ورود

ثبت نام

موسسه قرآن و نهج البلاغه
home-icone
Institute of Quran & Nahjul Balaghah

روزه روز عاشورا حرام است

درباره حكم روزه روز عاشورا، روایتهای مختلفى وجود دارد: شمارى از احادیث اهل بیت علیهم السلام بر استحباب روزه این روز، دلالت دارند[1] و شمارى دیگر، از آن، نهى ‏كرده‏اند[2]؛ زیرا بنى امیّه براى ابراز شادى و تبرّك، این روز را روزه گرفته‏اند و از آنجا كه روزه گرفتن در این روز، شبیه شدن به آنهاست، آن را مذموم دانسته‏اند.

روایات دسته اول مانند& lt;/SPAN>:


امام سجاد (علیه السلام) فرمودند: صِیَامُ یَوْمِ عَاشُورَاءَ كَفَّارَةُ سَنَةٍ؛ روزه روز عاشورا کفاره گناهان یک سال است؛ یعنی سبب آمرزش گناهان یک سال گذشته می شود.


روایات دسته دوم مانند این روایت که مرحوم کلینی در کافی نقل می کند:


امام صادق (علیه السلام) در پاسخ به شخصی که از حکم روزه روز عاشورا سوال کرده بود فرمودند:


یَوْمُ عَاشُورَاءَ فَیَوْمٌ أُصِیبَ فِیهِ الْحُسَیْنُ ع صَرِیعاً بَیْنَ أَصْحَابِهِ وَ أَصْحَابُهُ صَرْعَى حَوْلَهُ عُرَاةً أَ فَصَوْمٌ یَكُونُ فِی ذَلِكَ الْیَوْمِ كَلَّا وَ رَبِّ الْبَیْتِ الْحَرَامِ


روز عاشورا، روزى است كه مصیبت حسین علیه السلام و بر خاك افتادن او میان یارانش، پیش آمد و یارانش نیز برهنه، بر گِرد او بر زمین افتاده بودند. آیا در چنین روزى، روزه مى‏گیرند؟ سوگند به پروردگار كه چنین کاری هرگز، روا نیست.


سپس فرمود: فَمَنْ صَامَهُ أَوْ تَبَرَّكَ بِهِ حَشَرَهُ اللَّهُ مَعَ آلِ زِیَادٍ


هر کس این روز را روزه بگیرد یا آن را مبارک بدارد؛ خداوند متعال او را با آل زیاد محشور می گرداند.[3]


گفتنى است كه در منابع اهل سنّت نیز احادیثى وجود دارند كه بر استحباب روزه این روز، دلالت دارند[4] و فقهاى اهل سنّت، بر اساس آنها، به استحباب آن، فتوا داده‏اند؛ امّا آراى فقهاى امامیّه درباره حكم روزه روز عاشورا، با عنایت به احادیثى كه بِدانها اشاره شد، بدین شرح است:


1. استحباب (بدون هیچ قید و شرط
ى)[5]


2. استحباب، در صورتى كه روزه ‏دار به قصد ابراز حزن بر مصیبت اهل بیت علیهم السلام، این روز را روزه بگیرد[6]


3. كراهت[7]



4. حُرمت[8]


نظر برخی علما درباره روایات روزه عاشورا


مرحوم طهرانی در کتاب شفاء الصدور بعد از بحثی مفصل در این باره اختلاف روایات را اینگونه حل می کند: [9]


ایشان مراد از روزه در روایات دسته اول (استحباب) را روزه ناقص می گیرند و مراد از روزه در روایات دسته دوم (حرمت) را روزه کامل می گیرند و شاهد بر جمع بین این دو دسته را هم روایتی می گیرد که در ادامه خواهد آمد روایتی که ملاک فتوای بزرگانی چون شیخ طوسی و علامه مجلسی قرار گرفته است.


علامه مجلسی(ره) در این باره می نویسد: روایات درباره روزه عاشورا مختلف است. مرحوم شیخ طوسی در حل این اختلاف گفته است کسی که روز عاشورا برای اظهار اندوه در مصیبتهای اهل بیت علیهم السلام روزه بگیرد ثواب می برد و اگر کسی برای تبرک و مانند آنچه مخالفین ما به آن معتقدند روزه بگیرد گناه کرده است و راه خطا رفته است.


اما به نظر من روایاتی که گویای ثواب داشتن روزه عاشورا ه
ستند از روی تقیه صادر شده‌اند و آنچه مستحب است و ثواب دارد خودداری از مبطلات روزه از روی حزن و اندوه است تا وقت عصر؛ البته نه به نیت روزه. و در نهایت می‌نویسد: الأحوط ترك صیامه مطلقا؛ بنابر احتیاط واجب به هیچ عنوان نباید روز عاشورا، روزه گرفت
.[10]


که این نظرها برابر با روایتی است که از امام صادق علیه السلام نقل شده است. وقتى از ایشان درباره روزه روز عاشورا پرسیده شد فرمودند: صُمهُ مِن غَیرِ تَبییتٍ وأفطِرهُ مِن غَیرِ تَشمیتٍ و لا تَجعَلهُ یَومَ صَومٍ كَمَلًا وَلیَكُن إفطارُكَ بَعدَ صَلاةِ العَصرِ بِسَاعَةٍ عَلى شَربَةٍ مِن ماءٍ [11]


در آن روز، روزه بگیر؛ امّا بدون تصمیم شبانه (یعنى بى آن كه شب، قصد روزه ‏كنى) و بخور؛ امّا نه به قصد شادى (یعنی افطار كن؛ امّا نه براى شماتت و خوش‏حالى؛ بلكه به منظور مخالفت با كسانى كه به قصد تبرّك، روزه مى‏گیرند) و روزه آن را كامل نكن و خوردنت هم ساعتى پس از نماز عصر با نوشیدن جرعه‏اى آب باشد.


مقام معظم رهبری درباره روزه عاشورا می فرمایند: روزه روز عاشورا کراهت دارد.[12]


بنابراین روزه گرفتن به سبکی که ماه رمضان روزه می گیریم در روز عاشورا نه تنها مستحب نیست بلکه مکروه هم هست. اما افراد می توانند از صبح تا عصر (حدود ساعت 3و4) به حالت حزن و اندوه بی آنکه نیت روزه کنند مانند انسان روزه دار از خوردن و آشامیدن امتناع ورزند و عصر که شد با نوشیدن مقداری آب جریان عادی زندگی را از سر بگیرد. این کار همان کار پسندیده ایست که روایت بر آن دلالت دارد و برخی از عالمان به آن فتوا داده اند.


 پی نوشت
:


1. تهذیب الأحكام 4/299 ، الاستبصار 2/134


2. تهذیب الأحكام 4/300 ، الاستبصار 2/134. نیز، ر. ك: الكافى 4/146، ‏من لایحضره الفقیه 2/85


3. کافی 4/147


4. ر. ك: السنن‏ الكبرى، بیهقى 4/473 ، كنز العمّال 8/570


5. مشارق الشموس2/459 ، مستند العروة الوثقى 2/305


6. المقنعة ص 367
، السرائر 1/419 ، شرائع الإسلام 1/240 ، المعتبر 2/709 ، المبسوط


7. كشف الغطاء 2/324 ، العروة الوثقى 2/71


8. الحدائق الناضرة 13/367- 369 ، مستند الشیعة 10/489- 493


9. شفاء الصدور فی شرح زیارة العاشور &lt ;/SPAN>1/382-393


10. مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول 16/361


11. مصباح المتهجّد ص782 . فتوای مرحوم شیخ طوسی (مولف کتاب) نیز برابر با همین روایت است. ر.ک: ص771


12. پایگاه اطلاع رسانی معظم له 


بخش احکام اسلامی تبیان

به این مطلب امتیاز دهید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

فرصت ویژه برای علاقه مندان به نویسندگی

شما می توانید مقالات خود را با نام خود در وب سایت موسسه منتشر نمائید. برای شروع کلیک نمائید.

نویسنده مقاله باشید