ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

مراقبت دایمی

يكى از پیآمدهاى طبيعى و منطقى انتظار، احساس حضور است. منتظرواقعى، با اعتقاد به اين كه اعمالش، پيوسته در منظر آن عزيز واقع مى شود، نسبت ميان خود و آن حضرت را در احساس حضور، متجلى مى بيند و هر جا كه باشد، گويى خود را در خيمه ى آن حضرت و گوش به فرمان ايشان، احساس مى كند و لازمه ى انتظار حقيقى را، تلاش براى جلب رضايت ايشان مى داند; بنابر اين براى تحقق اين مهم، نه تنها، عمل به واجبات و ترك محرمات را وجهه ى همت خويش قرار مى دهد، بلكه از هر غفلتى نيز پرهيز مى كند; همان گونه كه استغفار خواص، استغفار از گناه نبوده و نيست بلكه آنان هر غفلتى از ياد خدا و انس با محبوب را براى خود گناهى بزرگ مى شمردند و از آن استغفار مى كردند.
منتظر، به يارى معرفت خويش، امام(ع) را در غيبت، هم چون خورشيد پشت ابر دانسته، و او را ناظر بر حالات و نيات خود مى داند و چيزى را از ديدگان آن حضرت مخفى نمى پندارد. و در چنين موقعيتى است كه احساس حضور معنا پيدا مى كند.
براى استناد به كلام معصومين(عليهم السلام) به ذكر دو نمونه بسنده مى كنيم:
امام على(ع) در پاسخ به پرسش يكى از مومنين درباره ى حدود آگاهى و ميزان اشراف امام، فرمودند:
هيچ مومنى در شرق و غرب زمين از ما غايب نيست.
و امام عصر(عج) در بخشى از توقيع مباركشان به شيخ مفيد; فرمودند:
ما بر آن چه بر شما مى گذرد، احاطه ى علمى داريم و هيچ يك از خبرهاى شما از ما پوشيده نيست … ما نسبت به رعايت حال شما اهمال نمى كنيم و ياد كردن شما را فراموش نمى كنيم.


او همان بزرگوارى است كه در زيارت روز جمعه اش مى خوانيم: ((السلام عليك يا عين الله فى خلقه; سلام بر تو اى چشم خدا در م
يان آفريدگانش.))


بنابراين با تكيه بر اين مبانى، مى توان نتيجه گرفت كه آن حضرت بر اوضاع و احوال بندگان خدا آگاه است.
حال بايد ديد كه احساس حضور از جهات تربيتى چه اثراتى دارد؟
يقين داشتن به اين مطلب كه هيچ يك از اعمال ظاهرى و نيات باطنى ما از چشمان با نفوذ آن حضرت مخفى نمى ماند، در مرحله ى اول، منجر به مراقبت دايمى اخلاقى خواهد شد; زيرا ميان ((انتظار)) و ((عمل مورد پذيرش منتظر))، تلازم منطقى وجود دارد و در غير اين صورت ((انتظار)) امرى بى معنا خواهد بود.
منتظر، پيوسته مراقب مجموعه ى گفتارها و رفتارهايش خواهد بود تا موردى بر خلاف رضاى محبوبش، از او صادر نشود. و اين مسئله در حقيقت، به پالايش درونى و صفاى باطنى خواهد انجاميد; به گونه اى كه در پرتو چنين مراقبه اى، قابليت ارتقا مى يابد و اين امر، خود به خود به تحقق يك هدف تربيت اخلاقى منجر مى شود. اين هدف، ناظر به اين است كه عامل نظارت و كنترل فرد، بايد قبل از هر چيز، جنبه ى درونى داشته باشد، نه جنبه ى بيرونى. و اين وضعيت درونى كه هميشه پايدار و مستمر است، رفتار فرد را در جهت اهداف معينى، جهت مى بخشد. در حقيقت بايد بگوييم، انضباط اخلاقى و خويشتن دارى، چنان چه متكى بر عوامل و پايه هاى درونى باشد، از استمرار، دوام، عمق و اخلاص ويژه اى برخوردار خواهد بود و در صورتى كه بر پايه ها و عوامل بيرونى، استوار باشد، از برخى آفات عمل هم چون تظاهر، ريا و گسيختگى و انقطاع عمل، مصون نخواهد ماند. از اين روى در صورتى كه بتوانيم وابستگى فرد را به عوامل خارجى كاهش داده، يا آن را قطع كنيم و آن را فقط وابسته به ارزش عمل، رضاى حق و تإييد امام عصر(عج) بدانيم، يك هدف مهم در تربيت اخلاقى، تحقق يافته است. و ثمره ى آن، منتظرانى هستند كه در نيت و عمل، خالص بوده، هرگز لحظه اى از وارسى اعمال خويش غفلت نمى كنند.
در خبر آمده است ((از بزرگى پرسيدند: نفيس ترين چيزى كه به
آسمان بالا رود چيست؟ گفت: اخلاص، پرسيدند: نفيس ترين چيزى كه از آسمان به زمين فرود مى آيد چيست؟ گفت: توفيق.))
انسان هاى تربيت شده و الهى، مى دانند كه شرط جوان مردى آن است كه بدانند وقتى بر سر سفره ى روزى و نعمت الهى مى نشينند، روزىخوار نعمت هايى هستند كه خداوند براى آنان به يمن وجود مبارك امام عصر(عج) مقدر فرموده است; زيرا معتقدند:
و بيمنه رزق الورى و بوجوده ثبتت الارض و السمإ;
و به بركت (وجود) او به خلق روزى مى رسد و به ذات وجودش زمين و آسمان بر جاى خود مى باشند.
بنابر اين چنين افرادى، هرگز به فكرشان خطور نمى كند كه عملى برخلاف رضاى آن حضرت كه رضاى خداست انجام دهند و دايم در حال مراقبه، مشارطه و محاسبه ى نفس خويش اند و داراى همان شخصيتى هستند كه مورد قبول آن بزرگوار است. و اگر مقام و مرتبه ى منتظر از اين مراتب نيز فراتر رفت و به منزلت اولياى خدا رسيد، در آن مرحله، حتى از انديشه و فكر گناه نيز پرهيز مى كند كه نيك مى داند: استمرار و تداوم انديشه ى گناه، مقدمه ى عمل گناه است.


http://imamalmahdi.com

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید