ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

اخلاق سفر و مالی که باید با آن زیارت کرد

فقط با مال حلال فریضه حج را ادا کنید

 

قرآن مجید و روایات، دستور اکید به کسب حلال و کار مشروع دارند. طلب مال حلال چنان که در آثار اسلامى آمده بر هر مسلمانى فریضه و واجب است.

 

کسب حلال و کار مشروع، نوعى عبادت و طاعت بلکه از بهترین و برترین رشته هاى عبادت است.

 

قرآن مجید دستور مى دهد، ابتدا مال حلال و طیب تناول کنید، سپس به انجام عبادت و عمل صالح برخیزید. پروردگار عالم، معاش را وسیله آبادى معاد و کسب دنیا را زمینه بدست آوردن آخرت قرار داده، بهمین جهت آنان که دنبال مال حرام مى روند آخرتى خراب، و معادى آمیخته با عذاب ابد دارند.

 

اسلام مى گوید دنیاى خود را کمک آخرت قرار دهید و کمک بودن دنیاى انسان براى آخرت، در صورتى است که دنیاى آدمى حلال و طیب و پاک و پاکیزه باشد.

 

جمله عرشى و ملکوتىِ «دنیا مزرعه آخرت است» از رسول الهى، معروف و مشهور مى باشد. آرى آخرتِ آباد، ثمره دنیاى حلال و معادِ پاک میوه مال حلال و عمل صالح و اخلاق حسنه است.

 

مال حلال ـ به تعبیر قرآن مجید ـ فضل خدا، رزق طیب، رزق حلال، نعمت الهى و خیر خداوندى است.

 

تاجرِ صادق و کاسب مواظب و عاملِ متدین، بنابر روایات، در روز قیامت با صدیقین و شهدا محشور مى گردد.

 

در آثار اسلامى آمده:

آن که بدنبال حلال برود، بخاطر این که بارى بر دوش مردم نباشد و بر اهل و عیال خود توسعه دهد و بر همسایگانش بوسیله آن مال مهر و رأفت ورزد، در قیامت به
لقاى حق رسد، بصورتى که چهره اش مانند ماه شب چهارده باشد!

 

بازارهایى که در آن کسب حلال صورت مى گیرد، به تعبیر رسول اسلام سفره هاى خداوند مهربان است، هر کس در آن بازارها به کسب وکار مشغول شود، از آن سفره پاک بهره مند مى شود.

 

کاسب و تاجرى که دنبال مال حلال مى دود به فرموده حضرت صادق علیه السلام همانند رزمنده در راه خداست.

 

براى بدست آوردن مال حلال، بدون تردید معرفت به فقه ومسائل حلال و حرام لازم است، به همین خاطر، اهل ایمان قبل از دست یازیدن به کسب، از محضر عالمى ربّانى استفاده مى کردند و با مسائل تجارت و حلال و حرام الهى آشنا مى شدند.

 

اصبغ بن نباته مى گوید:

شنیدم امیرالمؤمنین علیه السلام بالاى منبر مى فرمود «اى گروه تجار، ابتدا فقیه در مسائل کسب شوید، سپس به تجارت اقدام کنید، اى مردم اول فقه سپس تجارت. بخدا قسم ربا در این امت مخفى تر از خزیدن مورچه بر سنگ صاف است. اموال خود را با صدقه حفظ کنید، تاجر فاجر است و فاجر در جهنم است مگر آن که مال حق بگیرد و مال حق بدهد.»

خداوند مهربان در رحم مادر و در ایام شیر خوارگى روزى دهنده انسان بود،

به آدمى که همراه با اهل و عیال نیاز بیشترى دارد، قطعاً حضرت حق عنایت و توجه فوق العاده ترى متوجه انسان مى نماید، بهمین جهت در روزگار بزرگى و زن و بچه دارى با روزى حلال و رزق طیب از طریق کسب مشروع انسان را در چتر حمایت خود قرار داده، بدون شک عاقلانه نیست روزى خور حق از سایه عنایت و لطف او بیرون رود،

و براى اندک مال دنیا که باید بگذارد و برود دست در دست شیاطین گذارد و زندگى خود و زن و بچه و گوشت و پوست و روح خود و اهل و عیالش را به مال حرام آلوده نماید، و از این طریق خود را مستحق عذاب ابد حق کند!

 

با مال حلال بدن را قوت دهید. قلب را نورانى کنید. روح را تصفیه نمایید.

نفس را به عرصه گاه تزکیه و تربیت ببرید. زن و فرزند را از آلوده شدن حفظ کنید.

زمینه عبادت با نشاط را فراهم آورید. خشنودى و رضاى حق را جذب نمایید. از افتادن در دایره ظلم و ستم به مردم، از طریق غارت حق آنان، بپرهیزید. شهوات خود را با کسب حلال مهار کنید.

صولت و سطوت شیطانهاى درونى و برونى را بشکنید. به قافله پاکان و صالحان و صدیقان و شهیدان بپیوندید. آبروى دنیا و آخرت خود را حفظ کنید. به جلب خشنودى انبیا و امامان برخیزید، که با مال حرام، مالى که از کم فروشى، رشوه، غصب، ربا، دزدى، حیله، تقلّب، ظلم، زور و دروغ، بدست آمده نه عبادتى صحیح و قبول است و نه کار خیرى مورد پذیرش حق است.

 

در مسأله حج، که قسمتى از مال انسان باید خرج شود، دقّت بیشترى به خرج دهید زیرا ورود مال حرام به قسمتى از برنامه هاى حج موجب بطلان حج و علّت محروم شدن از رحمت حق و باعث لعنت خدا و ملائکه بر حاجى است.

 

در وطن خود سعى کنید تمام مال خود را اگر مخلوط به حرام است با راهنمایى عال مى ربّانى پاک کنید و به حلال کردن قسمتى از مال براى خرج سفر بسنده نکنید که این عمل پسندیده نیست.

 

اگر تمام مال حرام باشد، باید به صاحبانش برگردد، در این صورت زمینه اى براى استطاعت باقى نمى ماند.

 

قبل از سفر حج اگر قدرت دارید به اقوام فقیر برسید. خمس مال را که واجب الهى و دستور قرآنى است بپردازید

از صدقه و انفاق کوتاهى نکنید و اگر از این مسائل عرشى در مکه و مدینه آگاه شدید، بدون مضایقه با عالم کاروان تماس گرفته و با جدیت به پاک شدن کلّ مال خود اقدام کنید تا مبادا خداى ناکرده به مناسک شما لطمه وارد آید

و از فیوضات الهى و عنایات ربانى محروم شوید و از سفر حج جز حمّالى و زحمت و رنج و مشقت و لعنت حق چیزى بجاى نماند.

 

عن الباقر علیه السلام قال: «من اصاب مالا من أربع لم یقبل منه فى أربع: مَنْ أصاب مالا من غلول أو رباً أو خیانه أو سرقه، لم یقبل منه فیژ زکاه و لا فى صدقه و لا فى حج و لا فى عمره و قال ابو جعفر لا یقبل الله عزوجل حجاً و لا عمره من مال حرام.» حضرت باقر علیه السلام فرمود: آن که از چهار طریق مال و ثروت به دست آورد، چهار عمل از او پذیرفته نخواهد شد.

 

آن که از طریق غش در معامله و ربا و خیانت و سرقت کسب مال کند، زکات و صدقه و حج و عمره او در پیشگاه حق قبول نمى شود و نیز فرمود: خداوند حج و عمرهاى که مخارجش از مال حرام تأمین شده نمى پذیرد.» [امالى صدوق، ص۴۴۲ ]

 

اخلاق زائر

 

اگر ایمان را به منزله یک ساختمان فرض کنیم، باید بگوییم این ساختمان از سه عنصر برپا شده، ۱ ـ اعتقاد به حق و قیامت ۲ ـ عمل صالح ۳ـ اخلاق حسنه.

 

نقش اخلاق که مجموعه اى از حالات مثبت و واقعیات نفسى و باطنى پر منفعت است، در حفظ ایمان و عمل، نقشى بسیار مهم دارد.

 

ایمان و عمل با نیروى حیا، وقار، کرامت، شرافت،
بردبارى، حلم، جود، سخاوت، تواضع، خشوع، خشیت، خوف از حق، صبر، استقامت، تغافل، گذشت، صفا، مروت، وفا، تعهد، امین بودن، درستى، پاکدامنى، عفت، عصمت و شخصیت قابل حفظ و قابل تداوم تا لحظه آخر حیات است.

اگر انسان آراسته به حقایق اخلاقى نباشد، براى بقا ودوام ایمان و عمل، بدون تردید جاى نگرانى هست. بودند کسانى که از ایمان و عمل بطور حقیقت برخوردار بودند ولى در مسیر زندگى بخاطر آلوده بودن به کبر یا حسد، یا بخل و یا نداشتن صبر و استقامت، ایمان و عمل را از دست دادند، و خود را به عذاب ابدى دچار ساختند.

 

حوادث صدر اسلام، بخصوص پس از وفات پیامبر اسلام، نشانگر این حقیقت است که بسیارى از مسلمانان و مؤمنان بخاطر آراسته نبودن به حقایق اخلاقى در بستر هلاکت افتادند.

 

اگر بگوییم اخلاق حسنه، ضامنى معتبر، وثیقه اى محکم ودستگیره اى سخت براى دور ماندن ایمان و عمل از خطرات سهمگین و حوادث سنگین است سخنى بگزاف نگفته ایم.

 

مسأله اخلاق حسنه

و نقش آن در رشد و تکامل و حفظ ایمان وعمل از خطر و خسارت به اندازه اى فوق العاده و قابل توجه است که بخشى عمده و بسیار مهم آیات و قرآن و روایات به آن اختصاص داده شده است.

 

خداوند مهربان پیامبر بزرگوار خود را در قرآن مجید به داشتن خلق عظیم ستوده است و این ستایش نشانگر اهمیت و ارزش اخلاق حسنه در حیات انسان است.

 

از رسول حق سؤال شد، بهترین سرمایه اى که از جانب حق به انسان عنایت شده چیست؟ فرمود: اخلاق نیکو.

 

توجه داشته باشیم که اخلاق نیکو مجموعه اى از اوصاف پاک وخصال حمیده و حالات عرشى و ملکوتى و برنامه اى پر ارزش است که به تعدادى از آنها در سطور گذشته بعنوان حافظ ایمان و عمل اشاره شد.

 

رسول حق مى فرمود: «آنچه بیشتر باعث ورود مردم به بهشت مى شود، تقوا و اخلاق حسنه است.»

 

رسول حق، علّت برانگیخته شدن خود به پیامبرى را اتمام مکارم اخلاق اعلام مى فرمود.

 

رسول حق مى فرمود:

«سنگینترین چیزى که در قیامت در نامه اعمال مردم به سنجش گذاشته مى شود، اخلاق حسنه است.» همچنین مى فرمود: «صاحبان اخلاق حسنه طعمه آتش جهنم نمى شوند.» در مورد دیگر فرمود: «نزدیکترین شما در قیامت به من، صاحبان اخلاق پسندیده اند.» حضرت باقر علیهالسلامـ نیز فرمود: «کاملترین شما از نظر ایمان، نیکو خُلقترین شماست.» امام ششم علیه السلام چهار چیز را کمال ایمان و باعث مغفرت گناه شمرده اند: «صدق، اداى امانت، حیا و خوش اخلاقى.» در این زمینه، به اندازه اى روایت وارد شده که انسان از دیدن آنهمه اثر، شگفتزده مى شود. بیشتر روایات باب اخلاق، در جلد دوّم کتاب شریف اصول کافى، جلد یازدهم وسائل الشیعه، جلد سوّم محجهالبیضاء و از ابتدا تا انتهاى کتاب بسیار مهم جامع السعادات نراقى به ثبت رسیده است. دنبال کنندگان حقیقت مى توانند به آن منابع بسیار مهم رجوع کنند.

 

از مسائل بسیار مهمى که در سفر حج، از طریق پیامبر و امامان معصوم سخت به آن توجه شده، مسأله اخلاق زائرِ خانه حق است.

 

توجه اولیاى دین به این مسأله به اندازه اى است که گاهى در روایات به زائر هشدار داده شده اگر فاقد اخلاق حسنه باشد و با همسفران خود معامله اى غیر از اخلاق حمیده و صفات پسندیده داشته باشد، خداوند مهربان، با همه عنایتى که به حاجى دارد به او توجه نخواهد کرد. این سفر با برکت، جهت ریاضت و تمرین براى آراسته شدن به حسنات و دورى از سیئات است. سفر بسیار مهم و کلاس بسیار با ارزشى است که زائر بیت باید آن را با جان و دل غنیمت بشمارد.

 

واى بحال آن زائرى که از وطن آلوده به سیئات اخلاقى به حج برود و بدون معالجه خویش از بدیها و آراسته شدن به حسنات به وطن بازگردد.

 

روایت بسیار مهمى در رابطه با اخلاق در سفر حج از حضرت باقر علیه السلام در معتبرترین کتابهاى حدیث نقل شده که مى آوریم:

 

عن ابى جعفر علیهالسلامـ قال:

«ما یعبؤ بمن یؤم هذا البیت اذا لم یکن فیه ثلاث خصال: ورع یحجزه عن معاصى الله، و حلم یملک به غضبه و حسن الصحابه لمن صحبه.» امام باقر علیه السلام فرمود: «اعتنا نمى شود به کسى که قصد خانه حق کرده، در حالى که در او سه خصلت نیست: ورعى که او را از معاصى و گناهان بازدارد، حلمى که او را بر غضبش چیره سازد و رفتار خوش با کسانى که همسفر اویند.» [بحار، ج۹۶، ص۱۲۱]

 

 

http://zaerin.ir

اخلاق سفر. اخلاق سفر. اخلاق سفر. اخلاق سفر. اخلاق سفر.

صفحه اصلی – موسسه قرآن و نهج البلاغه -آموزش مجازی قران ونهج البلاغه

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید