ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

جایگاه جوانان در حکومت علی ـ علیه السّلام ـ چگونه بود؟

نگرش علی ـ علیه السّلام ـ نسبت به جوانان نگرش مثبت بوده و دوره جوانی را با ارزشترین مقطع عمر برمیشمردند و در دوران حکومتشان هم از جوانانی نظیر محمد بن ابی بکر عمروبن ابی سلمه و دیگر جوانان به فراخور تواناییشان در بخشهای مختلف به کار میگرفتند.
ابتدا به نوع نگرش امیرالمؤمنین به جوانان میپردازیم، سپس به اصل سؤال میپردازیم. امام ـ علیه السّلام ـ مقطع جوانی را از بهترین مقاطع عمر برمیشمردند، چنانکه فرمود: «شَیْئانِ لایَعْرِفُ فَضْلَهُما اِلاَّ مَن فَقَدَهُما، اَلشّبابُ وَ الْعافِیَهُ.»[۱] دو چیز است که ارزش و برتری آنها را نشناسد مگر کسی که آنها را از دست بدهد، جوانی و سلامتی.
و همینطور دوره جوانی را دوران شکلگیری شخصیت و آمادگی برای پذیرش هر مطلب و ایده و عقیدهای میدانستند، چنانکه فرمود: «و اِنَّما قَلْبُ الْحَدَثِ کَاالاَرْضِ الْخالِیَهِ ما اُلْقِیَ فیها مِنْ قَبِلَتْهُ.»[۲] همانا قلب جوان همچون زمین خالی (کاشته نشده) است که هر بذری در آن پاشیده شود میپذیرد.
و با توجّه به اهمیت این دوران، این توصیه را داشتند که باید فرص
ت جوانی را مغتنم شمرد و
چنانکه فرمود: «بادِرْ شَبابَکَ‌ قبل هَرَمِکْ و صِحَتِّکَ قَبْلَ سُقْمِکَ.»[۳] پیشی بگیرد (بهرهجو) از جوانی خود قبل از فرا رسیدن پیری و از تندرستی خود قبل از بیماری.
امّا در رابطه با جایگاه جوانان در حکومت آن حضرت، جوانان هم یکی از قشرهایی بودند که امّا ـ علیه السّلام ـ در بخش
های گوناگون از وجودشان استفاده میکرد. برای نمونه به چند مورد اشاره میکنیم.
محمد بن ابی بکر از جوانان با ایمان و از یاران مخلص علی ـ علیه</SPAN&g t; السّلام ـ بود،‌ به استانداری سرزمین پهناور و استراتژیک مصر برگزید، و آن قدر این جوان مورد اعتماد و توجّه امّام ـ علیه السّلام ـ بود که وقتی محمد بن ابی بکر در مصر به دست ایادی معاویه به شهادت رسید و خبر شهادت او به علی ـ علیه السّلام ـ رسید در نامهای به ابن عباس درباره محمد چنین فرمود: «او فرزندی نیکخواه، کارگزاری کوشا، شمشیری برنده و رکنی استوار بود.»[۴]
و همچنین دربارهاش چنین فرمود: «اندوه ما (به خاطر شهادتش) به قدر شادمانی دشمنان است، جز آنکه از آنان دشمنی کاسته شد و ما دوستی را از کف دادیم.»[۵]
عمروبن ابی سلمه یکی دیگر از جوانانی بود که علی ـ علیه السّلام ـ او را به امارت بحرین منصوب فرمود و هنگام جنگ صفین او را دعوت به همراهی کرد و در نامهای به او چنین نوشت: «میخواهم بر ستمکاران شامی بتازم، دوست دارم که تو هم با من باشی، زیرا تو از کسانی هستی که در جهاد با دشمن و بر پا نگهداشتن دین به تو پشتگرم توانم شد.»[۶]
در جنگهای گذشته پرچم به عنوان نماد استواری و پابرجایی و ایستادگی هر لشکری محسوب میشد، به همین جهت علمداری سپاه به افراد لایق، شجاع، مقاوم و جسور سپرده می&l t;/SPAN>‎شد. در نبرد جمل، علی ـ علیه السّلام ـ پرچم سپاه را به دست فرزند جوانش محمد حنفیه سپرد و به او اینچنین توصیه فرمود: «اگر کوهها به لرزه درآیند تو پایدار بمان. دندانها را به هم بفشار و سرت را به عاریت به خدا بسپار»[۷]
و نمونههای بسیار دیگری که حاکی از آن است که امام ـ علیه السّلام ـ این قشر از جامه را برای خدمت به مردم در جاهای گوناگون به کار میگرفتند.
امّا ذکر این نکته ضروری است که امام ـ علیه السّلام ـ برای در خدمت گرفتن افراد در بخشهای مختلف ملاکی به عنوان «جوانی» نداشتند بلکه ملاکهای دیگری نظیر: ایمان. صداقت، تعهد، امانتداری، وفاداری، و در یک کلام «شایستگی» برای سمتهای مختلف در نظر داشتند و جوانانی که این ملاکها را دارا بودند، با توجّه به اینکه علاوه بر دارا بودن آن ملاکها دارای شادابی و توانایی جسمانی بودند، امام ـ علیه السّلام ـ از وجودشان استفاده میکردند.
برای مطالعه بیشتر در این مورد مطالعه کتاب «سیمای کارگزاران علی ـ علیه السّلام ـ» نوشته علی اکبر ذاکری توصیه می&l t;SPAN style=”LINE-HEIGHT: 200%; FONT-FAMILY: ‘Tahoma’,’sans-serif’; FONT-SIZE: 9pt; mso-fareast-font-family: ‘Times New Roman'” dir=ltr lang=AR-SA>
شود.


پی نوشت:


[1]. غررالحکم و دررالکلم (مجموعه کلمات و حکم علی ـ علیه السّلام ـ) جمعآوری، عبدالواحد الآمری تمیمی، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، ج اول، ۱۴۰۷ ق، ج ۱، ص ۴۰۸.
[۲]
. نهج البلاغه، نامه ۳۱.
[۳]
. غرر الحکم، همان، ج ۱. ص ۳۰۲.
[۴]
. نهج البلاغه، نامه ۳۵.
[۵]
. نهج البلاغه، کلمات قصار، ۳۲۵.
[۶]
. نهج البلاغه، نامه ۴۲.
[۷]
. نهج البلاغه، خطبه ۱۱.


www.andisheqom.com

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید