و آل پيغمبر سايه ي اين بزرگ مرد، اين رهبر اصيل اسلامي، آيت الله معظّم خامنه اي عزيز را مستدام بدار الهي آمين الهي آمين الهي آمين بعدد کلماتت آمين .
خداوندا؛ ما را در دنيا و آخرت با حضرت علاّمه حسن زاده ي آملي حفظه الله محشور فرما؛ الهي آمين الهي آمين الهي آمين بعدد کلماتت آمين


http://akhlagh.net

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید