ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

ویژگیهای رشد در دوران نوجوانی

نوجوانی دورانی است که برای همه
انسانها و در همه فرهنگها وجود دارد و معموال بین سنین ۱۲ تا ۲۰ سالگی را
شامل می شود.
دوره نوجوانی از مهمترین و حساس ترین دوره های زندگی انسان به شمار می رود. در این دوره، تغییراتی در جسم و روان نوجوان رخ می دهد که هر کدام به نوعی براو اثر می گذارد. گاهی این تغییرات، شخصیت و منش او را به کلی دگرگون </SPAN&g t;می سازد. از این رو شناخت جنبه های مهم روانی ف عقلانی، جسمانی و روحی دوره نوجوانی را بدانند. این آگاهی از بروز ناسازگاریهای خاص این دوران جلوگیری می کند.دوران نوجوانی، همزمان با دوران بلوغ است. دوران بلوغ یکی از بحرانی ترین دوره های زندگی هر فرداست. دوره نوجوانی و بلوغ، به سنین بین ۱۲ تا ۲۰ سالگی اطلاق می شود. گاهی گذشتن از مرز و رسیدن به قلمرو بلوغ، با نابسامانیهای زیادی روبروست.


در این دوره، نوجوان نه دیگر کودک به حساب می آید و نه هنوز به درستی بالغ شده است. وی در مرز بین این دو مرحله یعنی کودکی و بزرگسالی قرار دارد و با انتظارات خاص هر دو دوره روبرو است. اگر کاری کودکانه کند، او را ملامت می کنند که بزرگ شده و این کار د رشإن او نیست، از سوی دیگر نیز در زمره بزرگسالان محسوب نمی شود.
دوران نوجوانی از دیر باز مورد تجه اندیشمندان و صاحب نظران تعلیم و تربیت قرار داشته اسن. افلاطون این دوره را زمانی معرفی کرده که احساسات و عواطف بر افکار فرد چیره می شود. استانلی هال (stanly hall) متخصص در روان شناسی بلوغ، دوره نوجوانی را دوره
طوفان و یک جهش ناگهانی م یداند. کورت لوین،
kurt lewin جامعه شناس و روانشناس آلمانی اعتقاد دارد که: کودک و بزگسال هر کدام یک نوبت بار کودکی و بزرگسالی را بر دوش می کشند، ولی نوجوان مجبور است یک جا بار هر دو را بر دوش بکشد، زیرا متعلق به هر دوره است.
روان شناسان می گویند، نوجوان کسی است که می خواد نسبت به آنچه تا کنون بوده تغییر شیوه دهد و بر خلاف سابق، آنچه را بزرگسالان می گوین، نپذیرد. گاهی طرز راه رفتن خود را عوض می کند. لهجه خود تغییر می دهد، نسبت به مسائل پیرامون خود با حساسیت بیشتر می نگرد و اندک اندک به دنیای درون خویش وارد می شود. نوجوان کم کم به قدرت تفکر و استدلال خویش پی م یبرد. مجموعه این حالات، کوششی است که در پایان
راه کودکی نمایان می شود. این حالات
عموما با واکنشهای روحی و روانی همراه است. والدین متوجه می شوند که کودک مطیع دیروز، به کلی تغییر کرده و رفتارش متفاوت شده است. گاهی نوجوان در این دوره سنی، ترش رو و یا گوشه گیر می شود و گاهی نیز تلاش می کند که توجه دیگران را حتی از طریق عصبانی کردنشان، به خود جلب کند.
یکی از سؤالات در دوره نوجوانی این است& lt;SPAN dir=ltr> که من کیستم ؟ این سؤال، قرنهاست ذهن بشر را به خود مشغول کرده و موضوع اشعار، داستانها و زندگی نامه های بی شماری بوده است. این سؤال در دوره نوجوانی، می تواند به درک هویت نوجوان کمک کند. اریکسون روانشناس آلمانی می گوید:
هویت انسان در نوجوانی شکا می گیرد. در این دوره، نوجوان سؤالاتی ا
ز خود می پرسد مثل
اینکه من کیستم ؟ به کجا می روم و چه هدفی دارم ؟ نحوه جوابگویی به این سؤالات، در رشد هویت نوجوان تاثیر می گذارد. اگر او بتواند به این سؤالات پاسخ مناسب بدهد، احساس آرامش می کند، وگرنه دچار اظطراب می شود. در دوره نوجوانی، هویت یابی مسئله ای حاد می شود. بطوریکه نوجوان روز به روز برای دستیابی به هویت مشخص، تغییر جهت می دهد. در دوران نوجوانی، انسان با مجموعه ای از تغییرات شناختیروانی و احساسی روبروست. نوجوا به این موضوع اهمیت می دهد که در نزد دیگران چگونه جلوه می کند.
نوجوان در تلاش است تا بین تصوری که از خود دارد و تصوری که دیگران از او دارند، هماهنگی ایجا کند. گاهی اوقات طرد شدن از سوی اجتماع و یا
اطرافیان، ممکناست باعث شود که نوجوان از هیچ راهی نتواند احساس هویت کند. البته دستیابی به احساس هویت فردی تا حدی به مهارتهای شناختی نیز بستگی دارد.
در مجموع باید گفت که برخی از نوجوانان در شناخت و درک خود، موفق می شوند و برخی دیگر شکست می خورند. در هویت یابی، مسائلی از قبیل روابط میان والدین و فرزندان، مسائل فرهنگی و یا تغییرت اجتماعی دخالت دارد. در جوامع ساد و ابتدایی که تغییرات اجتماعی به کندی رخ می دهد، شکل گیری هویت نسبتا ساده است، اما در جوامع پیچیده که تغییرات اجتماعی پی در پی است، هویت یابی ممکن است فرآیندی مشکل و طولانی داشته باشد. زیرا در این جوامع، نوجوا
ن با الگوهای فکری و رفتاری متعددی روبرو می شود.
بنابراین در انتخاب، با مشکل مواجه می شود.
از دیگر ویژگیهای دوره نوجوانی، رشد شناختی و عقلی است، ژان پیاژه piajet روانشناس سوئیسی می گوید: “کودک غالبادر واقعیتها و تفکرات حسی و حرکتی محصور است و تفکر او وابسته به اشیاء خارجی است. اما نوجوان قدرت فرق العاده ای پیدا می کند که او را از قید واقعیتهای خارجی رها می سازد. این ویژگی او را متوجه عالم ذهنی و درونی خود می کند.
روانشناسان، نوجوانی را آغاز دوره تفکر انتزاعی می دانند. در این دوره، نوجوان احساس قدرت زیاد می کند. نوجوان در این مقطع سنی، می تواند قضایای منطقی را درک کند و استدلال علمی در او قوی می شود. در دوره نوجوانی، استعدادها و توانمندیها نیز اختصاصی تر می شود. به عنوان مثال ممکن است هر نوجوانی در دروس یا حرفه های خاصی موفقیت کسب کند. در دوره نوجوانی، ساده اندیشی دوران طفولیت از بین می رود و نوجوان به سنجش و ارزیابی مسائل می پردازد تا در نظام ذهنی خود، دوباره آنهارا بسازد. از این رو شاید در مورد برخی امور متعارف شک کند و حتی از افکار و عقاید والدین خود انتقاد نماید. نوجوان در پی کسب استقلال فکری است. ممکن است در مورد اعتقادات خودش نیز دچار شک و تردید شود. نه اینکه آنها را نفی کند، بلکه می خواهد آنها را دوباره بازسازی کند و زیربنایی استدلالی برای آنها بیابد. از این رو&l t;SPAN dir=ltr> والدین و مربیان نباید از شک و تردیدهای نوجوان، دچار نگرانی و اضطراب شوند، بلکه باید او را برای رسیدن به یقین، یاری کنند. بنابراین شک توقفگاه خوبی نیست، اما معبر و راهی مناسب برای رسیدن به حقیقت است.
در این دوران نوجوان با تحولات گسترده فیزیولوژیک، شناختی،هیجانی و اجتماعی روبرو می شود و این تغییرات می توانند مشکلاتی را فراهم آورند اما در مجموع جهات مثبت و سازنده نوجوانی و بلوغ بر این امور غلبه دارد و فرد را به کمال نزدیک می کند.
اصولا مسائل نگران کننده این دوره به این تغییرات و تحولات بستگی ندارد بلکه تابعی از درک نادرست والدین و یا حتی خود نوجوان از تغییرات رشدی خود است.
مهمترین ویژگیهای رشد در این دوران به این ترتیب است:
یکی از مهم ترین تغییرات این دوره بلوغ است در این دوره رشد سریع جسمانی و رشد جنسی به دوره کودکی پایان می دهد و نوجوان را به بزرگسالی نزدیک می کند. هورمون های مردانه (تستسترون) و زنانه (استروژن و پروژسترون) از این سن بیش از پیش ترشح می شود.


دانشکده شهید مطهری


www.basij.ir

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید