ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

رسم رفاقت از نگاه امام صادق علیه السلام

دوست‏ خوب یکى از سرمایه‏هاى بزرگ زندگى و از عوامل خوشبختى آدمى‏است و انسان در انس با دوست احساس مسرت مى‏کند و شادمانى و نشاط را در گرو همنشین با رفیق مى‏داند.


«رفیق شایسته‏»، براى جوان جایگاه خاص خویش را دارد و اهمیت‏آن به گونه‏اى است که در شکل دهى شخصیت او نقش بزرگى ایفا کرده، اولین احساسات واقعى نوع دوستى را در وى ایجاد مى‏کند.


جوان از یک سو به کشش طبیعى و خواهش دل، عاشق دوستى و رفاقت و در پی ایجاد عمیق‏ترین روابط دوستانه با یک یا چند نفر ازهمسالان خود است و از طرف دیگر بر اثر احساسات ناسنجیده و عدم ‏نگرش عقلانى ممکن است در دام رفاقت ‏با دوستان نادان و تبهکارافتد (۱) ; از این رو خطر وجود دوستان بد و ناپاک، این نگرانى‏را در جوان ایجاد مى‏کند که «چگونه یک دوست‏خوب و یکدل راانتخاب کنم؟»


امام صادق(ع) رفقا را سه نوع مى‏داند:


۱کسى که مانند غذا به آن نیاز هست و آن «رفیق عاقل‏» است.


۲&lt ;SPAN dir=ltr style=”FONT-SIZE: 9pt; COLOR: black; LINE-HEIGHT: 200%; FONT-FAMILY: ‘Tahoma’,’sans-serif’; mso-fareast-font-family: ‘Times New Roman'”>کسى که وجود او براى انسان به منزله بیمارى مزاحم و رنج‏آور است و آن «رفیق احمق‏» است.


۳کسى که وجودش به منزله داروى شفا بخش است و آن «رفیق روشن‏بین و اهل خرد» است. (۲)


شیوه انتخاب دوست در نگاه پیشواى ششم، این گونه است:


«رفاقت، حدودى دارد، کسى که تمام آن حدود را دارانیست، کامل‏نیست، و آن کس که داراى هیچ یک از آن حدود نیست، اساسا دوست‏نیست:


۱ظاهر و باطن رفیق، نسبت‏ به تو یکسان باشد.


۲زیبایى و آبروى تو را جمال خود بیند و نازیبایى تو را نازیبایى خود بداند.


۳دست‏یافتن به مال یا رسیدن به مقام، روش دوستانه او را نسبت ‏به تو تغییر ندهد.


۴در زمینه رفاقت، از آنچه در اختیار دارد، نسبت‏به تومضایقه ننماید.


۵تو را در مواقع گرفتارى و مصیبت ترک نگوید.» (۳)


«دوست آینه تمام نماى دوست‏» است و دو دوست مثل دو دست‏اند که‏آلایش یکدیگر را مى‏شویند و به فرموده امام صادق(ع): «کسى که ‏بیند دوستش روش ناپسندى دارد و او را بازنگرداند، با آنکه توان‏آن را دارد، به او خیانت کرده است.» (۴)


امام صادق(ع) ضمن تاکید فراوان به‏انتخاب دوست‏ خوب و پایدارى ‏در این دوستى، جوانان را از رفاقت ‏با نادان و احمق پرهیزمى‏دهد:


«کسى که از رفاقت‏با احمق پرهیز نکند، تحت تاثیر کارهاى‏احمقانه وى قرار مى‏گیرد و اخلاقش همانند اخلاق ناپسند اومى‏شود.» (۵)


در فرهنگ نورانى حدیثى ما، جوانان را از رفاقت ‏با «بدنامان‏» برحذر داشته، (۶) آنان را به دورى از دوستان خائن و متجاوز وسخن چین ترغیب مى‏سازند، امام صادق(ع) مى‏فرماید:


«از سه طائفه مردم کناره‏گیرى کن و هرگز طرح دوستى و رفاقت ‏باآن مریز; خائن، ستمکار و سخن چین. زیرا کسى که براى تو به ‏دیگرى خیانت کند، روزى نیز به تو خیانت ‏خواهد کرد و کسى که ‏براى تو به دیگران ظلم و تجاوز کند، به تو نیز ظلم خواهد کرد و کسى که از دیگران نزد تو سخن چینى کند، علیه تو نیز نزد دیگران ‏نمامى خواهد نمود.» (۷)


راه و «رسم رفاقت‏» در ثبات و پایدارى دوستى مؤثر است، گوشه‏اى‏از شیوه آن را در کلام امام صادق(ع) مى‏نگریم:


«کمترین حق آن است که:


دوست‏ بدارى براى او چیزى که براى خود دوست مى‏دارى. کراهت داشته‏ باشى در حق او، از آن‏چه براى خود کراهت دارى. از خشم اوبپرهیزى، به دنبال رضا وخشنودى او باشى. با جان و مال و زبان ودست و پایت او را کمک کنى. مراقب و راهنماى او و آیینه اوباشى. سوگندش را قبول کنى، دعوتش را اجابت نمایى، هرگاه بیمارشد، به عیادتش بروى و هرگاه فهمیدى حاجتى دارد، قبل از این که‏بگوید، آن را انجام دهى، و وى را ناگزیر نکنى که انجام کار رااز تو درخواست کند…» (۸)


پی نوشت ها:


۱رابطه دوستى و محبت، احمد مطهرى، ص ۵۸٫


۲تحف العقول، ص‏۲۲۳٫


۳الامالى، شیخ صدوق، ص‏۳۹۷٫


۴سفینه‏البحار، ج ۲، ص‏۵۹٫


۵مستدرک الوسایل، نورى، ج ۲، ص ۶۴٫


۶وسایل الشیعه، ج‏۳، ص‏۲۰۶٫


۷تحف العقول، ص‏۳۲۶٫


۸اصول کافى، ج ۲، ص‏۱۶۹٫


منبع : معاونت دانشجوی و فرهنگی


http://ale-mohammad.com

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید