ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

امام سجاد علیه السلام و روضه خوانى بر شهداى کربلا

این پرسش همواره براى برخى مطرح است که پیشینه روضه‏خوانى به چه زمانى باز مى‏گردد؟


گروهى معتقدند: روضه‏خوانى یادگارى است از دوران صفویه. باید گفت آنان‏که چنین مى‏اندیشند، از تاریخ، به‏ویژه تاریخ عاشورا بى خبرند.
امام هشتم علیه السلام مى‏فرمود:


«کانَ ابی إذا دَخَلَ شَهْرُ الْمُحَرَّمِ لایُرى‏ ضاحکاً»؛[۱] سیره و روش پدرم این بود که هرگاه ماه محرم فرا مى‏رسید، کسى او را خندان نمى‏دید.


بدیهى است عزادارىِ سنتىِ متعارف در قرن چهارم، که توسط آل بویه پایه‏گذارى شد، تبلورى است از عزادارى‏هاى دوران ائمه معصوم علیهم السلام، البته دشمنان و مخالفین اهل البیت علیهم السلام ، همواره از عزادارى براى شهیدان کربلا در هراس بوده‏اند و جهت تضعیف آن، سخن سرایى‏ها و قلم‏فرسایى‏ها داشته و دارند. آنان پیوسته مى‏کوشند سنت عزادارى براى سیدالشهدا و یارانش را کمرنگ و بى‏اهمیت جلوه دهند و این واقعه جانسوز را به فراموشى بسپارند.


روضه‏خوانى و عزادارى سیره و سنتى است از حضرت زینب و امام سجّاد علیهما السلام.


زینب در کنار پیکر پاک برادر چنان گریست که دشمنان به گریه درآمدند. در جلسه زنان شام، در دربار یزید، روضه خواند و همگان اشک ریختند.


و امام سجاد علیه السلام [۲]در اربعین روضه خواند. و نیز نخستین ساعات ورود به مدینه، هنگام بازگشت از کربلا روضه‏خوانى کرد.


سید بن طاووس در لهوف مى‏نویسد: زینب در قتلگاه چنان گریست که براثر اشک جانسوز او، دوست و دشمن گریستند (فَأبْکَتْ وَاللَّهِ کُلَّ عَدوٍّ وَ صِدیقٍ) و همچنین مى‏نویسد: زینب در مجلس یزید، یقه پیراهن رویى خود را درید و آنچنان ناله دردناکى سرداد که به خدا سوگند همه کسانى که در مجلس حضور داشتند گریستند.[۳]


زینب علیها السلام در کوفه و امام سجاد علیه السلام در جامع دمشق، آنچنان از مصائب اهل‏بیت علیهم السلام بازگو کردند که از هر سوى، صداى شیون برخاست.[۴]


على‏بن الحسین علیهما السلام همواره یاد و خاطره حیات‏بخش و رسواگر بیدادگران عاشورا را زنده نگه‏مى‏داشت و در این‏باره از روش‏هاى گوناگون استفاده مى‏کرد؛ از جمله:


1. جانمازى داشت که در آن، مقدارى از تربت قبر پدرش، سیدالشهدا علیه السلام را نهاده بود و هنگام سجده، پیشانى مبارکش را بر آن مى‏نهاد؛«کانَ لَهُ خَرِیطَهٌ فِیها تُرْبَهُ الْحُسَین علیه السلام».[۵]


2. پس از دفن شهدا که با یارى بنى‏اسد انجام داد، بعد از دفن جسد مطهّر پدر، در حالى که به‏شدت مى‏گریست، این‏چنین روضه خواند:


«طوبى‏ لِأَرْضٍ تَضَمَّنَتْ جَسَدَکَ الطّاهِر، فَانَّ الدُّنْیا بَعْدکَ مَظْلَمَهٌ وَ الآخِرَهُ بِنُورِکَ مُشْرِقَهٌ أمَّا اللَّیْلُ فَمُسَهَّدُ، وَالْحُزْنُ فَسَرْمَدٌ أو یَخْتاراللَّهُ لِأهْلِ بَیْتکَ دارَکَ الَّتی أنْتَ بِها مُقیمٌ، عَلَیْکَ مِنّی السَّلامُ یَابْنَ رَسولِ اللَّهِ وَرَحْمَهُ اللَّهِ وَبَرَکاتُهُ».[۶]


«خوشا به آن زمینى که بدن پاک تو را در آغوش گرفت. دنیا پس از تو تاریک گشت و آخرت با نور تو نورانى شد. پس از تو (در فراق تو) شبهایم سخت و حزنم طولانى است، تا آنگاه که خداوند سرایى که تو در آن استقرار یافتى، براى اهل بیتت مقرر بدارد. از من به تو
درود و رحمت و برکات خدا نثار باد!»


و سپس با انگشت مبارک خود روى قبر آن حضرت نوشت:


«هذا قَبْرُ الْحُسینُ‏بْنُ عَلِیِّ بْنِ أبی طالبِ الَّذی قَتَلوهُ عَطْشاناً غَریباً».[۷]


«این قبر حسین‏بن على‏بن ابى‏طالب است که او را با لب تشنه و در غربت کشتند.»


3. بدن مطهّر عموى بزرگوارش عباس را دفن کرد و سپس براى وى روضه خواند.


4. در جامع دمشق، در حضور همگان، پیش از خطبه نماز جمعه، در ضمن سخنان خود فرمود:


«أَنَا ابْنُ الْمَذْبُوحِ بِشَطِّ الْفُراتِ مِنْ غَیْرِ ذَحْلٍ وَ لاتُراتٍ، انَا ابْنُ مَنْ قُتِلَ صَبْراً، وَ کَفى‏ بِذلِکَ فَخْراً».[۸] «من فرزند کسى هستم که در کنار شط فرات با لب تشنه به قتل رسید. من فرزند کسى هستم که با قتل صبر (سخت‏ترین نوع قتل) کشته شد و من از این بابت پشیمان نیستم؛ بلکه افتخار مى‏کنم که در راه ایمان به خدا شکنجه شده‏ایم».&lt ;/SPAN>


راوى گوید: آن روز با روضه خوانى امام سجاد علیه السلام جامع دمشق گریست.


5. آن حضرت همیشه با دیدن طعام، به‏ویژه آب، مى‏گریست و از این راه دل‏ها را به‏طرف‏کربلا مى‏خواند وبه خونخواهى وزنده‏نگه داشتن فرهنگ عاشورا دعوت مى‏کرد.


ائمه معصوم علیهم السلام در باب روضه خوانى براى سالار شهیدان و زنده نگهداشتن پیام عاشورا، هر کدام تأکید داشته‏اند. پیامبرخدا صلى الله علیه و آله در باب روضه‏خوانى براى حضرت سیدالشهدا به‏طور مستقیم و غیر مستقیم عنایت خاص نشان مى‏داد و راز جاودانگى روضه‏خوانى عاشورا همین است.[۹]


پی نوشت:


[1]. معالى السبطین، ج ۲، ص ۴.


[2]. روز اربعین، درکربلا براى جابر روضه خواند.


[3]. اللهوف، بخش زینب کبرى علیها السلام، ص ۷۹.


[4]. اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۶۱۴.


[5]. نک: ابن شهرآشوب، مناقب، ج ۴، ص ۱۶۲.


[6].موسوعه شهاده المعصومین،ج۲،ص۲۹۸.


[7]. نک: علامه شبّر، جلاءالعیون، ج ۲، ص ۲۱۶؛ حیاه الامام الحسین، ج ۳، ص ۳۲۵، اعلمى؛ دائره المعارف، ج ۳، ص ۳۴۰.


[8]. اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۶۱۴.


[9].عاشورا حماسۀ جاویدان، ص۲۸۴، سید محمد شفیعی مازندرانی.


www.mazaheb.com

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید